یگانه راه پیش‌رفت وطن یکپارچگی آن است

ستایش مخصوص ذات خدایی که پروردگار جهانیان است، همان ذاتی که در قرآن کریم می فرماید: ﴿وَٱعۡتَصِمُواْ بِحَبۡلِ ٱللَّهِ جَمِيعٗا وَلَا تَفَرَّقُواْۚ «و همگی به ریسمان الله (= قرآن و اسلام) چنگ زنید و پراکنده نشوید»، گواهی می دهم که نیست معبود برحق جز الله یکتای بی همتا، و گواهی می دهم که سردار و پیامبر ما حضرت محمد صلی الله علیه وسلم بنده و فرستاده خداست، بار خدایا! بر او و بر همه آل و اصحاب او درود، رحمت، سلامتی و برکت نازل فرما.

اما بعد!

به راستی پیامبر صلی الله علیه وسلم با رسالتی آمده که به یکپارچگی و مهربانی دعوت می کند و از تفرقه و اختلاف باز می دارد، چنانچه اختلاف را از میان عرب برداشت و آنها را ملت یکپارچه گردانید، و میان آنان برادری ایمانی برقرار نمود، و میان دلهای شان رابطه مهربانی و الفت ایجاد کرد، طوریکه خداوند متعال می فرماید: ﴿إِنَّمَا ٱلۡمُؤۡمِنُونَ إِخۡوَةٞ «یقیناً مؤمنان برادرند»، در آیت دیگری می فرماید: ﴿وَأَلَّفَ بَيۡنَ قُلُوبِهِمۡۚ لَوۡ أَنفَقۡتَ مَا فِي ٱلۡأَرۡضِ جَمِيعٗا مَّآ أَلَّفۡتَ بَيۡنَ قُلُوبِهِمۡ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ أَلَّفَ بَيۡنَهُمۡۚ إِنَّهُۥ عَزِيزٌ حَكِيمٞ «و بین دل‌های آن‌ها الفت داد، اگر تمام آنچه را که در روی زمین است خرج می‌کردی، نمی‌توانستی بین دل‌های شان الفت دهی، ولی الله در میان آن‌ها الفت داد، همانا او پیروزمند حکیم است». همچنین پیامبر صلی الله علیه وسلم به مهربانی، محبت و همکاری با یکدیگر دستور داده است طوری که می فرماید: «مؤمنان در دوستی، مهربانی و همکاری با يکديگر، مانند پيکری هستند که اگر يک عضو آن به درد آيد، ساير اعضا با بی خوابی (بی قراری) و تب با آن هم نوا می شوند».

با وجود آن این الفت و مهربانی تنها منحصر درمیان مسلمانان نیست؛ بلکه همه مردم را دربر می گیرد، طوری که حق تعالی می فرماید: ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّا خَلَقۡنَٰكُم مِّن ذَكَرٖ وَأُنثَىٰ وَجَعَلۡنَٰكُمۡ شُعُوبٗا وَقَبَآئِلَ لِتَعَارَفُوٓاْۚ إِنَّ أَكۡرَمَكُمۡ عِندَ ٱللَّهِ أَتۡقَىٰكُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٞ «ای مردم! بی‌شک ما شما را از یک مرد و زن آفریدیم، و شما را تیره‌ها و قبیله‌ها قرار دادیم، تا یکدیگر را بشناسید، همانا گرامی‌ترین شما نزد الله پرهیزگارترین شماست، بی‌گمان الله دانای آگاه است». و اینچنین قرآنکریم هنگامی که پیرامون برادری انسانی میان پیامبران و مخالفین عقیدوی شان سخن می گفت براین امر تأکید کرد، چنانچه خداوند می فرماید: ﴿وَإِلَىٰ عَادٍ أَخَاهُمۡ هُودٗاۚ «و (ما) به سوی قوم عاد برادرشان هود را (فرستادیم)»، ﴿وَإِلَىٰ ثَمُودَ أَخَاهُمۡ صَٰلِحٗاۚ «و به سوی (قوم) ثمود برادرشان صالح را (فرستادیم)»، ﴿وَإِلَىٰ مَدۡيَنَ أَخَاهُمۡ شُعَيۡبٗاۚ «و به سوی (قوم) مدین برادرشان شعیب را (فرستادیم)». پس از آنکه خداوند متعال داستان پیامبران گذشته را بیان نمود, درپایان فرمود: ﴿وَإِنَّ هَٰذِهِۦٓ أُمَّتُكُمۡ أُمَّةٗ وَٰحِدَةٗ وَأَنَا۠ رَبُّكُمۡ فَٱتَّقُونِ «و بی‌گمان این امت شما، امت واحدی است، و من پروردگار شما هستم، پس از من بترسید»، در جای دیگری فرمود: ﴿إِنَّ هَٰذِهِۦٓ أُمَّتُكُمۡ أُمَّةٗ وَٰحِدَةٗ وَأَنَا۠ رَبُّكُمۡ فَٱعۡبُدُونِ «بی‌تردید این است آیین شما که آیینی یگانه است، و من پروردگار شما هستم، پس مرا پرستش کنید». امام بغوی رحمه الله می گوید: “خداوند متعال همه پیامبران را برای اقامه دین، ایجاد الفت میان مردم و ترک اختلاف و تفرقه گرایی فرستاده است”.

