Habari Muhimu Zilizotufikia
 

Nini kifanyike baada ya Hija?

     Sifa zote njema ni zake Mwenyezi Mungu Mtukufu, Mola Mlezi wa viumbe vyote, anaesema katika Kitabu chake Kitukufu:

{إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلَائِكَةُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}

Hakika walio sema: Mola wetu Mlezi ni Mwenyezi Mungu! Kisha wakanyooka sawa, hao huwateremkia Malaika wakawaambia: Msiogope, wala msihuzunike; nanyi furahini kwa Pepo mliyo kuwa mkiahidiwa.

Na ninashuhudia kuwa hakuna mungu mwingine anaestahiki kuabudiwa kwa haki isipokuwa Mwenyezi Mungu Mtukufu, peke yake asiye na mshirika wake, na ninashuhudia kuwa Bwana Wetu na Mtume wetu Muhammad S.A.W, ni Mja na Mjumbe wake. Ewe Mwenyezi Mungu Mtukufu, Mswalie, marehemu na umbariki yeye na Jamaa zake na Maswahaba wake na kila mwenyekuufuata mwongozo wake kwa wema mpaka siku ya mwisho.

Na baada ya Utangulizi huu.

Hakika mzingativu wa sunna ya Mwenyezi Mungu Mtukufu katika uumbaji wake, ataona kasi ya kutoweka kwa masiku na miezi na Miaka. Masiku yenda na miaka inapita, na Maisha ya Duniani si lolote isipokuwa pumzi chake zenyekuhesabika, na nyakati finyu, na katika hili kuna mazingatio kwa atakayeangalia na kufikiri na kuwaidhika.

Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَهُوَ الَّذِي جَعَلَ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ خِلْفَةً لِمَنْ أَرَادَ أَنْ يَذَّكَّرَ أَوْ أَرَادَ شُكُورًا}

Naye ndiye aliye fanya usiku na mchana kufuatana kwa nafuu ya anaye taka kukumbuka, au anaye taka kushukuru.

Kwa kuwa Mwenyezi Mungu Mtukufu anafuta madhambi kwa Hija njema, na mwenyekuhiji anareja akiwa kama siku aliyezaliwa na mama yake mzazi, ambapo Mtume S.A.W anasema: yoyote atakaye hiji na akawa hakutoa maneno machafu na hakufanya vitendo viovu basi atarejea kama siku aliyozaliwa na mama yake. Kwa hiyo, ni juu ya  mwenye akili kuzitumia fadhila za Mwenyezi Mungu Mtukufu juu yake, akaachana na maasi yote yaliyobakia na anamwelekea Mwenyezi Mungu Mtukufu kwa moyo safi na nina njema ya kiwango kikubwa. Na mwenyekuhiji analazimika kuihisi neema ya Mwenyezi Mungu Mtukufu juu yake yeye, kwa kumuwafikisha akaitekeleza ibada hii ya Hija. Na atambue kwamba hilo linawajibisha kumshukuru Mwenyezi Mungu Mtukufu, kwa kudumisha kazi njema. Kwani aina zote za utiifu wa Mja kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu hauna muda maalumu, au sehemu maalumu bali huendelea daima muda wote wa kuendelea kuwepo maisha ya mwanadamu na kufikia Masharti ya kupewa majukumu. Na hivyo ndivyo Mtume S.A.W alivyokuwa akifanya. Kwa hiyo, kudumisha ibada na aina mbalimbali za Utiifu ni utekelezaji wa tamko lake Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ}

Na muabudu Mola wako Mlezi mpaka ikufikie Yakini.

Na katika utekelezaji wa Kauli ya Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{ فَإِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ *وَإِلَى رَبِّكَ فَارْغَبْ}

Na ukipata faragha, fanya juhudi.Na Mola wako Mlezi ndio mshughulikie.

