Hutoba ya Ijumaa

Kuwa na Hima ya hali ya juu ndio njia pekee ya kustaarabika kwa Mataifa

Sifa njema ni zake Mwenyezi Mungu Mtukufu Mola Mlezi wa viumbe vyote anaesema katika Qurani tukufu:

{سَابِقُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا كَعَرْضِ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ أُعِدَّتْ لِلَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ ذَلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ}

Kimbilieni msamaha wa Mola wenu Mlezi, na Pepo ambayo upana wake ni kama upana wa mbingu na ardhi, iliyo wekewa walio muamini Mwenyezi Mungu na Mitume wake. Hiyo ndiyo fadhila ya Mwenyezi Mungu, humpa amtakaye. Na Mwenyezi Mungu ni Mwenye fadhila kuu.

 

Na ninashuhudia ya kwamba hakuna mungu mwingine anaestahiki kuabudiwa kwa haki isipokuwa Mwenyezi Mungu Mtukufu Mola Mlezi wa viumbe vyote asiye na mshirika wake, na ninashuhudia ya kwamba Bwana wetu na Mtume wetu Muhammad Ni Mja na Mjumbe wake.  Ewe Mola Wetu tunakuomba umswalie umrehemu na umbariki yeye na jamaa zake na Maswahaba wake wote na kila atakayewafuata mpaka siku ya Mwisho.

 

Na baada ya Utangulizi huu:

Hakika Dini ya Uislamu kwa Mafundisho yake yenye hadhi ya juu, unahimiza kuwa na hima ya juu, bidii, jitihada na Ujenzi, na unazuia uzembe, uvivu na uharibifu. Na haya yamekuja katika jumbe zote za Mwenyezi Mungu Mtukufu zilizotangulia, ambapo anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{أَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِمَا فِي صُحُفِ مُوسَى * وَإِبْرَاهِيمَ الَّذِي وَفَّى * أَلَّا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى * وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَى * وَأَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرَى * ثُمَّ يُجْزَاهُ الْجَزَاءَ الْأَوْفَى}

Au hakuambiwa yaliyomo katika Vitabu vya Musa? Na vya Ibrahimu aliye timiza ahadi? Ya kwamba hakika nafsi iliyo beba madhambi haibebi madhambi ya mwengine? Na ya kwamba hatapata mtu ila aliyo yafanya mwenyewe? Na kwamba vitendo vyake vitaonekana? Kisha ndio atalipwa malipo yake kwa ukamilifu.

Na Mtume S.A.W, amekwishabainisha uzito wa kuwa na Hima ya juu, katika kauli yake S.A.W: Hakika Mwenyezi Mungu Mtukufu ni Mkarimu na anaupenda ukarimu na Tabia zilizo njema na anachukia Tabia mbaya.

Na Bwana wetu Omar bin Khatwaab, R.A, anasema: Msiidogeshe Hima yenu, hakika mimi sijawahi kuona kinachozuia tabia njema kuliko uchache wa Hima. Na imesemwa kwamba: miongoni mwa alama za kupevuka kwa akili ni kuwa na Hima ya hali ya juu.

Anasema Abu Twayib Mutanabiy:

 

Sijawahi kuona kitu katika kasoro za Watu

     Kama upungufu wa Wawezao kukamilisha mambo

 

Kuwa na Hima ya hali ya juu hakuishii tu katika nyanja maalumu; bali ni lazima kipatikane katika kila anayoyafanya mwanadamu katika maisha yake, na katika hayo ni: Ibada, Sheria tukufu imehimiza kuharakisha na kushindana katika uwanja wa Ibada, ambapo anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَسارِعُوا إِلى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّماواتُ وَالْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ}

Na yakimbilieni maghfira ya Mola wenu Mlezi, na Pepo ambayo upana wake ni mbingu na ardhi, iliyo wekwa tayari kwa wachamngu.

Na Mwenyezi Mungu Mtukufu, asemae Kweli, amekuwa ya malipo makubwa kwa mwenye kujihangaisha na kufanya bidii katika ibada zake, akasema S.W:

{وَمَنْ أَرَادَ الْآخِرَةَ وَسَعَى لَهَا سَعْيَهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَئِكَ كَانَ سَعْيُهُمْ مَشْكُورًا}

Na anaye itaka Akhera, na akazifanyia juhudi a’mali zake, naye ni Muumini, basi hao juhudi yao itakuwa ni ya kushukuriwa.

 

Na Mtume wetu S.A.W, alikuwa mtu mwenye Hima ya hali ya juu katika mambo yote ya maisha yake ikiwemo Ibada. Hakika Mwenyezi Mungu Mtukufu alimsemesha akamwambia:

{يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ * قُمِ اللَّيْلَ إِلَّا قَلِيلًا * نِصْفَهُ أَوِ انْقُصْ مِنْهُ قَلِيلًا * أَوْ زِدْ عَلَيْهِ وَرَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلًا * إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلًا ثَقِيلًا} l

Ewe uliyejifunika. Kesha usiku kucha, ila kidogo tu! Nusu yake, au ipunguze kidogo. Au izidishe – na soma Qur’ani kwa utaratibu na utungo. Hakika Sisi tutakuteremshia kauli nzito.

 

Kwa hiyo, Mtume S.A.W akawa anakesha usiku mpaka miguu yake inavimba. Na alipoulizwa juu ya jambo hilo akasema S.A.W: …kwanini mimi nisiwe Mja mwenyekushukuru?

 Na wingi ulioje wa Mtume S.A.W, kuwahimiza Maswahaba wake na Uma wake juu ya Kuwa na sifa ya kipekee na Hima ya hali ya juu. Anasema Mtume Wetu S.A.W: Mnapomwomba Mwenyezi Mungu Mtukufu, basi mwombeni Pepo ya Firdausi; kwani hakika hiyo ni Pepo iliyo ya kati, na ya juu katika Pepo, na juu yake kuna Arshi ya Mwenyezi Mungu Mtukufu, na kutoka huko inachimbuka mito ya Peponi.

Na kutoka kwa Tabia bin Kaabi R.A, amesema: Nilikuwa nikilala na Mtume S.A.W, nikamletea chombo chake cha kutawadhia na mahitaji yake, akaniambia: Omba, nikasema: Ninakuomba niwe na wewe Peponi. Akasema: (au kuna kingine kisicho hicho) Nikasema: Ni hicho hicho. Akasema: Nisaidie mimi juu ya nafsi yako kwa wingi wa kusujudu.

Na Hima ya hali ya juu katika Ibada hupelekea uzuri wa kuitekeleza ibada hiyo na kudhihirisha athari yake katika mwenendo wa mtu, na katika tabia yake. Hasemi uongo, hawi mhazini, na wala hadanganyi katika bidhaa (hapigi kunga), na hali mali za Watu kwa njia isiyo ya halali, na kwa hiyo utekelezaji wa Ibada unaenda sambamba na lengo lake, na hapo ndipo unapojitokeza unyoofu ambao ndio msingi wa Dini hoi iliyonyooka.

 

Na miongoni mwa nyanja muhimu za kuwa na Hima ya hali ya juu ni: Elimu. Mtume S.A.W, ametuamrisha tumwombe Mwenyezi Mungu Mtukufu Elimu yenye manufaa ambayo manufaa yake yanarejea kwa viumbe Wote wa Mwenyezi Mungu Mtukufu. Anasema Mtume wetu S.A.W: Mwombeni Mwenyezi Mungu Mtukufu Elimu yenye manufaa, na mjikinge kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu na Elimu isiyo na manufaa.

Na miongoni mwa dua zake Mtume wetu S.A.W, Ewe Mola Wangu, hakika mimi ninajikinga kwako na Elimu..

Kwa hiyo Elimu inayofaa ni silaha ya kweli inayozipa nguvu Nchi, na kwayo Mataifa husonga mbele, na hakuna taifa lolote lililosonga mbele isipokuwa kwa elimu, na hakuna taifa lolote lililochelewa kimaendeleo isipokuwa kwa kuzembea na kuchelewa kwake katika nyanja mbalimbali za elimu.

Na Maswahaba wake Mtume S.A.W, na waliwafuatia R.A, walikuwa na Hima ya hali ya juu katika kutafuta elimu, tunamwona Bwana Wetu Abu Huraira R.A, alikuwa na Hima ya hali ya juu katika kutafuta Hadithi za Mtume S.A.W. Na alikuwa akisema: sikuwa ninashughulishwa na upandaji wa miti jangwani au kuweka mikataba ya biashara sokoni, na kumwacha Mtume S.A.W, bali nilikuwa nilikuwa ninamwomba Mtume S.A.W, neno anifundishe…

Akasema Bin Omar R.A: Ewe Abu Huraira wewe ulikuwa na Mtume S.A.W, zaidi yetu na ulikuwa mjuzi zaidi yetu wa Hadithi za Mtume S.A.W. Na anasema Bwana Wetu Abdullahi bin Abas R.A: …nilikuwa ninaletewa Hadithi kutoka kwa Mtu, ninakuona akiwa anasema, ninatengeneza mto kwa kuweka nguo yangu juu ya mlango wake, na upepo unavumisha mchanga usoni mwangu, kisha anatoka na kuniona na kusema: Ewe Mtoto wa ami yake Mtume, ni kipi kilichokuleta hapa? Si ungenitumia ujumbe mimi nikakujia uliko? Na mimi ninasema: Hapana, mimi nina haki zaidi ya kukujia wewe. Kisha ninamuuliza kuhusu Hadithi.