بدون تردید دعوت اسلام به سوی یکپارچگی و اتفاق و ریشه کن کردن اختلاف و خودخواهی, یکی از عوامل مهم حفاظت بر قوت و پیشرفت وطن و سلامت مجتمع می باشد؛ زیرا به هر اندازه که در مجتمعِ ضعیف افراد قوی باشند باز هم مجتمع ضعیف وناتوان باقی می ماند، و برعکس اگر در مجتمعِ قوی افراد ضعیف بوده باشند حتما قوت و توانایی خویش را از قوت مجتمع‌ی می گیرند که در آن زندگی می کنند؛ بنابرین اسلام ارزش شهروندی را بلند نموده و تأکید کرده که وطن برای همه شهروندان آن است و با همه آنها باقی می ماند؛ زیرا یکپارچگی وطن می خواهد تا نباید میان فرزندان آن بنابر اساس دین، رنگ و نوعیت تمایز و تفرقه بوده باشد، چون هیچ عربی بر عجم یا عجم بر عرب، و هیچ سفید پوست بر سیاه پوست برتری و فضیلت ندارد مگر به تقوا، پرهیزگاری و انجام اعمال نیک. و سند مدینه منوره که پیامبر صلی الله علیه وسلم آنرا همراه یهود مدینه امضا نمود بر همین اصول استوار بود؛ طوری که برای یهود همه حقوق، آزادی، امنیت و آرامش مسلمانان را داده بود، و در مقابل از آنها پیمان گرفته بود تا همراه مسلمانان مشترکاً از مدینه دفاع کنند، این موضوع به صورت قوی تأکید می کند که در اسلام وطن شامل همه شهروندان می شود و گنجایش همه آنها را دارد به شرطی که آنها ملتزم بر وجایب و مسئولیتهای شان باشند.

همچنین اسلام ارزش کار گروهی و سازماندهی شده را بلند برده و یکپارچگی همکاری در انجام مسئولیتها و ریشه کن کردن اختلافات را واجب دایمی ملت در هر زمان و مکان قرار داده است، این موضوع دستور و فرمان خداوند متعال در قرآن است، طوری که می فرماید: ﴿وَٱعۡتَصِمُواْ بِحَبۡلِ ٱللَّهِ جَمِيعٗا وَلَا تَفَرَّقُواْۚ «و همگی به ریسمان الله (= قرآن و اسلام) چنگ زنید و پراکنده نشوید»، و پیامبر صلی الله علیه وسلم می فرماید: «همانا خداوند متعال از سه کار شما خشنود می شود، و سه کار را برای شما زشت می پندارد؛ پس خشنود می شود: اینکه تنها او را بپرستید و هیچ چیز را به او شریک نسازید، و اینکه همگی به ریسمان الله (=قرآن و اسلام) جنگ بزنید و پراکنده نشوید. زشت می پندارد: اینکه زیاد بگو مگو کنید، یا بیش از حد گدا گری و سوال کنید و یا مال خود را ضایع بسازید». و پیامبر صلی الله علیه وسلم برای امتش بهترین مثال برای یکپارچگی، اتفاق و همبستگی شان بیان نموده است، چنانچه می فرماید: «مسلمان برای مسلمان مانند یک ساختمان است؛ برخی آن برخی دیگرش را قوی و مستحکم می سازد، انگشتان خود را با هم درآمیخت».