Kwa maana ya kwamba: unapomaliza ibada na utiifu wa Mwenyezi, basi jishughulishe na Utiifu wa Mwenyezi Mungu. Wewe jishughulishe Kumtii yeye pamoja na ibada nyingine kwa kukusudia kwa ibada hizo, radhi za Mwenyezi Mungu Mtukufu. Na kudumisha kazi mbalimbali njema kwa ajili ya Mwenyezi Mungu ni katika matendo ayapendayo Mwenyezi Mungu, na dalili mwisho mzuri. Na kutoka kwa Aisha R.A, alisema: Mtume S.A.W aliulizwa: Ni kazi gani ambayo inampendeza zaidi Mwenyezi Mungu Mtukufu? Akasema ni ile yenyekudumu hata kama itakuwa kidogo. Pongezi nyingi kwa yule aliyefanikishiwa na Mwenyezi Mungu Mtukufu kumtii yeye, na akaboresha matendo yake, na akajiweka vizuri yeye mwenyewe, na akapupia katika kuwakidhia watu haja zao, na kuwaondoshea mazito walo nayo na akaeneza Kheri katika Jamii yake na Nchi yake.

Na ikiwa muumini amewafikishwa na Mwenyezi Mungu Mtukufu kuitekeleza ibada ya Faradhi ya Hija, basi huo sio mwisho wa aina mbalimbali za utiifu bali ana mtu huyu mengi miongoni mwa matendo mema ambayo kwayo huyatumia kwa ajili ya kujisogeza Mwenyezi Mungu Mtukufu, kama vile kuzidisha ibada na swala za Sunna; kama vile kuswali na kufunga na kuyahangaikia maslahi ya waja na Nchi pia na kuwalea mayatima, kuwatembelea wagonjwa, na nyingine nyingi ambazo humnyanyua mtu daraja na hadhi yake mbele ya Mwenyezi Mungu Mtukufu. Kutoka kwa Abu Huraira R.A, Amesema: amesema Mtume wa Mwenyezi Mungu Mtukufu, S.A.W:  Hakika Mwenyezi Mungu Mtukufu anasema: …na hanikurubii mja wangu kwa chochote nikipendacho mno miongoni mwa nilivyomfaradhishia na akawa anaendelea mja huyu kunikurubia kwa Swala za Sunna mpaka nikampenda, na ninapompenda basi mimi huwa ndio sikio lake analosikilizia, macho yake anayoonea, mkono wake anayoutumia na mguu wake anaoutembelea. Na iwapo ataniomba kitu basi nitampa. Na lau angelitaka mimi nimuepushe na jambo lolote basi ningelimuepusha nalo.

Mwenyekuhiji pia anapaswa kuonesha athari nzuri za hija yake latika uzuri wa tabia zake, na Usamehevu wake katika kutangamana na Watu. Na hii ni miongoni mwa alama za kukubalika kwa Hija yake. Anawatendea Watu tabia njema na kutangamana nao kwa Wema, na anajirekebisha kasoro zake alizokuwa nazo kabla ya kuhiji, kwa kuonekana katika mienendo yake kwa Watu wake, kama Baba, Mama, Mke, Mtoto, na yoyote aliye na undugu naye, lakini pia na aina nyingine za Wema kwa Watu wote.

Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

 {لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَآتَى الْمَالَ عَلَى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَالسَّائِلِينَ وَفِي الرِّقَابِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُوا وَالصَّابِرِينَ فِي الْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ وَحِينَ الْبَأْسِ أُولَئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ }

Sio wema kuwa mnaelekeza nyuso zenu upande wa mashariki na magharibi. Bali wema ni wa anayemuamini Mwenyezi Mungu na Siku ya Mwisho na Malaika na Kitabu na Manabii, na anawapa mali, kwa kupenda kwake, jamaa na mayatima na masikini na wasafiri, na waombao, na katika ugombozi, na akawa anashika Sala, na akatoa Zaka, na wanao timiza ahadi yao wanapo ahidi, na wanao vumilia katika shida na dhara na wakati wa vita; hao ndio walio sadikisha, na hao ndio wajilindao.