Nae Ismail bin Yahya amesema: Nimemsikia Shafi Mola amrehemu, anasema: Nimehifadhi Qurani nikiwa mtoto wa miaka saba, na nikahifadhi Kitabu cha Hadithi kiitwacho Muwatwau nikiwa na umri wa miaka kumi, na Imamu Ahmad Mola amrehemu, alikuwa anahifadhi Hadithi laki moja. Na inasemekana pia Imamu Nawawiy alikuwa akihudhuria kwa siku darasa kumi na mbili.

Vilevile Wanachuoni Wetu wa zamani walikuwa na bidii kubwa katika ubebaji wa Amana ya Elimu katika kila nyanja zake, na wakaufikisha Ujumbe kwa Watu ukiwa kama ulivyo, na kwa ajili ya kumridhisha Mwenyezi Mungu Mtukufu na kwa ajili ya kuwanufaisha Watu wote. Wao waliyaorodhesha majina yao na Hima yao ya hali ya juu, kwa kazi yao hiyo, kwa herufi za nuru kwenye kumbukumbu ya Historia. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفَاءً وَأَمَّا مَا يَنفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الْأَرْضِ}.

Basi lile povu linapita kama takataka tu basi. Ama kinacho wafaa watu hubakia kwenye ardhi.

 

Na katika nyanja za kuwa na Hima ya hali ya juu ni: Katika Kazi. Sheria tukufu imetangaza uzito wa kazi na kuinyanyua hadhi yake, ambapo Qurani tukufu umefungamanisha baina ya Ibada na Kazi na kujaalia ziambatane. Na katika hili anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{فَإِذَا قُضِيَتِ الصَّلَاةُ فَانتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ وَابْتَغُوا مِن فَضْلِ اللَّهِ وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيراً لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}

Na itakapo kwisha Sala, tawanyikeni katika nchi mtafute fadhila za Mwenyezi Mungu, na mkumbukeni Mwenyezi Mungu kwa wingi ili mpate kufanikiwa.

 

 

Na hakika Mwenyezi Mungu Mtukufu amemuahidi Mtu atakaeitekeleza kazi yake ipasavyo, atakuwa na maisha mazuri Duniani na atakuwa na neema ya Makazi mazuri Siku ya Kiama.

 

 Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ}

Mwenye kutenda mema, mwanamume au mwanamke, naye akawa ni Muumini, tutamhuisha maisha mema; na tutawapa ujira wao kwa bora ya waliyo kuwa wakiyatenda.

 

Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ كَانَتْ لَهُمْ جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلاً}.

Hakika wale walio amini na wakatenda mema mashukio yao yatakuwa kwenye Pepo za Firdausi.

 

Na hakuna kinachothibitisha zaidi utukufu wa kazi kuliko Mitume A.S, ambao wote walikuwa wanafanya kazi. Adam A.S, Ibrahim A.S, na Luti A.S, walikuwa wakulima. Nuhu A.S, alikuwa fundi seremala, na Idrissa alikuwa fundi cherehani (mshonaji wa nguo), Swalehe A.S, alikuwa mfanyabiashara, na Daudi A.S, alikuwa mhunzi.

 

Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَلَقَدْ آتَيْنَا دَاوُودَ مِنَّا فَضْلًا يَا جِبَالُ أَوِّبِي مَعَهُ وَالطَّيْرَ وَأَلَنَّا لَهُ الْحَدِيدَ * أَنِ اعْمَلْ سَابِغَاتٍ وَقَدِّرْ فِي السَّرْدِ وَاعْمَلُوا صَالِحًا إِنِّي بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ}

Na tulimpa Daudi fadhila kutoka kwetu, (tukasema): Enyi milima! Karirini kumtakasa Mwenyezi Mungu pamoja naye! Na ndege pia. Na tukamlainishia chuma. (Tukamwambia:) Tengeneza nguo za chuma pana, na kadiria sawa katika kuunganisha. Na tendeni mema. Hakika Mimi nayaona vyema mnayo yatenda.

 

Kwa hiyo thamani ya Mtu hupanda juu kwa kufanya kazi, akaweza kusimamia vizuri kile anachokiweza. Kazi ni bora kuliko kuomba omba Watu. Anasema Mtume S.A.W: Ni bora Mtu akaenda kukata mzigo wa kuni na kuubeba (ili auuze) kuliko kuomba omba mtu, anaweza akampa au akamnyima.

Na haimaanishi tu kazi bali kuifanya kazi hiyo ipasavyo. Anasema Mtume wetu S.A.W: Hakika Mwenyezi Mungu Mtukufu anapenda pindi mmoja wenu anapofanya kazi basi aitekeleze ipasavyo.

Na Mtume S.A.W, alikuwa anapupia kila mtu awe na kazi nzuri inayomnufaisha yeye na wengine. Anasema Mtume wetu S.A.W: Kila Mwislamu ana jukumu la kutoa Sadaka. Wakasema: Ewe Mtume Wa Mwenyezi Mungu Mtukufu, kama mtu hakupata kitu cha kutoa sadaka je? Akasema: afanye kazi kwa mikono yake ili ajinufaishe yeye mwenyewe na atoe sadaka. Wakasema: Na kama hakupata je? Akasema: amsaidie mwenye shida kubwa. Wakasema: na ikiwa hakuweza kufanya hivyo je? Akasema: basi afanye mema na ajizuie na kila aina ya Shari, kwani kufanya hivyo kwake yeye ni Sadaka. Mtume S.A.W, alihimiza kwa yule aliyeshindwa kufanya kazi ajizuie kuwadhuru Watu na akakifanya kitendo hicho kuwa ni cha kulipwa thawabu kwani yeye atakuwa amewakinga Watu na shari na madhara yake.

Na miongoni mwa daraja za juu za Hima ni: Hima ya kusaida Jamii na kumsaidia mnyonge na kumwokoa mwenye huzuni ya kupoteza mali na kukidhi mahitaji ya wenye kuhitaji, na Ushujaa wa kupambana vitani na Utukufu wa nafsi. Mtu mmoja alienda kwa Mtume S.A.W, akasema: Ewe Mtume Wa Mwenyezi Mungu Mtukufu, ni nani anapendwa zaidi na Mwenyezi Mungu Mtukufu? Na matendo yepi yanayompendeza zaidi Mwenyezi Mungu Mtukufu? Mtume S.A.W, akasema: Anaependwa zaidi na Mwenyezi Mungu Mtukufu ni yule anaewanufaisha Watu, na katika matendo yanayopendwa zaidi na Mwenyezi Mungu Mtukufu ni kuingiza furaha mwislamu au kumtatulia jambo zito, au kumlipia deni, au kumwondoshea njaa (kumlisha chakula), na ni bora kwangu mimi kutembea na ndugu yangu katika kumtatulia jambo lake kuliko kukaa itikafu katika Msikiti huu. Kwa maana ya msikiti wa Madina kwa muda wa mwezi mmoja. Na yoyote atakayeizuia hasira yake basi Mwenyezi Mungu Mtukufu atamsitiri uchi wake. Na mtu yeyote atakayezuia ghadhabu zake na hata kama angelitaka kuitumia ghadhabu yake hiyo alikuwa na uwezo wa kuitumia, Mwenyezi Mungu Mtukufu ataujaza moyo wake amani Siku ya Kiama. Na mtu yeyote atakaye tembea na nduguye katika kumtatulia jambo lake mpaka akamtatulia, basi Mwenyezi Mungu Mtukufu ataiweka miguu yake katika Njia ya Swiratwa Siku ya Kiama ambayo miguu itatoka kwenye njia hiyo.

 

Na ninaisema kauli yangu hii na ninamwomba Mwenyezi Mungu Mtukufu anisamehe mimi na nyinyi.

* * *

Sifa zote njema ni zake Mwenyezi Mungu Mtukufu Mola Mlezi wa viumbe vyote. NaNa ninashuhudia ya kwamba hakuna mungu mwingine anaestahiki kuabudiwa kwa haki isipokuwa Mwenyezi Mungu Mtukufu Mola Mlezi wa viumbe vyote asiye na mshirika wake, na ninashuhudia ya kwamba Bwana wetu na Mtume wetu Muhammad Ni Mja na Mjumbe wake.  Ewe Mola Wetu tunakuomba umswalie umrehemu na umbariki yeye na jamaa zake na Maswahaba wake wote na kila atakayewafuata mpaka siku ya Mwisho

Ndugu zangu Waislamu:

Hakika kwa ajili ya nyanja ambazo tunapaswa kushindania sisi sote na tuwe na hima ya hali ya juu: Ni kuitumikia Nchi. Utumishi kwa ajili ya Nchi ni katika Imani; na Mwenyezi Mungu Mtukufu ametuamrisha tushindane katika uwanja wa heri na Manufaa ambayo athari zake zinarejea kwa Taifa, ambapo anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرَاتِ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ}

Basi shindaneni kwa mambo ya kheri. Kwa Mwenyezi Mungu ndio marejeo yenu nyote, na atakuja kuwaambieni yale mliyo kuwa mkikhitalifiana.

 

Na Mwenyezi Mungu Mtukufu amewasifu waja wake wanakimbilia kuwasaidia Watu mambo mazuri, na anabainisha Mwenyezi Mungu Mtukufu kwamba heri hiyo humnufaisha muhusika Duniani na Akhera.

Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{إِنَّهُمْ كانُوا يُسارِعُونَ فِي الْخَيْراتِ وَيَدْعُونَنا رَغَباً وَرَهَبًا وَكانُوا لَنا خاشِعِينَ}

Hakika wao walikuwa wepesi wa kutenda mema, na wakituomba kwa shauku na khofu. Nao walikuwa wakitunyenyekea.