قرآن کریم برای ما بهترین نمونه هایی از یکپارچگی را بیان نموده که باعث حفاظت و نگهداری وطن و سلامت مجتمع گردیده است، از آنجمله طوری که حضرت یوسف علیه السلام پلان درست و دقیق خود را آماده ساخت و همه مجتمع متحدانه برای تحقیق اهداف و آرمانهای شان به پشت سر او قرار گرفتند، و این پلان را به صحنه عمل تطبیق نمودند، پس هرشخص به قدر توان طبق منهج تعیین شده باهم تعاون و همکاری نمودند تا با شد به اهداف مورد نظرشان برسند و برای سرزمین شان سعادت، کامیابی، تقدم حمایت و قدرت اقتصادی متحقق گردد، سپس مردم از هرگوشه و کنار دنیا آمدند تا از خیرات مصر مستفید شوند، طوری که خداوند متعال برزبان حضرت یوسف علیه السلام می فرماید: ﴿قَالَ تَزۡرَعُونَ سَبۡعَ سِنِينَ دَأَبٗا فَمَا حَصَدتُّمۡ فَذَرُوهُ فِي سُنۢبُلِهِۦٓ إِلَّا قَلِيلٗا مِّمَّا تَأۡكُلُونَ٤٧ ثُمَّ يَأۡتِي مِنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَ سَبۡعٞ شِدَادٞ يَأۡكُلۡنَ مَا قَدَّمۡتُمۡ لَهُنَّ إِلَّا قَلِيلٗا مِّمَّا تُحۡصِنُونَ٤٨ ثُمَّ يَأۡتِي مِنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَ عَامٞ فِيهِ يُغَاثُ ٱلنَّاسُ وَفِيهِ يَعۡصِرُونَ «(یوسف) گفت: هفت سال پی درپی (با جدیت) زراعت کنید، پس آنچه را درو کردید، جز اندکی که می‌خورید، (بقیه را) در خوشه‌اش باقی بگذارید(47) سپس بعد از آن هفت (سال) سخت (قحطی) می‌آید، که آنچه را برای آن سال‌ها ذخیره کرده‌اید، می‌خورید، جز اندکی از آنچه که (برای بذر) ذخیره خواهید کرد(48) سپس بعد از آن هفت (سال) سالی فرا می‌رسد که باران فراوانی نصیب مردم می‌شود، و درآن (سال، مردم افشردنی‌ها را) می‌فشارند».

همچنین اسلام به هر امری تشویق و ترغیب نموده که باعث اتحاد و انسجام مجتمع می گردد، پس به مهربانی، نرمخویی و محبت دستور داده است، طوری که خداوند متعال می فرماید: ﴿فَبِمَا رَحۡمَةٖ مِّنَ ٱللَّهِ لِنتَ لَهُمۡۖ وَلَوۡ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ ٱلۡقَلۡبِ لَٱنفَضُّواْ مِنۡ حَوۡلِكَۖ فَٱعۡفُ عَنۡهُمۡ وَٱسۡتَغۡفِرۡ لَهُمۡ وَشَاوِرۡهُمۡ فِي ٱلۡأَمۡرِۖ فَإِذَا عَزَمۡتَ فَتَوَكَّلۡ عَلَى ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلۡمُتَوَكِّلِينَ «پس به (سبب) رحمت الهی است که تو با آنان نرم خو (و مهربان) شدی، و اگر تند خو و سخت دل بودی، قطعا از اطراف تو پراکنده می‌شدند، پس از آنان در گذر و برایشان آمرزش بخواه، و در کارها، با آنان مشورت کن، و آنگاه که تصمیم گرفتی بر الله توکل کن، زیرا که الله توکل کنندگان را دوست می‌دارد»، پس مهربانی و نرمخویی باعث یکپارچگی و انسجام دل‌ها می شود، پیامبر صلی الله علیه وسلم می فرماید: «دين آسان است؛ و هرکس آن را بر خود سخت بگيرد، سرانجام خسته و درمانده می شود؛ پس راه راست و درست و ميانه را در پيش بگيريد و (به درست کاری و ميانه روی) خوشحال باشيد و از عبادت صبح و شام و پاسی از شب کمک بگيريد»، همچنین می فرماید: «من با دینی مبعوث شدم که حق و آسان است».