Hija lazima iache athari njema za kimaadili katika mwenendo wa aliyehiji. Hija sio vitendo vya inada vinavyotekelezwa tu bila ya uwepo wa lengo na upeo wake, bali ni ibada iliyofaradhishwa ili impandishe daraja binadamu na tabia zake ziboreke. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

 {الْحَجُّ أَشْهُرٌ معْلُومَاتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوقَ وَلَا جِدَالَ فِي الْحَجِّ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللَّهُ وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَى وَاتَّقُونِ يَاأُولِي الْأَلْبَابِ}

Hija ni miezi maalumu. Na anaye kusudia kufanya Hija katika miezi hiyo, basi asiseme maneno machafu wala asifanye vitendo vichafu wala asibishane katika Hija. Na kheri yoyote mnayo ifanya Mwenyezi Mungu anaijua. Na jitengezeeni zawadi. Na hakika bora ya zawadi ni uchamngu. Na nicheni Mimi, enyi wenye akili!

Na anasema Mtume S.A.W: Atakaeijia Nyumba hii akawa hakutoa maneno machafu na hakufanya maovu, atarejea akiwa kama siku aliyozaliwa na mama yake.

Hasani l Basrii aliambiwa: Hija nzuri Malipo yake ni Pepo. Akasema: Alama yake ni mtu kurejea akiwa emeupa nyongo ulimwengu, mwenye utashi wa Pepo. Na akaambiwa: Malipo ya Hija ni Msamaha.akasema: Alama yake ni kuacha ovu alilokuwa nalo katika matendo yake.

Kwa hiyo ibada kama haiathiri Tabia ya mtu na kumfunza Maadili, basi haina faida yoyote hapa Duniani na hata kesho Akhera. Anasema Mtume wetu S.A.W: Je? Mnamjua ni nani aliyefilisika? Wakasema Maswahaba: Aliyefilisika kwetu sisi Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu Mtukufu, ni yule asiye na fedha au mali yoyote.  Mtume akasema: Aliyefilisika katika Umma wangu ni yule ambaye atakuja siku ya Kiama akiwa na swala zake, na funga zake, na zaka zake, na akaja hali ya kuwa amemtusi huyu, amemtuhumu uzinzi yule, amekulia mali ya huyu, amemwaga damu ya yule, amempiga huyu, atakaa chini kisha huyu akapunguza katika mema yake, na yule katika mema yake, na iwapo Mema yake yatakwisha basi atabebeshwa makosa ya wale aliyowadhulumu kisha kutupiwa yeye na kutupwa motoni. Mtume S.A.W aliulizwa. Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu Mtukufu Hakika fulani anatajwa sana kwa wingi wa swala zake, funga zake, na Sadaka zake, isipokuwa anamuudhi jirani yake kwa maneno yake. Akasema: Huyo ataingia Motoni. Akaulizwa tena: Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu Mtukufu, hakika fulani anatajwa kuwa na uchache wa funga yake, Sadaka zake, na Swala zake.na kwamba yeye hutoa sadaka za kila aina na hamuudhi jirani yake kwa ulimi wake. Mtume S.A.W akasema: Huyo ataingia Peponi.

Na katika mambo ambayo mja anapaswa kuyapupia ni mwisho mwema. Na Uhakika wake: ni Kuwafikishwa na Mwenyezi Mungu Mtukufu kabla ya kufa kwa kuepushwa na yale yanayochukiza Mwenyezi Mungu Mtukufu, na Mwenyezi Mungu Mtukufu akamrahisishia njia za toba kutokana na madhambi na maasi aliyoyafanya na kuelekea katika kumtii Mwenyezi Mungu Mtukufu na matendo mema, kisha baada ya hapo, mauti yake yatakuwa katika hali nzuri.