 

Na kwa kuwa na Hima ya hali ya juu, na utashi wa kuwanufaisha Watu, na kuwa na ukamilifu wa Imani juu ya fadhila zake Mwenyezi Mungu Mtukufu na Taufiki yake.

Na katika kuwa na Hima ya juu: Ni Hima ya kuzijenga Nchi na kubeba majukumu ya kijamii na kushindana katika mambo ya wema; kama vile kukarabati misikiti, kujenga shule, kununua vifaa vya mahospitalini na kuwatibu wagonjwa, yote haya na mengine kama haya ni Sadaka endelevu, ambapo anasema Mtume wetu S.A.W: Mambo saba ujira wa Mja utaendelea kutolewa baada ya kufa kwake akiwa kaburini kwake: Mtu atakaefundisha elimu yoyote, au akazibua mto,  au akachimba kisima, au akapanda mtende, au akajenga Msikiti au akarithisha Qurani, au akaacha Mtoto anayemwombea msamaha kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu baada ya kufa kwake.

 

 ni wa kuitumikia Nchi yetu ambayo sote tunaishi ndani yake, na heri inarejea kwa wananchi wake wote, na tukayafikia hayo kwa mshikamano na umoja Wetu, kwa Mzinduko na Kuhurumiana na kunyoosha mkono wa kumsaidia kila mtu kwani nchi ni ya kwetu sote, na inasonga mbele ikiwa na sisi sote , na sisi sio Watu wenye utashi duni au nguvu duni au juhudi duni kuliko wengine, kwani Sisi ni Watu wenye Ustaarabu , Asili na Historia. Na hapana budi tutambue kwamba kupatikana kwa maendeleo na kuwa juu kunahitaji kupambana na magumu yote na kwa hiyo ni kujikana kwa ajili ya kuwatumia wengine, kwani Maadili mema hupatikana kwa tabu, na masilahi na kheri hazifikiwi isipokuwa kwa juhudi na uzito mkubwa. Anasema Abu Tamaam katika kauli yake:

 

Nimeiangalia raha kuu sijaiona

inapatikana ila kwa njia ngumu

 

Ewe Mola Wetu Mlezi tunakuomba uturuzuku Hima za hali ya juu tutakazozitupatia katika Ushindani, Fadhila, Kusonga mbele, na Kuimarika katika mambo yanayotufaa Duniani na Akhera, na uilinde nchi yetu na Nchi zote Duniani.

Fadhila za Kufa Shahidi na Wajibu wetu kwa Familia za Mashahidi

Sifa zote njema ni zake Mwenyezi Mungu Mtukufu Mola wa viumbe vyote, anaesema katika Qurani tukufu:

{وَلاَ تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْيَاء عِندَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ * فَرِحِينَ بِمَا آتَاهُمُ اللّهُ مِن فَضْلِهِ وَيَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُواْ بِهِم مِّنْ خَلْفِهِمْ أَلاَّ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ* يَسْتَبْشِرُونَ بِنِعْمَةٍ مِّنَ اللّهِ وَفَضْلٍ وَأَنَّ اللّهَ لاَ يُضِيعُ أَجْرَ الْمُؤْمِنِينَ}

Wala kabisa usiwadhanie walio uliwa katika Njia ya Mwenyezi Mungu kuwa ni maiti. Bali hao ni wahai, wanaruzukiwa kwa Mola wao Mlezi. Wanafurahia aliyo wapa Mwenyezi Mungu kwa fadhila yake, na wanawashangilia wale ambao bado hawajajiunga nao, walio nyuma yao, ya kwamba haitakuwa khofu juu yao wala hawatahuzunika. Wanashangilia neema na fadhila za Mwenyezi Mungu, na ya kwamba Mwenyezi Mungu hapotezi ujira wa Waumuini.

Na ninashuhudia ya kwamba hakuna mungu mwingine yoyote anaestahiki kuabudiwa kwa haki isipokuwa Mwenyezi Mungu Mtukufu, yeye pekee asiye na mshirika wake. Na ninashuhudia ya kwamba Bwana wetu na Mtume wetu Muhammad ni Mja na Mjumbe wake. Ewe Mola Wetu Mlezi tunakuomba umswalie umrehemu na umbariki yeye na jamaa zake na Maswahaba wake wote na kila atakayewafuata mpaka siku ya Mwisho.

Na baada ya Utangulizi huu:

Hakika Mwenyezi Mungu Mtukufu amemuumba mwanadamu kwa ajili ya kuijenga Ardhi na kuitengeneza, na Mwenyezi Mungu Mtukufu na Msema kweli akamuhifadhia Mwanadamu yale yanayomsaidia ujenzi huo, na akaizungushia nafsi ya mwanadamu ambayo ndiyo niia ya kumkalifisha, akaizungushia Uzio wa Ulinzi Uzio ambao umemfanya adui yoyote dhidi yake au uharibifu wowote Ardhini ukawa ni sawa na uadui kwa Watu wote.na aina yoyote ya lindo la nafsi au utengenezaji wowote Ardhini ni Ulinzi kwa Watu wote. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{مَن قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعًا وَمَنْ أَحْيَاهَا فَكَأَنَّمَا أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعًا}.

ya kwamba aliye muuwa mtu bila ya yeye kuuwa, au kufanya uchafuzi katika nchi, basi ni kama amewauwa watu wote. Na mwenye kumuokoa mtu na mauti ni kama amewaokoa watu wote.

Na lengo la Ujenzi wa Dunia na Uhuishaji wake ni katika Malengo yenye thamani ya juu mno ambalo hakipatikani isipokuwa kwa kujitoa muhanga kwa kiasi kikubwa, kwa wale wenye nia njema kwa ajili ya Dini na Nchi yao, wale ambao walitambua kitambo thamani ya Dini na Nchi yao na Maisha ya Usalama na Amani yaliyo tulivu. Wakajitolea kwa mali na kwa nafsi zao ili kulifikia lengo hili na wakaingia kwenye biashara yenye faida na Mola wao Mtukufu, nayo ni biashara isiyo na hasara, ambapo anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ وَالْقُرْآنِ وَمَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُم بِهِ وَذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}

Hakika Mwenyezi Mungu amenunua kwa Waumini nafsi zao na mali zao kwa kuwa wao watapata Pepo. Wanapigana katika Njia ya Mwenyezi Mungu – wanauwa na wanauwawa. Hii ni ahadi aliyo jilazimisha kwa Haki katika Taurati na Injili na Qur’ani. Na nani atimizae ahadi kuliko Mwenyezi Mungu? Basi furahini kwa biashara yenu mliyo fanya naye. Na huko ndiko kufuzu kukubwa.

Na Malipo yao yakawa sawa na matendo yao; ambapo Mwenyezi Mungu Mtukufu akawafanikishia Malipo yaliyo bora kuliko waliyoyatarajia kuwawekea wengine, kwa nia yao njema, Mwenyezi Mungu Mtukufu akawalipa Maisha ya Milele yenye Usalama, Amani na Utulivu wa Kudumu. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَلاَ تَقُولُواْ لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبيلِ اللّهِ أَمْوَاتٌ بَلْ أَحْيَاء وَلَكِن لاَّ تَشْعُرُونَ}.

Wala msiseme kuwa wale walio uwawa katika Njia ya Mwenyezi Mungu ni maiti; bali hao ni wahai, lakini nyinyi hamtambui.

Na kufa Shahidi katika njia ya Mwenyezi Mungu Mtukufu ni nafasi miongoni mwa nafasi za juu, na ni lengo miongoni mwa malengo ambayo hayapatikani isipokuwa kwa wateule aliyowachagua Mwenyezi Mungu Mtukufu katika Waja wake. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَاءَ}

…na awateuwe miongoni mwenu mashahidi.

Hakika hili ni tuzo kutoka kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu kuelekea kwa vipenzi vyake katika viumbe wake baada ya Mitume, na Wakweli, kama anavyosema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا}

Na wenye kumt’ii Mwenyezi Mungu na Mtume, hao wa pamoja na wale alio waneemesha Mwenyezi Mungu miongoni mwa Manabii, na Masiddiqi, na Mashahidi, na Watu wema. Na uzuri ulioje kuwa pamoja na watu hao!

Vilevile Mwenyezi Mungu Mtukufu anawaokoa kutokana na fitina Kaburini na Ukele wa Siku ya Malipo, na Mtu mmoja alimuuliza Mtume S.A.W, akasema: Ewe Mtume Wa Mwenyezi Mungu Mtukufu: Ni ipi hali ya Waumini wanofitinishwa katika Makaburi yao isipokuwa Shahidi? Akasema Mtume S.A.W: mwangaza wa panga juu ya vichwa vyaounatosha kuwa ni fitina.

Na Mtume S.A.W, alipomuuliza Jiburilu A.S, kuhusu Aya hii:

كما أن الله سبحانه ينجيهم من فتنة القبر، ومن الصعق يوم القيامة ، فقد قال رجل : يَا رَسُولَ اللهِ ، مَا بَالُ الْمُؤْمِنِينَ يُفْتَنُونَ فِي قُبُورِهِمْ إِلَّا الشَّهِيد؟ قال (صلى الله عليه وسلم) : (كَفَى بِبَارِقَةِ السُّيُوفِ عَلَى رَأْسِهِ فِتْنَةً) ، ولما سأل النبي (صلى الله عليه وسلم) جبريل (عليه السلام) عن هذه الآية :

{وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَمَنْ فِي الأَرْضِ إِلا مَنْ شَاءَ اللَّهُ}

Na litapulizwa barugumu, wazimie waliomo mbinguni na waliomo katika ardhi, isipo kuwa aliye mtaka Mwenyezi Mungu.

