اسباب ظاهری و باطنی دفع بلا ها وجوب اطاعت از ولی الامر

ستایش مخصوص ذات خدایی که پروردگار جهانیان است، همان ذاتی که در قرآن کریم می فرماید: ﴿رَّبَّنَا عَلَيۡكَ تَوَكَّلۡنَا وَإِلَيۡكَ أَنَبۡنَا وَإِلَيۡكَ ٱلۡمَصِيرُ «پروردگارا! بر تو توکل کردیم، و به سوی تو روی آوردیم، و بازگشت (همه) به سوی توست»، گواهی می دهم که نیست معبود برحق جز الله یکتای بی همتا، و گواهی می دهم که سردار و پیامبر ما حضرت محمد صلی الله علیه وسلم بنده و فرستاده خداست، بار خدایا، بر او و بر همه آل و اصحاب او درود، رحمت، سلامتی و برکت نازل فرما.

اما بعد!

آزمایش و ابتلا یکی از سنت‌های خداوند در خلقش است، طوری که می فرماید: ﴿إِنَّا خَلَقۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ مِن نُّطۡفَةٍ أَمۡشَاجٖ نَّبۡتَلِيهِ فَجَعَلۡنَٰهُ سَمِيعَۢا بَصِيرًا «به راستی ما انسان را از نطفهء مختلطی آفریدیم، او را می‌آزماییم، پس او را شنوای بینا قرار دادیم».

و خداوند متعال برای رفع و دفع بلا ها اسباب ظاهری و باطنی قرار داده است؛ اولا اسباب ظاهری که باید به طور کل به آن تمسک نماییم – عبارت از اسباب علمی، احتیاطات و راهنمایی های کارشناسان در هر بخش، و تطبیق راهنمایی هایی است که از سوی نهادهای رسمی دولت صادر می شود، چون فرمان بردن از اوامر ولی الامر یا نایب او در نهادهای ملی دولتی واجب است، زیرا خداوند متعال می فرماید: ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَطِيعُواْ ٱللَّهَ وَأَطِيعُواْ ٱلرَّسُولَ وَأُوْلِي ٱلۡأَمۡرِ مِنكُمۡۖ «ای کسانی‌که ایمان آورده‌اید! اطاعت کنید الله را، و اطاعت کنید پیامبر، و صاحبان امر تان را»، و در آیت دیگری می فرماید: ﴿فَسۡ‍َٔلُوٓاْ أَهۡلَ ٱلذِّكۡرِ إِن كُنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ «پس (ای مردم) اگر نمی‌دانید از (آگاهانِ) اهل کتاب بپرسید»، و در اینجا مراد از اهل ذکر همان دانشمندان و متخصصان هر بخش است، بنابرین شرعا واجب است تا نباید اوامر نهادهای دولتی را در مجال تخصص شان نادیده گرفته شود.

و برخی از اسباب ظاهری: توجه به نظافت است، چون اسلام به نظافت به طور کل اهتمام زیاد داده، و آنرا برای حمایت مردم از بیماری‌ها و اضرار, نیاز شرعی واجتماعی پنداشته است، خداوند متعال می فرماید: ﴿إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلتَّوَّٰبِينَ وَيُحِبُّ ٱلۡمُتَطَهِّرِينَ «به راستی که الله توبه کنندگان را دوست می‌دارد و (نیز) پاکان را دوست می‌دارد»، و پیامبر صلی الله علیه وسلم می فرماید: «پاکی بخش ایمان است» و در حدیث دیگری می فرماید: «فناهای خویش را پاک سازید»؛ فناها شامل اطراف خانه، اطراف مدرسه، دانشگاه، مصنع و شرکت، راه ها، میادین و همه اماکن عمومی و خصوصی می شود.

همچنین اسلام به شستن دستان اهتمام زیاد و ویژه داده است، درباره شستن دستان هنگام وضو کردن خداوند متعال می فرماید: ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا قُمۡتُمۡ إِلَى ٱلصَّلَوٰةِ فَٱغۡسِلُواْ وُجُوهَكُمۡ وَأَيۡدِيَكُمۡ إِلَى ٱلۡمَرَافِقِ وَٱمۡسَحُواْ بِرُءُوسِكُمۡ وَأَرۡجُلَكُمۡ إِلَى ٱلۡكَعۡبَيۡنِۚ وَإِن كُنتُمۡ جُنُبٗا فَٱطَّهَّرُواْ «ای کسانی‌که ایمان آورده‌اید! چون به نماز برخاستید؛ پس صورت خود و دست‌هایتان را تا آرنج بشویید و سرتان را مسح کنید، و پاهای‌تان را تا دو قوزک (بشویید) و اگر جنب بودید؛ پس خود را پاک سازید (و غسل کنید)»، پس شستن دستان تا آرنج یکی از فرایض وضو است، افزون برآن سه بار شستن دستان تا بند دست در ابتدای وضو از سنتهای آن است پس از آن مضمضه (شستن دهان) و استنشاق (شستن بینی) صورت می گیرد، سپس روی شسته می شود و بعد از آن برای بار دوم دستان تا آرنج شسته می شود که این شستن فرض است. پیامبر صلی الله علیه وسلم می فرماید: «وقتی یکی از شما از خوابش بیدار می شود تا دستش را سه بار نشسته است به هیچ ظرفی وارد نکند»، همچنین شستن دستان پیش و بعد از خوردن غذا مستحب است؛ و در این حکم تأکید برآن است که میان علم و دین هیچگونه تعارضی وجود ندارد، چون حفاظت از صحت و بهداشت انسان از اساسی ترین مقاصد ادیان است، پیامبر صلی الله علیه وسلم می فرماید: «در اسلام ضرر و ضرار نیست»، پس باید از همه اجراءات و دستور العملهای وقایه‌وی پیروی و اطاعت صورت گیرد تا از انتشار امراض و بیماری‌های همه گیر جلوگیری شود، از جمله این دستور العمل‎های وقایه‎وی: اجتناب از بغل کردن و بوسیدن یکدیگر، کاهش دادن دست‌دادن و دوری گزیدن از اجتماعات و گردهمایی‌ها می باشد.