Kwa kuwa mwanadamu hapa duniani anaambatanishwa na vitendo vyake, basi kuwafikishwa kwake katika kutenda mema na kudumu nayo mpaka umauti umkute ni katika alama za mwisho mwema. Kama alivyotuambia Mtume S.A.W: Hakika mambo yalivyo zingatio la Matendo ni mwisho wake. Na katika Mapokezi mengine: Hakika ya Matendo ni kama chombo, kinapokuwa kizuri chini yake huwa kizuri juu yake, na kinapoharibika chini yake huharibika pia juu yake. Kwa hiyo ni wajibu wa kila mtu ajitahidi kuuboresha mwisho wake na ajiandae kukutana na Mwenyezi Mungu Mtukufu kwa matendo Mema.

Kama inavyotuelekeza Qurani Tukufu kwa kauli yake Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{فَمَن كَانَ يَرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلاً صَالِحًا وَلاَ يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا}

Mwenye kutaraji kukutana na Mola wake Mlezi basi naatende vitendo vyema, wala asimshirikishe yeyote katika ibada ya Mola wake Mlezi.

Na atakayemcha Mwenyezi Mungu Mtukufu na akazitii amri zakena kuyaacha aliyoyakataza, basi Mwenyezi Mungu Mtukufu atamwafikisha katika kutenda mema na kisha akamfisha akiwa katika mema hayo. Kama alivyobainisha Mtume S.A.W kwa kauli yake: Mwenyezi Mungu Mtukufu anapomtakia mja wake Kheri basi humtumia. Pakasemwa: anamtumiaje ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu Mtukufu? Akasema: Humuafikisha katika kutenda mema kabla ya kufa kwake. Na katika Mapokezi mengine: Mwenyezi Mungu Mtukufu anapomtakia mja wake Kheri basi humpa ladha. Pakasemwa: Naana yake? Akasema S.A.W: Mwenyezi Mungu Mtukufu anamfungulia matendo Mema kabla ya kufa kwake, kisha anamfisha katika hali hiyo. Kwa hiyo zingatio hapo ni katika Matendo ya Mja na Mwisho wake. Na yule atakaye wafikishwa na Mwenyezi Mungu Mtukufu katika Utiifu na Ibada na kudumu katika kufanya mema basi atamwandalia mwisho mwema na atakuwa miongoni mwa wenye furaha na waliofanikiwa kuipata Pepo.

Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

 {وَأَمَّا الَّذِينَ سُعِدُوا فَفِي الْجَنَّةِ خَالِدِينَ فِيهَا مَا دَامَتِ السَّمَوَاتُ وَالْأَرْضُ إِلَّا مَا شَاءَ رَبُّكَ عَطَاءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ}

Na ama wale walio bahatika, wao watakuwamo Peponi wakidumu humo muda wa kudumu mbingu na ardhi, isipo kuwa apendavyo Mola wako Mlezi. Hicho ni kipawa kisicho na ukomo.

Na katika mafunzo yanayopatikana katika Hija, ni iwe ni aliyehiji au asiyehiji, ni kujisalimisha kikamilifu kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu pamoja na kufuata njia za riziki, na mtu kuamini kwamba kila kitu ni cha kuachiwa Mwenyezi Mungu Mtukufu, na kwamba kadari yake ipo na haikwepeki.

Ambapo anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْرًا أَن يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَمَن يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلالا مُّبِينًا}

Haiwi kwa Muumini mwanamume wala Muumini mwanamke kuwa na khiari katika jambo, Mwenyezi Mungu na Mtume wake wanapo kata shauri katika jambo lao. Na mwenye kumuasi Mwenyezi Mungu na Mtume wake basi hakika amepotea upotofu ulio wazi.