Sifa zote njema ni zake Mwenyezi Mungu Mtukufu Mola Mlezi wa viumbe vyote. NaNa ninashuhudia ya kwamba hakuna mungu mwingine yoyote anaestahiki kuabudiwa kwa haki isipokuwa Mwenyezi Mungu Mtukufu, yeye pekee asiye na mshirika wake. Na ninashuhudia ya kwamba Bwana wetu na Mtume wetu Muhammad ni Mja na Mjumbe wake. Ewe Mola Wetu Mlezi tunakuomba umswalie umrehemu na umbariki yeye na jamaa zake na Maswahaba wake wote na kila atakayewafuata mpaka siku ya Mwisho.

Ndugu zangu Waislamu:

Hakika katika Wajibu wetu, ni: Ni kuwaandalia Maisha Mazuri yenye usalama na utulivu, kwani wazazi wao wamekufa Mashahidi kwa ajili ya kutuandalia sisi Maisha haya tuliyonayo, na Mtume S.A.W, amemuhakikishia mtu yoyote anayebeba jukumu la kuzilea familia za Mashahidi na watoto wao, amewahakikishia thawabu na Malipo mazuri ambapo anasema Mtume S.A.W: Mtu yoyote atakayemwandalia Mpiganaji mahitaji yake ya kivita basi na yeye atakuwa amepigana vita, na atakayeiacha vita kwa ajili ya heri ya familia yake basi atazigatiwa na yeye ni mpiganaji na atalipwa malipo ya mpiganaji vita. Kutoka kwa Zaid bin Aslam, kutoka kwa Baba yake, anasema: Nilitoka na Omar R.A, tukaenda gulioni, na  Mwanamke Mmoja mdogo kiumri, akamfuata Omar na akasema: Ewe Amiri wa Waumini, mume wangu ameangamia na ameacha watoto wadogo, ninaapa kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu, watoto hao hawajui kupika wala kujitafutia riziki na wala hawana shamba na nikachelea wasije wakafa kwa njaa kutokana na kutokuwa na chakula na mimi ni Bintiye Khufaafi bin Iimaail Ghiffaariy, na Baba yangu amekufa Shahidi katika vita vya Hudaibiyah alipokuwa na Mtume S.A.W. Omar R.A, akasimama nae kwa muda, na hakukaa sana akasema: Ninaikaribisha nasaha hii ya karibu, kisha akamwelekea ngamia wake aliyekuwa amefungwa kamba nyumbani, akambebesha vikapu viwili alivyovipata chakula, na akabeba baina ya vikapu hivyo viwili, vitu vya kutumia na nguo kisha akampa na kamba ya mnyama huyo na akamwambia: mwomgoze hadi nyumbani na hataisha isipokuwa Mwenyezi Mungu Mtukufu atakuwa amekujaalieni heri nyingi. Yule mtu aliyekuwa na Amiri wa Waumini akasema: Ewe Amiri wa Waumini huoni kama umemzidishia huyo mwanamke? Omar R.A, akasema: Maneno gani hayo unayoyasema? Ninaapa kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu hakika mimi ninamwona baba yake huyu na nduguye wameizingira ngome kwa muda kisha wakaivamia kisha Sisi tukawa tunagombea walichokivuna ndani ya ngome hiyo.

وَاللهِ إِنِّي لأَرَى أَبَا هَذِهِ وَأَخَاهَا قَدْ حَاصَرَا حِصْنًا زَمَانًا فَافْتَتَحَاهُ ثُمَّ أَصْبَحْنَا نَسْتَفِيءُ سُهْمَانَهُمَا فِيهِ).

Katika Tukio hili, tunamwona Omar R.A, Amiri wa Waumini akitubainishia yanayotulazimu kwa Mashahidi wetu kama vile kuyatambua Mazuri yao na mema waliyoyafanya, na anatubainishia vilevile Wajibu wetu kwa familia zao, jambo ambalo linaweza kutafsiriwa katika zama zetu Kama mchango muhimu wa kila mtu na hata taasisi wa kuwalea watoto wao, kwa maana kamili ya kuwalea, kwa kuwaridhia wao, na kwa kutambua mazuri yao. Na miongoni mwa hayo ni: Kuwaandaa vizuri watoto wao, na kuwaweka wenye wale Wenye Uwezo katika nafasi zao wanazozistahiki. Na sisi tuna kigezo kizuri ambacho ni Mtume S.A.W; kwani yeye alikuwa anatoa ahadi kwa familia za Mashahidi, kuzilea na kuzilinda, na alikuwa anawaandaa watoto wao kwa maandalizi yalio bora zaidi, na mfano wake ni jinsi Mtume S.A.W, alivyokuwa na Bwana wetu Usama bin Zaidi, Kwani baba yake ambaye ni Zaid bin Haarith R.A, alikufa Shahidi katika vita vya Mu-utah na Mtume S.A.W, akaahidi kumlea Usama na kumsomesha, mpaka akaja kuwa kiongozi wa kijeshi mwenye Umri mdogo katika Historia yote! Alikuwa bado hajafikisha miaka ishirini, ambapo Mtume S.A.W, alimpa uongozi wa Jeshi ambalo lilikuwa na Maswahaba wakubwa, na Mtume S.A.W, alisema: Mkiupinga uongozi wake wa Jeshi, basi mtakuwa mmeupinga uongozi wa baba yake, aliyeongoza hapo kabla yake ninaapa kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu, hakika yeye alikuwa Kiongozi, ingawa alikuwa kipenzi changu, na hakika huyu ni miongoni mwa vipenzi vyangu baada ya Baba yake. Na tunazipa habari njema familia zote za Mashahidi na watoto wao pia, kuwa wako katika ulinzi wa Mwenyezi Mungu Mtukufu na ulezi wake anajaalia kutengemaa kwa wazazi iwe faida kwa watoto wao Duniani na Akhera. Mwenyezi Mungu Mtukufu aliwawekea Vijana wawili mayatima, aliwawekea Waja wake wawili ambao ni Mtume Musa A.S, na Khidhri A.S, ili wawahifadhie vijana hao mali na hazina yao, kama heshima kwa Wazazi wao Wema ambapo anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

 {وَأَمَّا الْجِدَارُ فَكَانَ لِغُلَامَيْنِ يَتِيمَيْنِ فِي الْمَدِينَةِ وَكَانَ تَحْتَهُ كَنزٌ لَّهُمَا وَكَانَ أَبُوهُمَا صَالِحًا فَأَرَادَ رَبُّكَ أَن يَبْلُغَا أَشُدَّهُمَا وَيَسْتَخْرِجَا كَنزَهُمَا رَحْمَةً مِّن رَّبِّكَ وَمَا فَعَلْتُهُ عَنْ أَمْرِي}

Na ama ukuta, huo ulikuwa ni wa vijana wawili mayatima kule mjini. Na chini yake ilikuwako khazina yao; na baba yao alikuwa ni mtu mwema. Basi Mola wako Mlezi alitaka wafikie utu uzima na wajitolee khazina yao wenyewe, kuwa ni rehema itokayo kwa Mola wako Mlezi. Wala mimi sikutenda hayo kwa amri yangu.

Ama kwa upande wa Akhera Mola wao Mlezi atawapelekea wazazi wao kama ni njia ya kuwaadhimisha hata kama matendo yao yatakuwa machache. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَالَّذِينَ آمَنُوا وَاتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيَّتُهُمْ بِإِيمَانٍ أَلْحَقْنَا بِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَمَا أَلَتْنَاهُمْ مِنْ عَمَلِهِمْ مِنْ شَيْءٍ كُلُّ امْرِئٍ بِمَا كَسَبَ رَهِينٌ}.

Na walio amini na dhuriya zao wakawafuata kwa Imani tutawakutanisha nao dhuriya zao, na wala hatutawapunja hata kidogo katika vitendo vyao. Kila mtu lazima apate alicho kichuma.

Na Sisi tunapaswa kujua kwa uyakinifu ya kwamba kujitokea kwetu na kufa Shahidi taji  kwenye kichwa cha taifa letu na katika paji la kila mwananchi mwenye nia njema na Nchi yake. Na kwamba utekelezaji wa kazi hizi za kujitoa mhanga kumhitaji kila mmoja wetu awe bega kwa bega katika nyanja zake, na atumie nguvu zake kiasi awezacho katika kuitumikia Nchi tukufu, na tusimame sote bega kwa bega kwa moyo mmoja nyuma ya jeshi letu la Ulinzi na na la Usalama pamoja na nyuma ya taasisi zote za nchi. Huku tukiwa na uhakika kwamba taasisi zetu zote za taifa ziko imara kwa ajili ya Usalama wa Jamii na kwamba Sisi sote tunapaswa kupambana na walinganiaji wa fitina na machafuko, miongoni mwa makundi yenye Siasa kali na ya kigaidi ambayo hayaamini Taifa wala Utaifa, bali wanatanguliza maslahi yao binafsi dhidi ya masilahi ya nchi, makundi Kama haya ni hatari inayoinyemelea Dini na Nchi na kupambana nao na kuzifyeka fikra zao za kigaidi ni wajibu wa Kidini, kinchi na kibinadamu.