و تأکید می کنیم که بحرانها و شرایط دشوار, اصلیت انسانها و حقیقت اخلاق آنها را آشکار می سازد، پس بر همه ما واجب است تا درمیان خود مهربانی و شفقت نماییم، و از خودخواهی، انتقام‏جویی و از هرگونه احتکار به قصد بلند رفتن نرخ مواد دوری نماییم تا توازن عرضه و تقاضا را بر هم نزنیم، پیامبر صلی الله علیه وسلم می فرماید: «جز انسان خطا کار احتکار نمی کند»، و در حدیث دیگری می گوید: «احتکار کننده ملعون است»، و در حدیث دیگری می گوید: «ایمان یکی از شما کامل نمی شود تا آنچه را که به خود می پسندد به برادر خود بپسندد».

خطبه دوم

ستایش مخصوص ذات خدایی که پروردگار جهانیان است، درود و سلام بر خاتم پیامبران حضرت محمد صلی الله علیه وسلم و بر آل و اصحاب او و پیروان راستین آنها باد.

برادران مسلمان!

اما اسباب باطنی دفع بلا ها که باید همیشه مد نظر داشته باشیم، برخی آن: حسن توکل بر خدا است، خداوند می فرماید: ﴿فَتَوَكَّلۡ عَلَى ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلۡمُتَوَكِّلِينَ «بر الله توکل کن، زیرا که الله توکل کنندگان را دوست می‌دارد»، توکل بر خدا مخالف و معارض تمسک به اسباب نیست، چون مردی گفت: ای رسول خدا، آیا شترم را ببندم و توکل کنم یا ازاد بگذارم و توکل کنم؟ پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود: «آنرا ببند و توکل کن». پس در این اوقات بر ما واجب است تا به اسباب صحت و بهداشت چنگ بزنیم، و احتیاطات معتبر علمی را رعایت کنیم، سپس همه امور را به خداوند موکول نماییم چون ملکوت همه چیز نزد اوست.

و برخی دیگر از اسباب باطنی: دعا و تضرع به درگاه خداوند متعال است، طوری که می فرماید: ﴿فَلَوۡلَآ إِذۡ جَآءَهُم بَأۡسُنَا تَضَرَّعُواْ «پس چرا هنگامی‌که عذاب ما به آن‌ها رسید زاری نکردند؟ (و تسلیم نشدند؟!)»، پس چقدر همه ما به تضرع و زاری راستین به درگاه الهی نیاز داریم تا بلا ها و رنج را از سر بندگان و سرزمینهای شان و همه بشریت بردارد، و این روزها باید فرصتی بوده باشد تا همه ما رابطه خویش را با پروردگار مان دوباره تنظیم نماییم.

و برخی دیگر آن: باید انسان خود را با ذکر و یاد خداوند مصئون و محفوظ بدارد، پیامبر صلی الله علیه وسلم می فرماید: «هیچ بنده ای نیست که روزانه، صبح و شام سه بار بگويد: “بِسْمِ اللهِ الَّذِي لا يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ في الأرْضِ وَلا في السَّمَاءِ وَهُوَ السَّمِيعُ العَلِيمُ” مگر اینکه هيچ ضرر و زیانی متوجه او نمی شود»، و در حدیث دیگری می گوید: « هركس در جايی اتراق کند و بگويد: «أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ»: “من به كلمات و سخنان كامل الله، از گزند مخلوقاتش پناه می برم” تا وقتی در آن مكان باشد هيچ چيز و هيچكس به او ضرر نخواهد رساند»، و برخی دیگر آن: دادن صدقه است، پیامبر صلی الله علیه وسلم می فرماید: «اموال خویش را با پرداختن زکات حفظ کنید، و بیمارهای تان را با دادن صدقه درمان کنید، و در برابر بلا ها با دعا مقابله نمایید».

بار خدایا! ما را از جمله‌ی کسانی قرار بده که آنان را عافيت و سلامتی داده ای؛ و ما را جزء آنانی بگردان که امورشان را خود بر عهده گرفته ای، و از شرّ آنچه مقدّر کرده ای ما را حفظ کن، و کشورما را با همه کشورهای جهان در حفظ خود بدار.