Na anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

 {مَّا يَفْتَحِ اللَّهُ لِلنَّاسِ مِن رَّحْمَةٍ فَلَا مُمْسِكَ لَهَا وَمَا يُمْسِكْ فَلَا مُرْسِلَ لَهُ مِن بَعْدِهِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}

Rehema ambayo Mwenyezi Mungu anawafungulia watu hapana wa kuizuia. Na anayo izuia hapana wa kuipeleka isipo kuwa Yeye. Naye ndiye Mwenye nguvu, Mwenye hekima.

Na anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

 {وَإِن يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلَا كَاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ وَإِن يَمْسَسْكَ بِخَيْرٍ فَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ  وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ}

Na ikiwa Mwenyezi Mungu akikugusisha madhara, basi hapana wa kukuondolea hayo ila Yeye. Na ikiwa akikugusisha kheri, basi Yeye ndiye Mwenye uweza wa kila kitu. Naye ndiye Mwenye nguvu juu ya waja wake, na ndiye Mwenye hekima na Mwenye khabari zote.

Kwa hiyo, kujisalimisha kikamilifu kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu ni katika dalili za Imani, na hilo ni katika mambo thabiti ya Uislamu. Na ili hayo yafanikiwe lazima mja mdhanie vyema Mola wake Mlezi. Atakaporidhika na Majaaliwa ya Mwenyezi Mungu Mtukufu na akajisalimisha kwake, basi kwa hakika ataneemeka na ridhaa za Mwenyezi Mungu Mtukufu na atauhisi Utulivu na Usalama.

Ninaisema kauli yangu hii na ninajiombea na kukuombeeni nyinyi Msamaha kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu.

*        *        *

     Sifa zote njema ni zake Mwenyezi Mungu Mtukufu, Mola Mlezi wa viumbe vyote, na ninashuhudia kuwa hakuna mungu mwingine anaestahiki kuabudiwa kwa haki isipokuwa Mwenyezi Mungu Mtukufu, peke yake asiye na mshirika wake, na ninashuhudia kuwa Bwana Wetu na Mtume Wetu Muhammad ni Mja na Mjumbe wake, ewe Mwenyezi Mungu Mtukufu, Mswalie, mrehemu, na umbariki, yeye pamoja na Jamaa zake, na Maswahaba wake wote.

Ndugu zangu Waislamu:

      Aliyehiji amesharejea kutoka katika Ibada yake ya Hija kwa idhini ya Mwenyezi Mungu Mtukufu akiwa amesamehewa dhambi zake zote, juhudi zake zikiwa zimepokelewa na Mwenyezi Mungu Mtukufu, na akiwa amelipwa kwa kazi yake na kwa hivyo, anatakiwa ajihadhari kwa nguvu zake zote asije akadanganyika kwa kusifiwa  na Watu. Kwani Hija sio sifa anayoipata Mja wala sio sababu ya kujifakharisha na kutambiana baina ya watu, bali mtu aliyehiji baada ya kurejea kwake, anapaswa awe mnyenyekevu na mwenye moyo wa woga. Hija ni faradhi iliyo tukufu aliyoikadiria Mwenyezi Mungu Mtukufu, Hija ina thawabu nyingi. Atakayeitekeleza Ibada hii, na akavumilia tabu zake basi ataipata ladha yake katika moyo wake na athari yake itaonekana katika Maisha yake kwa kumnyenyekea Mwenyezi Mungu Mtukufu na ataonja ladha yake kwa kumuabudu Mwenyezi Mungu Mtukufu. Haingizi kiburi ndani ya nafsi yake, wala utiifu wake haukinzani na kujidanganya kwake. Hakuna utiifu wowote anaoutekeleza mja muumini kwa nia safi na ya kweli isipokuwa humpelekea katika utiifu mwingine wa juu zaidi, na Ibada ya juu zaidi na ataendelea kupanda daraja za juu za ibada na kutoka katika utiifu kuelekea katika mwingine, mpaka akakifikia kiwango cha Wema. Na hii ni miongoni mwa alama za Utiifu.