Tunamwomba Mwenyezi Mungu Mtukufu awape Mashahidi wetu rehema pana zaidi na alinde na Shari Nchi yetu Pendwa na iliyo Tukufu, Majeshi yetu ya Usalama na ya Ulinzi wa Nchi, na wananchi wote.

Maadili Makuu na Athari kubwa katika kuyainua Mataifa

Sifa zote njema ni zake Mwenyezi Mungu Mtukufu Mola wa viumbe vyote, anaesema katika Qurani tukufu:

{قُلْ إِنَّنِي هَدَانِي رَبِّي إِلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ دِينًا قِيَمًا مِّلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ}

Sema: Kwa hakika mimi Mola wangu Mlezi ameniongoa kwenye Njia Iliyo Nyooka, Dini iliyo sawa kabisa, ambayo ndiyo mila ya Ibrahim aliye kuwa mwongofu, wala hakuwa miongoni mwa washirikina.

Na ninashuhudia ya kwamba hakuna mungu mwingine yoyote anaestahiki kuabudiwa kwa haki isipokuwa Mwenyezi Mungu Mtukufu, aliye pekee na hana mshirika katika Ufalme wake, na ninashuhudia ya kwamba Bwana wetu na Mtume wetu Muhammad, Ni Mja na Mjumbe wake. Ewe Mola wetu Mlezi, tunakuomba umswalie, umrehemu na umbariki yeye na Jamaa zake pamoja na Maswahaba wake wote, na watakaowafuata kwa wema mpaka siku ya Malipo.

Na baada ya Utangulizi huo:

Hakika Mtaifa yaliyostaarabika na kuendelea ndio yanayoyachunga Maadili Makuu na kuyafanya kama mfumo wa Maisha. Na Maadili haya sio maneno tu yasemwayo au kitu kinachotengwa maishani; bali Maadili hayatengani na Mfumo mkuu wa Tabia nzuri za Binadamu na jambo hili linaambatana na mafunzo ya Dini yetu Tukufu ambayo imewekwa mkusanyiko wa Maadili Makuu ambayo yanapangilia Uhusiano wa Binadamu na Mola Wake Mlezi na uhusiano wake na Ulimwengu.

Na katika Maadili haya Makuu, ni Usafi. Uislamu unausisitizia sana Usafi wa mwili, nguo, na eneo, ambapo anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

 {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرضى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ}

Enyi mlio amini! Mnapo simama kwa ajili ya Sala basi osheni nyuso zenu, na mikono yenu mpaka vifundoni, na mpake vichwa vyenu, na osheni miguu yenu mpaka vifundoni. Na mkiwa na janaba basi ogeni. Na mkiwa wagonjwa au mmo safarini, au mmoja wenu ametoka chooni au mmewagusa wanawake, na hamkupata maji, basi tayamamuni vumbi lilio safi, na mpake nyuso zenu na mikono yenu. Hapendi Mwenyezi Mungu kukutieni katika taabu; bali anataka kukutakaseni na kutimiza neema yake juu yenu ili mpate kushukuru.

Na anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

 {وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ}

Na nguo zako, zisafishe.

Na Mtume S.A.W, anasema: Mmoja wenu anapoamka kutoka usingizini, asiuingize mkono wake kwenye chombo mpaka auoshe mara tatu.

Na anasema Mtume S.A.W: Waogopeni watu wawili waliofukuzwa kwenye rehma za Mwenyezi Mungu Mtukufu. Wakamuuliza: Ni akina nani hao ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu Mtukufu? Akasema: Ni yule ambaye huenda haja katika njia ya watu au katika kivuli chao.

Na Uislamu umefungamanisha baina ya Usafi wa mwili na usafi wa Roho, na ukaufanya usafi wa mwili ukawa ni katika sababu za Usafi wa Roho. Kwani mwanadamu anapoulinda usafi wa mwili wake basi huwa ni sababu ya kusamehewa madhambi yake, ambapo Mtume wetu Muhammad S.A.W, anasema: Mja Mwislamu au Muumini anapotawadha kisha akauosha uso wake, yataondoka na maji katika uso wake makosa yote aliyoyaangalia kwa macho yake, au tone la mwisho la maji, na ikiwa ataiosha mikono yake miwili, basi yataondoka na maji makosa yote yaliyofanywa na mikono yako au na tone la mwisho la maji, na akiosha miguu yake miwili makosa yote yaliyopitwa na miguu yake yatatoka na maji au na tone la mwisho la maji mpaka atoke akiwa msafi hana dhambi hata moja.

Kama unavyohimiza Uislamu Usafi wa mtu, unahimiza sana pia Usafi wa watu wote. Anasema Mtume S.A.W: Safisheni viwanja vyenu. Na viwanja hapa ni maeneo yote ya nyumbani kwa mtu, kiwandani au hata shuleni na katika makongamano na maeneo yote ya uma yanayotembelewa, ukijumuisha na barabara na njia pamoja na viwanja vya Uma na maeneo mengine mengi. Kwa hiyo, ni wajibu kuyalinda maeneo hayo yote na kutoonekana chochote kisichostahiki kuwapo, na kuyaacha yakiwa masafi kuliko yalivyokuwa, na kuchangia katika kuyasafisha.

Na katika Maadili hayo ni: Kuheshimu Nidhamu, kwani hapana budi kwa kila jamii kuwa na baadhi ya Nidhamu na Misingi ya kiadilifu ambayo inadhibiti mienendo ya kila mmoja, na inamlindia kila mtu haki zake na kumwajibisha katika kuyatekeleza majukumu yake ipasavyo, na hivyo kuleta masilahi ya taifa ambayo humgusa kila mwananchi. Na yoyote anaezingatia mazingira ya nchi zilizoendelea na jamii zilizokwea juu kihadhi, ataona kwamba hazikufika hivyo isipokuwa kwa kuheshimu Misingi yake na kujiwajibisha katika kuitekeleza. Na jambo hilo hujenga mazingira ya kuheshimu haki za wengine na ni msingi wa haki kwa kutekeleza wajibu. Na mtu akawatendea watu vile anavyotaka atendewe yeye. Na huo ni ukamilifu wa Imani. Anasema Mtume S.A.W: Haamini mmoja wenu mpaka ampendelee nduguye kile anachokipendelea kwa nafsi yake. Na haya ni majukumu ya kila mtu bile kutengwa. Anasema Mtume S.A.W: Nyinyi nyote ni wachunga na kila mmoja wenu ataulizwa kwa kile alichokichunga. Imamu ni mchunga na ataulizwa kuhusu aliowachunga. Na Mwanaume ni mchunga wa Watu wake na ataulizwa kuhusu aliowachunga. Na Mke ni mchunga wa nyumba ya Mumewe na ataulizwa alichokichunga. Na Mtumishi ni mchunga wa Mali za Mwajiri wake na ataulizwa alichokichunga.

Kwa hiyo, kuiheshimu nidhamu na kuwajibika na masharti yake huenezwa Uadilifu na kusambaza moyo wa upendo na undugu na jamii huneemeka kwa Usalama, Amani na Utulivu.

Na katika Maadili ni: Ni kuchunga Hisia za Watu wote, ambapo Uislamu umekuja kwa kila kinachounyoosha Mwenendo na kuinyanyua juu hadhi ya hisia na kuzisogeza nyoyo zikawa pamoja kwa mujibu wa Misingi Mikuu wasiohitilafiana Watu pamoja na kuheshimu Mila na desturi za Watu na mambo walioyazoea. Hakika Sheria ya Uislamu imepitisha kila kizuri kisichochukiwa na Watu na ikakiharamisha kila kibaya kinachowadhuru Watu.

Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الْأُمِّيَّ الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوبًا عِندَهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنجِيلِ يَأْمُرُهُم بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنكَرِ وَيُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّبَاتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبَائِثَ}

Ambao kwamba wanamfuata huyo Mtume, Nabii, asiye soma wala kuandika, wanayemkuta kaandikwa kwao katika Taurati na Injili, anaye waamrisha mema na anawakanya maovu, na anawahalalishia vizuri, na anawaharimishia viovu…

Na kuzichunga hisia za Wote kunahukumia: Mtu kutumia vizuri mavazi yake, chakula chake, vinywaji vyake, na kujiepusha na Ubadhirifu unaokatazwa kisheria, na mwonekano usiokubalika. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

 {يَا بَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ}

Enyi wanaadamu! Chukueni pambo lenu kwenye kila pahala wakati wa ibada, na kuleni, na kunyweni na wala msifanye ubadhirifu. Kwa hakika Yeye hapendi wanaofanya israfu.

Vile vile ni lazima kuheshimu na kutekeleza ahadi. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

 {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ}

Enyi mlio amini! Timizeni ahadi.

Vilevile ni lazima kuheshimu Hisia za Watu wote katika kutembea, Mavazi na Ujumla wa Mazingira. Kutoka kwa Jaabir R.A, kwamba Mtume S.A.W, amekatazwa mtu kuunyanyua mguu wake juu ya mguu mwingine mbele ya Watu wengine huku akiwa ameulalia mgongo wake.