همچنان به نشر الفت و امنیت میان همه افراد مجتمع با اختلاف باورها و عقاید شان دستور داده است، خداوند متعال می فرماید: ﴿وَقُولُواْ لِلنَّاسِ حُسۡنٗا «و به مردم (سخن) نیک بگویید»، در آیت دیگری می فرماید: ﴿لَّا يَنۡهَىٰكُمُ ٱللَّهُ عَنِ ٱلَّذِينَ لَمۡ يُقَٰتِلُوكُمۡ فِي ٱلدِّينِ وَلَمۡ يُخۡرِجُوكُم مِّن دِيَٰرِكُمۡ أَن تَبَرُّوهُمۡ وَتُقۡسِطُوٓاْ إِلَيۡهِمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلۡمُقۡسِطِينَ «الله شما را از نیکی‌کردن و رعایت عدالت نسبت به کسانی‌که در (امر) دین با شما نجنگیده‌اند و شما را از دیارتان بیرون نکرده‌اند، نهی نمی‌کند، بی‌گمان الله عدالت پیشگان را دوست دارد»، و پیامبر صلی الله علیه وسلم با غیر مسلمانان با همین منطق قرآنی رفتار می کرد، پس همیشه با آنها خوبی می نمود، هدیه شان را می پذیرفت، دعوت شان را اجابت و بیمارشان را عیادت می کرد؛ تا باشد آسانگیری این دین را به نمایش گذاشته یکپارچگی و انسجام مجتمع را حفظ نموده باشد.

به راستی مسئولیت وقت و فقه اولویتها باعث می شود و حتمی می گرداند تا همه فرزندان مخلص و چیز فهم میهن باید با هم در یک قطار متفقانه بایستند تا در هر بخش کار برای وطن شان توانایی و خودکفایی را رقم بزنند، پس باید برای تحقیق خودکفایی وطن, پزیشکان، حقوق‌دانان، انجنیران، کشاورزان، آموزش و پرورش و همه کارشناسان و صناعت پیشه ها برای توسعه و تطویر روحیه بخشش و فداکاری برای میهن باهم تعاون و همکاری نمایند؛ پس برخی زحمت بکشد و با دستان خود کار کند، و دیگری مال خود را برای آبادانی و پیشرفت مجتمع به مصرف برساند، و آن شخص سوم برای مردم تعلیم بدهد، اینجاست که همه انرژی و استعدادها به خدمت وطن استخدام می شود، این موضوع از اصول و اساسات دین ماست، زیرا خداوند متعال همه ما را بدون استثنا با واژه عام خطاب نموده به کار و تلاش دستور می دهد، طوری که می فرماید: ﴿هُوَ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلۡأَرۡضَ ذَلُولٗا فَٱمۡشُواْ فِي مَنَاكِبِهَا وَكُلُواْ مِن رِّزۡقِهِۦۖ وَإِلَيۡهِ ٱلنُّشُورُ «او کسی است که زمین را برای شما رام گردانید، پس در گوشه و نواحی آن راه بروید و از روزی او بخورید، و بازگشت (همه) به سوی اوست»، در آیت دیگری می فرماید: ﴿فَإِذَا قُضِيَتِ ٱلصَّلَوٰةُ فَٱنتَشِرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَٱبۡتَغُواْ مِن فَضۡلِ ٱللَّهِ وَٱذۡكُرُواْ ٱللَّهَ كَثِيرٗا لَّعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ «پس هنگامی‌که نماز پایان یافت، (برای کسب رزق و روزی) در زمین پراکنده شوید، و از فضل الله طلب کنید، و الله را بسیار یاد کنید تا رستگار شوید».