Na hakika Mwenyezi Mungu Mtukufu asemaye kweli, amesema kwamba watu wa imani wanaoharakisha kuelekea katika mambo ya Kheri huwa wanasimama kisimamo cha mtu mwenye kuogopa kutokubaliwa matendo yake mema, na kutarajia pamoja na kuwa na tamaa ya kupokelewa kwa Matendo hayo na kupata thawabu zake.

Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

 {إِنَّ الَّذِينَ هُمْ مِنْ خَشْيَةِ رَبِّهِمْ مُشْفِقُونَ * وَالَّذِينَ هُمْ بِآيَاتِ رَبِّهِمْ يُؤْمِنُونَ *وَالَّذِينَ هُمْ بِرَبِّهِمْ لَا يُشْرِكُونَ * وَالَّذِينَ يُؤْتُونَ مَا آتَوْا وَقُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌ أَنَّهُمْ إِلَى رَبِّهِمْ رَاجِعُونَ* أُولَئِكَ يُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَهُمْ لَهَا سَابِقُونَ}

Kwa hakika hao ambao kwa kumwogopa Mola wao Mlezi wananyenyekea, Na wale ambao Ishara za Mola wao Mlezi wanaziamini, Na wale ambao Mola wao Mlezi hawamshirikishi, Na wale ambao wanatoa walicho pewa, na hali nyoyo zao zinaogopa kwa kuwa watarejea kwa Mola wao Mlezi,Basi wote hao ndio wanao kimbilia katika mambo ya kheri, na ndio watakao tangulia kuyafikia.

Anasema Ibnu Kathiir Mwenyezi Mungu amrehemu: kwa maana kwamba wao pamoja na wema wao na Imani yao na matendo yao mema wanahuruma kutokana kwake na wanamuogopa Mwenyezi Mungu, wanaogopa hali zao zisije zikabadilika. Na kutoka kwa Mama wa Waumini Aisha R.A, amesema: Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu, kauli ya Mwenyezi Mungu Mtukufu isemayo:

 {والَّذِينَ يُؤْتُونَ مَا آتَوْا وَقُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌ أَنَّهُمْ إِلَى رَبِّهِمْ رَاجِعُونَ}

Na wale ambao wanatoa walicho pewa, na hali nyoyo zao zinaogopa kwa kuwa watarejea kwa Mola wao Mlezi,

Huyu ni yule anaeiba, anazini, anakunywa pombe, na anamuogopa Mwenyezi Mungu? Akasema: Hapana ewe Bintiye Abu Bakar. Bali ni yule ambaye anaswali, na anafunga, na anatoa sadaka, na huku yeye anamcha Mwenyezi Mungu Mtukufu

Muumini wa kweli hajali wingi wa ibada na Swala za Sunna kwa kiasi ambacho anajali kukubaliwa na kutokukubaliwa kwa amali zake na kwa kiasi kinachoonekana katika maisha yake kutokana na Ibada hizo. Na Mwenyezi Mungu Mtukufu amemwamrisha Mtume wake S.A.W, kuhangaika na kujitahidi katika Kumtii. Basi asiidogeshe kazi yoyote na akaiacha na wala asizidishe kazi yoyote mpaka ikamshangaza, na Mtume S.A.W ametuambia kuwa kushangazwa huko ni katika yaangamizayo na kuyaporomosha Matendo yetu. Kutoka kwa Ibnu Abas R.A, amesema: Amesema Mtume wa Mwenyezi Mungu Mtukufu: Yaangamizayo ni matatu: Mtu kuhadaika na nafsi yake, na Mchoyo anaenyenyekewa, na mwenye Matamanio akawa mfua

Ewe Mola wetu tusaidie sisi katika kukutaja wewe na kushukuru na tuwe waja wako wema, na utuwafikishe katika msimamo wa njia ya kukutii na kufanya Ibada