Na anasema Mtume wetu S.A.W: Kamba ya kandambili ya mmoja wenu inapomkatikia basi asiitembelee nyingine mpaka atakapoitengeneza iliyomkatikia. Lengo hapo ni kuchunga mazingira ya uma. Na katika kuchunga Hisia za Uma, ni kutotoa sauti kali mbele ya Watu, au kufanya kitendo kinachowachukiza Watu. Kutoka kwa Ibnu Omar R.A, amesema: Mtu mmoja (alibeua) alitoa sauti ya shibe mbele ya Mtume S.A.W, akasema Mtume: Jizuie kubeua mbele yetu kwani wale washibao sana Duniani ndio wenye njaa ya muda mrefu zaidi siku ya Kiama. Na kitendo hicho cha kubeua ingawa sio cha haramu, lakini kinapingana maadili ya Watu wote, na zaidi ya hayo; watu huwaudhi wengine kwa kula kwao vyakula vya haramu ambavyo husababisha harufu mbaya itoke midomoni mwao au katika mavazi yao na vile vile kwa kuchunga Hisia za Watu wote kwa kila kinachotoka kwa mtu, kama kitendo, kauli au kitu kingine chochote. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ أُولَئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْؤُولًا}

Hakika masikio, na macho, na moyo – hivyo vyote vitasailiwa.

Na katika Maadili hayo ni: kusema na Watu kwa kauli nzuri na kuchagua maneno ya kuyatamka. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَقُل لِّعِبَادِي يَقُولُوا الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ الشَّيْطَانَ يَنزَغُ بَيْنَهُمْ  إِنَّ الشَّيْطَانَ كَانَ لِلْإِنسَانِ عَدُوًّا مُّبِينًا}

Waambie waja wangu waseme maneno mazuri, maana Shet’ani huchochea ugomvi baina yao. Hakika Shet’ani ni adui aliye dhaahiri kwa mwanaadamu.

Na Mtume S.A.W, anasema: Neno zuri ni sadaka.

Na kwa ajili hiyo, ni vyema kuyatumia maneno mazuri yasiyowaudhi watu. Bwana wetu Omar bin Khatwaab, R.A, alipita kwa watu waliokuwa wameuwasha moto, hakupenda kuwasalimia kwa kusema: Asalaamu Alaikum enyi watu wa Moto; bali aliwasalimia kwa kusema: Asalaamu Alaikum enyi watu wa mwangaza.

Na katika Maadili hayo ni: mtu kuyaheshimu ya wengine na kutoyaingilia yasiyomuhusu. Katika jambo hili, anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ أُولَئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْئُولًا}

Wala usiyafuate usiyo na ujuzi nayo. Hakika masikio, na macho, na moyo – hivyo vyote vitasailiwa.

Na Mtume wetu anasema S.A.W: Katika Uzuri wa Uislamu wa Mtu ni yeye kuyaacha yasiyomuhusu.

Ninaposema kauli yangu hii na ninamwomba Mwenyezi Mungu Mtukufu msamaha kwa ajili yangu na kwa ajili yenu.

*        *        *

Sifa zote njema ni zake Mwenyezi Mungu Mtukufu Mola wa viumbe vyote. Na ninashuhudia ya kwamba hakuna mungu mwingine yoyote anaestahiki kuabudiwa kwa haki isipokuwa Mwenyezi Mungu Mtukufu asiye na mshirika wake, na ninashuhudia ya kwamba Bwana wetu Muhammad na Mtume wetu ni Mja na Mjumbe wake. Ewe Mola wetu Mlezi tunakuomba umswalie umrehemu na umbariki yeye na Jamaa zake na Maswahaba wake wote, na atakaye wafuata mpaka siku ya Mwisho.

Ndugu zangu Waislamu:

Hakika miongoni mwa nguzo muhimu za Maadili Makuu yanayochangia kuiendeleza jamii yoyo ni: Kuwa na haya. Na hii ni tabia ya kiislamu yenye hadhi ya juu na kumzuia mwenye nayo kufanya anayoweza kulaumiwa kwayo na humpelekea kujiepusha na kila lisilopendeza, na humukinga na sifa ya kupuuzia. Mtume S.A.W, alibainisha kwamba Haya ni katika tabia zilizoletwa na vitabu vyake Mwenyezi Mungu Mtukufu vilivyotangulia, ambapo anasema Mtume wetu S.A.W: Hakika miongoni mwa waliyoyadiriki watu kutoka katika Utume wa Mwanzo ni: Kama ukishindwa kuwa na haya basi fanya utakavyo.

Na Mtume wetu S.A.W, alipopitia kwa mmoja wa Answaar (Maswahaba wa Madina), huku swahaba huyo alikuwa nduguye kuhusu Haya, Mtume S.A.W, akasema: Mwache kwani Haya hutokana na Imani.

Na kutoka kwa Abdulahi bin Masuud R.A, alisema: Mtume S.A.W, amesema:

Muoneeni Haya Mwenyezi Mungu Mtukufu ukweli wa kumuonea Haya. Tukasema: ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu Mtukufu: Hakika sisi tunaona Haya na tunamshukuru Mwenyezi Mungu Mtukufu kwa hilo. Akasema Mtume wetu S.A.W: Sio hivyo bali ni kumuonea Haya Mwenyezi Mungu Mtukufu ukweli wa kumuonea Haya. Nako ni: Kukihifadhi kichwa na yaliyomo kichwani. Na kulihifadhi tumbo na yaliyomo tumboni. Na kuyakumbuka mauti na usiku. Na anayeitaka Akhera huyaacha mapambo ya Dunia. Na atakaye fanya hivyo basi huyo atakuwa amemwonea Haya Mwenyezi Mungu Mtukufu ukweli wa kumuonea Haya.

Na Haya humzuia mtu na maovu. Na mtu asiye kuwa na Haya hana kinga yoyote.

     يَعيشُ المَرءُ ما اِستَحيا بِخَيرٍ ** وَيَبقى العودُ ما بَقِيَ اللِحاءُ

فَلا وَاللَهِ ما في العَيشِ خَـيرٌ  ** وَلا الدُنيا إِذا ذَهَبَ الحَياءُ

إِذا لَم تَخشَ عاقِبَةَ اللَيالـي  ** وَلَم تَـستَحيِ فَاِفـعَـل ما تَشاءُ

Na miongoni mwa nguzo muhimu za Maadili ambazo zina mchango mkubwa katika kustawisha Jamii na kuistaarabisha ni: Kuwa na Sifa nzuri. Kama vile uzuri wa Tabia, kuwafanyia Watu mambo mazuri na kujilinda na machafu na kuulinda ulimi wako kwa lugha unayoitumia na makosa pia yatokanayo na maneno machafu, na kujiepusha kila kisichopendeza. Imesemwa kwamba: Mtu atakaetangamana na watu bila ya kuwadhulumu na akazungumza nao bila kuwadanganya na akawaahidi bila ya kuvunja ahadi yake basi huyo ndiye katika wale waliokamilika kwa Sifa nzuri na uadilifu wake ukadhihirika na undugu wake ukawa ni wajibu na kumsengenya ni haramu.

Na sifa nzuri kwa Mtu humfanya awe na mwonekano mzuri wa nje na wa ndani, kwani yeye humchunga Mola Wake kwa Siri na kwa Dhahiri. Haonekani mwema mbele ya Watu tu kisha anapokuwa peke yake hukiuka na kuyafanya yaliyoharamishwa na Mwenyezi Mungu Mtukufu. Anasema Mtume wetu S.A.W: Nitawajua Watu katika Uma wangu watakaokuja siku ya Kiama wakiwa na mema mfano wa majabali ya Tihama yaliyo meupe, na kisha Mwenyezi Mungu Mtukufu akayafanya hayana faida yoyote kwake. Hao ni ndugu zenu na ni wenzenu, wanauchukua usiku kama mnavyouchukua isipokuwa wao ni watu ambao wanapokuwa peke yao hukiuka na kuyafanya aliyoyaharamisha Mwenyezi Mungu Mtukufu.

Ama kupambana na Sifa njema kwa Watu huwa kwa kuwasaidia wao, na kuyapupia masilahi yao, na kwamba mtu awapendelee wengine kile anachokipendelea kwa nafsi yake. Anasema Mtume wetu S.A.W: Muislamu ni ndugu wa Mwislamu mwenzake asimdhulumu nduguye, na asimsaliti, na atakayemtatulia tatizo lolote ndugu yake, basi Mwenyezi Mungu Mtukufu humtatulia yeye tatizo lake. Na mwenye kumwondolea uzito Mwislamu, basi Mwenyezi Mungu Mtukufu atamwondoshea na yeye mazito ya Siku ya Kiama. Na atakaye msitiri mwislamu, Mwenyezi Mungu Mtukufu atamsitiri yeye Siku ya Kiama.

Na anasema Mtume wetu S.A.W: Watu Wapendwao sana na Mwenyezi Mungu Mtukufu ni wale wenyekuwanufaisha wenzao. Na Tendo bora katika Matendo bora kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu ni furaha inayoingizwa kwa nduguyo Mwislamu, au ukamwondolea jambo zito, au ukamlipia deni lake au ukamwondolea njaa, na kutembea na ndugu yangu mwenye njaa (kwa ajili ya kutatuliwa) ni bora kuliko kukaa itikafu mwezi mzima katika Msikiti huu. Kwa maana ya Msikiti wa Madina!

Uislamu umepitisha mjumuiko wa Adabu zenye hadhi ya juu ambazo kama Uma wowote utashikamana nazo basi utafikia Kiwango cha juu cha ustawi, maendeleo na Ustaarabu. Na huo ndio mfumo wa Mwenyezi Mungu Mtukufu usiobadilika wala kubadilishwa. Uzuri ulioje kwetu sisi kama tutazichukua Adabu hizi na kuzitekeleza ipasavyo kimwenenendo baina yetu, tukajiandaa katika Dunia na Akhera yetu.