أقولُ قولِي هذَا، وأستغفرُ اللهَ لِي ولكُمْ.

*    *     *

ستایش مخصوص ذات خدایی که پروردگار جهانیان است، گواهی می دهم که نیست معبود به حق جز الله یکتای بی همتا، و گواهی می دهم که سردار و پیامبر ما حضرت محمد صلی الله علیه وسلم بنده و فرستاده خداست، بار خدایا! بر او و بر همه آل و اصحاب او درود، رحمت، سلامتی و برکت نازل فرما.

برادران مسلمان!

کسی که به صورت درست حوادث و تاریخ را پیگیری و متالعه کند به خوبی می داند که تفرقه گرایی و اختلاف یکی از اسباب شکست و ناتوانی بوده است، قرآن کریم ما را از این پدیده هشدار داده است، طوری که خداوند متعال می فرماید: ﴿وَلَا تَكُونُواْ كَٱلَّذِينَ تَفَرَّقُواْ وَٱخۡتَلَفُواْ مِنۢ بَعۡدِ مَا جَآءَهُمُ ٱلۡبَيِّنَٰتُۚ وَأُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٌ عَظِيمٞ «و مانند کسانی نباشید که پراکنده شدند و اختلاف کردند پس از آنکه دلایل روشن برایشان آمد، و اینان برایشان عذاب بزرگی است»، در آیت دیگری می فرماید: ﴿وَلَا تَنَٰزَعُواْ فَتَفۡشَلُواْ وَتَذۡهَبَ رِيحُكُمۡۖ وَٱصۡبِرُوٓاْۚ إِنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلصَّٰبِرِينَ «و با همدیگر نزاع نکنید، که سست شوید، و قوت (و مهابت) شما از میان برود، و صبر کنید، بی‌گمان الله با صابران است»، همچنین نزاع  و اختلاف قوت و مهابت ملت را از میان می برد، باعث ناتوانی و سستی آن می شود، همین هشدار از اختلاف کافیست که کسی بر آن بمیرد بر جاهلیت مرده است.

به همین خاطر اسلام برضد هر رفتار و پدیده‌ی که باعث اختلاف و تفرقه می شود اعلان جنگ نموده است، پس می بینی که اسلام از نژادپرستی که یکی از آثار تعصب زشت جاهلیت است منع نموده است، پیامبر صلی الله علیه وسلم می فرماید: «همانا خداوند متعال از شما عیوب جاهلیت و افتخار به پدران و نیاکان را دور کرده است، پس یا مسلمان پرهیزگار می باشید یا فاجر بدبخت، شما فرزندان آدم هستید و آدم از خاک آفریده شده است»، همچنین پیامبر صلی الله علیه وسلم بیان نموده که مردم همه در حقوق و وجایب شان با هم برابر هستند، طوری که می فرماید: «ای مردم! آگاه باشید که پروردگارتان یکی و پدرتان یکی است، آگاه باشید که هیچ عربی بر عجم یا عجمی بر عرب همچنین هیچ سفید پوستی بر سیاه پوست یا سیاه پوستی بر سفید پوست برتری و فضیلت ندارد مگر به تقوا و پرهیزگاری…».

بار خدایا! صف ما را یکپارچه بگردان، و در دلهای ما نسبت به یکدیگر الفت و مهربانی قرار بده، و ما را به آنچه موفق بگردان که دوست داری و خشنود می شوی، و ما را در گفتار و کردار ما مخلص بگردان، مصر و همه کشورهای اسلامی را حفظ نما.