Ewe Mwenyezi Mungu Mtukufu, tunakuomba utuoneshe yanayotufaa katika Dunia na Akhera yetu, na utuwafikishe na yale yanayozifaa nchi zetu, na uilinde nchi yetu, wananchi wake na jeshi lake la Ulinzi na la Usalama.

Usamehevu Kiakida na na Kimwenendo

Sifa zote njema ni zake Mwenyezi Mungu Mtukufu Mola Mlezi wa viumbe vyote anaesema katika Kitabu chake Kitukufu:

{يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ}

Mwenyezi Mungu anakutakieni yaliyo mepesi wala hakutakieni yaliyo mazito.

 

Na ninashuhudia ya kwamba hakuna Mungu mwingine anaestahiki kuabudiwa kwa Haki isipokuwa Mwenyezi Mungu Mtukufu Mola Mlezi wa viumbe vyote, aliye peke yake na wala hana mshirika wake, na ninashuhudia ya kwamba Bwana wetu na Mtume wetu Muhammad ni Mja na Mjumbe wake, anaesema: Nimetumwa kwa Dini yenye Usamehevu. Ewe Mola wetu tunakuomba umswalie umrehemu na umbariki yeye na Jamaa zake na Maswahaba wake wote na kila mwenye kuwafuata kwa wema hadi siku ya Malipo.

Na baada ya Utangulizi huu:

Mtume S.A.W, alikuja na Risala ya Kimataifa iliyoufanya Usamehevu uwepesishaji viwe Mfumo wa Maisha. Hakuna mazito yoyote katika Dini, wala hakuna Uzito wowote katika kuyabeba majukumu, hakuna shida au ugumu wowote, ambapo anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ}

Wala hakuweka juu yenu mambo mazito katika Dini.

 

Anasema Mtume wetu S.A.W: Hakika Dini ni nyepesi. Na hakuna mtu yeyote atakayefanya nzito isipokuwa humshindi. Basi ongozaneni, jongeleaneni, peaneni habari njema, saidianeni asubuhi na mchana ( mnapokuwaa safarini), na sehemu ya usiku.

Kwa hiyo, Usamehevu katika Sheria ya Uislamu sio neno linalotamkwa tu, au alama inayonyanyuliwa juu; bali ni Akida wanayoiishi Waislamu wote na wakaifanya ikawa Mfumo wao wa Maisha. Lakini pia, ni Msingi miongoni mwa misingi aliyoiamrisha Mwenyezi Mungu Mtukufu kwa waja wake, watangamane kwayo, na akaijaalia ikawa sababu ya kuzipata radhi na msamaha wake pamoja na rehma zake, ambapo anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

 {وَلْيَعْفُوا وَلْيَصْفَحُوا أَلا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ}

Na wasamehe, na waachilie mbali. Je! Nyinyi hampendi Mwenyezi Mungu akusameheni?

 

Ni kwamba tunachojitahidi ni Kuufanya Usamehevu uwe mwenendo wetu kimaisha, kwani Ulinganiaji wa Uislamu wa Usamehevu ni Ulinganiaji wa kiutendaji na kiutekelezaji. Mwenyezi Mungu Mtukufu ametoa wito kwa Waja wake akiwataka wawasamehe waliowakosea na wawe wasamehevu, na wito huu umekuja katika sehemu nyingi ndani ya Qurani Tukufu. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَلَا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ}

Mema na maovu hayalingani. Pinga uovu kwa lilio jema zaidi. Hapo yule ambaye baina yako naye pana uadui atakuwa kama rafiki jamaa wa kukuonea uchungu.

 

Na Mtume S.A.W, aliutekeleza Usamehevu kivitendo akiwa na Watu. Mtume S.A.W, akawa mfano mzuri wa kuigwa kwa Uma wake na kwa Utu kwa ujumla, ambapo anasema Mtume S.A.W: Hakika mambo yalivyo, miki rehma iongozayo. Na anasema Mama wa Waumini Bi Aisha R.A: Hakuwahi Mtume S.A.W, kuchagulishwa baina ya vitu viwili isipokuwa alichagua chepesi kama hakikusababisha dhambi, na kama kisababisha dhambi, basi yeye alijiweka mbali nacho…

Na hapa kuna swali ambalo lazima kila mmoja wetu anapaswa ajiulize wazi wazi na bila kificho nalo ni kama lifuatavyo: Je? Sisi tunatekeleza Akida hii katika mienendo yetu? Na je? Tumeifanya ikawa ni Mfumo wa kutangamana baina yetu na baina yetu na Wengine wote? Usamehevu ni Mwenendo mzuri ambao lazima utekelezwe na kila mwislamu katika nyanja zote za maisha yake. Na kwa hivyo, tunaona Usamehevu baina ya mke na mume wake, nao ni Uhusiano wenye hadhi ya juu mno katika mahusiano ya Wanadamu. Na ni moja kati ya alama za utukufu wa Mwenyezi Mungu Mtukufu. Na Mwenyezi Mungu Mtukufu amebainisha wazi kwamba Uhusiano wa wanandoa unajengeka kwa Mapenzi,vRehma na Mtangamano Mwema. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً}

Na katika Ishara zake ni kuwa amekuumbieni wake zenu kutokana na nafsi zenu ili mpate utulivu kwao. Naye amejaalia mapenzi na huruma baina yenu.

 

Na anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ فَإِن كَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسَى أَن تَكْرَهُواْ شَيْئاً وَيَجْعَلَ اللّهُ فِيهِ خَيْراً كَثِـيرًا}

Na kaeni nao kwa wema, na ikiwa mmewachukia, basi huenda mkakichukia kitu, na Mwenyezi Mungu ametia kheri nyingi ndani yake

 

Na anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَلَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ}

Nao wanawake wanayo haki kwa Sharia kama ile haki iliyo juu yao

 

Kwa maana ya kwamba; wanawake wana wao uzuri wa kusuhubiana nao kwa Wema na wanaume wao kama vile ambavyo wao wa anavyopaswa kuwafanyia vivyo hivyo Waume zao. Anasema Mtume S.A.W: Mbora wenu ni yule aliye Mbora kwa Watu wake wa Nyumbani, na Mimi ni Mbora wenu kwa Watu wangu wa Nyumbani. Na Mtume S.A.W, ameusia sana kuwatendea wema Wanawake, ambapo anasema S.A.W: Mume asimchukie Mke wake, na (atambue) akichukia kitu chochote kile katika tabia za mke wake atambue kwamba Mtu mwingine anaweza kukipenda.

Na Wasia wa Mwisho wa Mtume S.A.W, ulikuwa juu ya Wanawake, kabla ya kufa kwake, ambapo alisema S.A.W: Usianeni kuwatendea wema Wanawake.

Kwa hiyo, Usamehevu unatakiwa uwe mwenendo wa wanandoa wawili, na iwe Sheria ya Kibinadamu inayoyapangilia Maisha yao. Uzuri ulioje wa maneno ya Abu Dardaa-a, R.A, alipomwambia Mke wake R.A: Utakaponiona nimekasirika basi niridhishe,  na ninapokuonesha hasira zangu huwa ninaridhika, katika Mtangamano Mwema wa kibinadamu uliosimamishwa na misingi ya Uadilifu pamoja na Usamehevu.

 

Vile vile kuna Usamehevu na Jirani:  anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu katika Kitabu chake Kitukufu:

{وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَبِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَالْجَارِ ذِي الْقُرْبَى وَالْجَارِ الْجُنُبِ وَالصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ}

Muabuduni Mwenyezi Mungu wala msimshirikishe na chochote. Na wafanyieni wema wazazi wawili na jamaa na mayatima na masikini na jirani wa karibu na jirani wa mbali, na rafiki wa ubavuni na mpita njia.

Wingi ulioje wa Usia wa Mtume S.A.W juu ya jirani! Anasema Mtume S.A.W: Jiburilu aliendelea kuniusia juu ya Jirani mpaka nikadhani atanirithisha.

Na anasema Mtume wetu S.A.W: Anayemwamini Mwenyezi Mungu Mtukufu na kuiamini Siku ya Mwisho, amkirimu Jirani yake.

Na anasema Mtume S.A.W: Ninaapa kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu, haamini Mtu yoyote, Ninaapa kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu, haamini Mtu yoyote, Ninaapa kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu, haamini Mtu yoyote; akaulizwa: Ni Mtu gani huyo Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu Mtukufu? Akasema: Mtu huyo ni yule ambaye Jirani yake hasalimiki na Shari zake.

Na anasema Mtume wetu S.A.W: Mbora zaidi wa Marafiki mbele ya Mwenyezi Mungu Mtukufu ni yule aliye Mbora kwa mwenzake, na Jirani Mbora zaidi kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu ni yule Mbora wao kwa jirani yake.

Na anasema Mtume S.A.W: Muumini sio yule anaelala wakati Jirani yake aliye karibu naye ana Njaa.

Usamehevu unatakiwa vile vile uenee baina ya mtu na wafanyakazi wenzake, na katika vyuo vikuu na katika shule mbalimbali, na sehemu zingine zote. Na Qurani Tukufu imeimarisha Uhusiano baina ya Watu wote, ambapo anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ}

Enyi watu! Hakika Sisi tumekuumbeni kutokana na mwanamume na mwanamke. Na tumekujaalieni kuwa ni mataifa na makabila ili mjuane. Hakika aliye mtukufu zaidi kati yenu kwa Mwenyezi Mungu ni huyo aliye mchamngu zaidi katika nyinyi. Hakika Mwenyezi Mungu ni Mwenye kujua, Mwenye khabari.

 

Mtume wetu S.A.W, alikuwa Mbora zaidi katika Watu kitabia kwa Watu wote na kwa Maswahaba wake, akawa S.A.W, anawatendea wema, anamtembelea mgonjwa wao, na anawatembelea mara kwa mara, anatoa sadaka kuwapa Mafukara wao, na kuwalipia Madeni yao na kuwatimizia haja zao, na alikuwa anawasamehe makosa yao. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ}

Basi ni kwa sababu ya rehema itokayo kwa Mwenyezi Mungu ndio umekuwa laini kwao. Na lau ungeli kuwa mkali, mwenye moyo mgumu, bila ya shaka wangeli kukimbia. Basi wasamehe, na waombee maghfira, na shauriana nao katika mambo.

 

Usamehevu barabarani na katika vyombo vya Usafirishaji: Mtu anaweza kuudhiwa vyovyote iwavyo au kuwaudhi wengine, kwani Watu wapo wa aina nyingi. Kuna mwenye hasira, kuna mkali, na kuna msamehevu, kuna mwenye nguvu, kuna mnyonge, kuna asiyevumilika. Uzuri ulioje wa kukutana na Watu wote hao kwa Upole na Usamehevu! Na majibu ya Mtu yakawa kwa Ulaini na adabu. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَعِبَادُ الرَّحْمَنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنًا وَإِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَامًا}

Na waja wa Arrahman Mwingi wa Rehema ni wale wanao tembea ulimwenguni kwa staha, na wajinga wakiwasemeza hujibu: Salama!

 

Na Mtume wetu S.A.W, anasema: Hamtaingia Peponi mpaka muamini. Na hamtaamini mpaka mmpendane. Je nikujulisheni kitu ambacho mkikifanya mtapendana? Peaneni salamu baina yenu.

 

Vilevile ni lazima kufuata taratibu zilizowekwa barabarani na kwa ajili ya vyombo vya usafiri kama vile kuwaachia watu wazima na wanyonge na wanawake viti wakae, na kuchunga hisia za Watu na kuwa nao kirafiki. Anasema Mtume wetu S.A.W: Hakika Upole hauwi katika kitu chochote isipokuwa hukipendezesha, na wala hauondoshwi katika kitu chochote kile isipokuwa hukifanya kiwe kibaya.

Na miongoni mwa alama za Usamehevu ni Usamehevu wa Nafsi, kwani kutoa ni Dalili ya kumwamini Mwenyezi Mungu Mtukufu na Mtume wake. Na ni dalili ya mtu kutengenekewa mambo yake na kuwa na Msimamo, kwayo Muumini hujulikana, na nyoyo huwa pamoja, na kwayo mja hupata thawabu za wema Wake.

Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ}

Hamtoipata Pepo mpaka mtoe mnavyovipenda.

 

Kutoa na kuwapa Mafakiri na Masikini ni dalili ya Usamehevu wa Nafsi na Maadili yake Mema. Anasema Mtume wetu S.A.W: Mtoaji yuko karibu na Mwenyezi Mungu Mtukufu, yuko karibu na Pepo, yuko karibu na Watu na yuko mbali na Moto.

 

Vile vile Usamehevu katika kuuziana na katika kudai Deni lake: Anasema Mtume wetu S.A.W: Mwenyezi Mungu Mtukufu anamrehemu mtu anaekuwa msamehevu pindi anapouza, anaponunua na anapodai alipwe Deni lake. Na kutoka kwa Al-irbaadhi bin Saariya R.A,  amesema: Nilimuuzia Mtume S.A.W, msokoto wa kamba nikamjia na kudai anilipe, nikamwambia: Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu Mtukufu, nilipe pesa zangu thamani ya msokoto wa kamba niliyokuuzia. Akasema Mtume wetu S.A.W: Sawa, nitakulipa. Sitakulipa isipokuwa kwa dirhamu mpya zinazong’aa kwa weupe wake. Akasema yule Mtu: Mtume akanilipa kwa malipo Mazuri zaidi. Na Mtume S.A.W, aliwahi kujiwa na bedui mmoja, akamwambia: Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu Mtukufu. Nilipe deni langu. Mtume S.A.W, akampa ngamia aliyepevuka kiumri, na akasema: Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu Mtukufu: Malipo haya ni mazuri zaidi ya bidhaa yangu. Mtume S.A.W, akasema: Hakika Uma bora ni wale walio bora katika kulipa madeni yao.

Na hakika Mtume S.A.W, aliwahimiza watu kila jambo linalopelekea Usamehevu na Wepesi na likaleta maana ya udugu wa kibinadamu na Mjongeleano baina ya watu wote, kama vile kuwasamehe madeni wale wasiojiweza au kuwapa muda zaidi. Anasema Mtume S.A.W: Mtu yoyote atakayempa muda zaidi anaemdai mwenye matatizo, au akaamua kumfutia madeni yake, Mwenyezi Mungu Mtukufu atampa kivuli katika Kivuli chake. Na anasema Mtume wetu S.A.W: Mtu mmoja alikuwa anawadai Watu, akamwambia kijana wake: Utakapoenda kwa mtu ambaye mambo yake ni magumu, basi msamehe, huwenda Mwenyezi Mungu Mtukufu atetusamehe na sisi, Mtu huyo akafariki dunia na Mwenyezi Mungu Mtukufu akamsamehe.

Ninaisema kauli yangu hii na ninamwomba Mwenyezi Mungu Mtukufu anisamehe mimi na akusameheni nyinyi.

***

Sifa zote njema ni zake Mwenyezi Mungu Mtukufu Mola Mlezi wa viumbe vyote. Na ninashuhudia ya kwamba hakuna Mungu mwingine anaestahiki kuabudiwa kwa Haki isipokuwa Mwenyezi Mungu Mtukufu Mola Mlezi wa viumbe vyote, aliye peke yake na wala hana mshirika wake, na ninashuhudia ya kwamba Bwana wetu na Mtume wetu Muhammad ni Mja na Mjumbe   Mola wetu tunakuomba umswalie umrehemu na umbariki yeye na Jamaa zake na Maswahaba wake wote na kila mwenye kuwafuata kwa wema hadi siku ya Malipo.

Ndugu zangu Waislamu.

 

Hakika miongoni wa alama zenye hadhi ya juu za Usamehevu na zilizo nyepesi pia ni maneno mazuri.

 

Na anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

 {وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا}

na semeni na watu kwa wema

 

Na anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَقُلْ لِعِبَادِي يَقُولُوا الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ}

Waambie waja wangu waseme maneno mazuri,

 

Na maneno mazuri yanakuwa kwa Watu wote, bila kujali tofauti zao za rangi, jinsia na Imani zao. Na jambo hili kama linamaananisha kitu basi litakuwa linamaanisha Ubora wa Malezi na Tabia njema

 Na imesemwa kuwa: Uzuri wa Tabia ni kitu chepesi; ni uso mkunjufu, na maneno laini na mazuri.

 Mungu Mtukufu amemwamrisha Bwana wetu Musa A.S, amsemeshe Firauni kwa maneno mazuri, pamoja na kiburi na ubishi wake. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{اذْهَبَا إِلَى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَى* فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَيِّنًا لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشَى}

Nenda kwa Firauni. Hakika yeye amezidi jeuri Mwambieni maneno laini, huenda akazingatia au akaogopa.

 

Tunapaswa tujiepushe na Mambo ya Upuuzi ambapo anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَالَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ}

Na ambao hujiepusha na mambo ya upuuzi,

 

Na anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا}

Enyi mlio amini! Mcheni Mwenyezi Mungu na semeni maneno ya sawasawa.

 

Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{أَلَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُهَا ثَابِتٌ وَفَرْعُهَا فِي السَّمَاءِ* تُؤْتِي أُكُلَهَا كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّهَا وَيَضْرِبُ اللَّهُ الأَمْثَالَ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ}

Hebu hukuona vipi Mwenyezi Mungu alivyo piga mfano wa neno zuri? Ni kama mti mzuri, mizizi yake ni imara, na matawi yake yako mbinguni. Hutoa matunda yake kila wakati kwa idhini ya Mola wake Mlezi. Na Mwenyezi Mungu huwapigia watu mifano ili wapate kukumbuka.

 

Na anasema Mtume wetu S.A.W: Hakika Mja anaweza kuzungumza neno katika yanayoridhiwa na Mwenyezi Mungu Mtukufu bila kukusudia, na Mwenyezi Mungu Mtukufu akamnyanyua hadhi za juu. Na hakika Mja anaweza kuzungumza neno katika yanayomchukiza Mwenyezi Mungu Mtukufu bila kukusudia na likampeleka neno hilo Motoni.

Ni wajibu vile kujiepusha na kila aina ya Maneno Machafu, kwa Kauli yake Mtume S.A.W: Hakika ya Muumini sio katika kulaani au kukashifu, au kutoa kauli zisizopendeza.

Hakika Usamehevu ni ukati wa baina ya Viwili vinavyokinzana; Ukali, na kupuuzia, vyote hivyo ni ukali ulio mbali mfumo wa Uislamu wa kati na kati, ambao unakusanya aina mbalimbali za usamehevu na urahisishaji na Huruma ambavyo humaliza aina zote za Siasa kali na kujikweza kidini, na kupindukia pamoja na kupotosha watu.

 

Tunakuomba ewe Mola wetu Mtukufu uturuzuku Usamehevu katika kauli zetu, katika vitendo vyetu, katika Mtangamano wetu na katika mambo yetu yote. Na utusuluhishie tulichosigana, na Uilinde Nchi yetu na Nchi zote Duniani.