Habari Muhimu Zilizotufikia
 

Uhusiano wa kifamilia ulio bora
23 Jamad Akhir 1437 H. sawa na 1 Aprili 2016 AD

awkaf-

Vipengele

  1. Nafasi ya familia katika uisilamu.
  2. Njia za uongofu katika kuwepo kwa utulivu wa kifamilia.

    1. Uchaguzi bora
    2. Kuchunga ya haki na yaliyo lazima
    3. Kuwepo kwa upendo na huruma
    4. Kuishi kwa salama
    5. Uadilifu kati ya watoto.
  3. Athari za kuwepo kwa utulivu wa familia katika jamii.

Pili: dalili

Ndani ya Qurani Tukufu.

  1. Mwenyezi Mungu anasema {Na katika Ishara zake ni kuwa amekuumbieni wake zenu kutokana na nafsi zenu ili mpate utulivu kwao.Naye amejaalia mapenzi na huruma baina yenu. Hakika katika  haya bila ya shaka zipo Ishara kwa watu wanaofikiri} (Aruum. 21).
  2. Mwenyezi Mungu anasema { Na Mwenyezi Mungu amekuumbieni mwake katika jinsi yenu, na akakujaalieni kutoka kwa wake zenu wana na wajukuu, na akakuruzukuni vitu vizuri vizuri. Basi je, wanaamini upotovu na wanazikataa neema za Mwenyezi Mungu?}(An hahl. 72)
  3. Mwenyezi Mungu anasema { Na waozeni wajane miongoni mwenu na wema katika watumwa wenu na wajakazi wenu. Wakiwa mafakiri Mwenyezi Mungu atawatajirisha kwa fadhila yake. Na Mwenyezi Mungu ni Mwenye wasaa Mwenye kujua.}(An nuur 32)
  4. Mwenyezi Mungu anasema { Nao wanawake wanayo haki kwa Sharia kama ile haki iliyo juu yao. }(Al baqara 228)
  5. Mwenyezi Mungu anasema { Na kaeni nao kwa wema, na ikiwa mmewachukia, basi huenda mkakichukia kitu, na Mwenyezi Mungu ametia kheri nyingi ndani yake.}(Anisaa 19.)
  6. Mwenyezi Mungu anasema {Na mkichelea kutakuwapo mfarakano baina ya mke na mume basi pelekeni muamuzi kutokana na jamaa za mume,na muamuzi kutokana na jamaa za mke. Wakitaka mapatano Mwenyezi Mungu atawawezesha. Hakika Mwenyezi Mungu ni Mjuzi Mwenye khabari}(Anisaa 35)

Mwenyezi Mungu anasema { Mwenye wasaa atoe kadiri ya wasaa wake, na mwenye dhiki atoe katika alicho mpa Mwenyezi Mungu. Mwenyezi Mungu hamkalifishi mtu ila kwa kadiri ya alicho mpa. }(Atalaak.7)

Dalili katika hadithi

  1. Kutoka kwa Abdallah bin Masuud (radhi za Mwenyezi Mungu zimshukie) amesema: Amesema Mjumbe wa Mwenyezi Mungu (rehma na amani zimshukie) “ enyi vijana mweneye kuweza miongoni mwenu kuoa basi na aowe, kwani hivyo ni kuinamisha macho na kuhifadhi tupi. Na asiyeweza basi afunge kwani hiyo ni kinga.” (Bukhari na Muslim).
  2. Na kutoka kwa Abi Hurayra (radhi za Mwenyezi Mungu zimshukie) amesema: Amesema Mjumbe wa Mwenyezi Mungu (rehma na amani zimshukie) : “mwanamke huolewa kwa mambo manne; kwa mali yake na nasaba (ukoo) yake na uzuri wake na dini yake, chagua aliye na dini ili ubarikiwe mikono yako.” (Bukhari).
  3. Kutoka kwa Anas (radhi za Mwenyezi Mungu zimshukie) amesema: Wageni watatu walikuja katika nyumba za wake wa Mtume (rehma na amani zimshukie) kuja kuuliza kuhusu ibada ya Mtume (rehma na amani zimshukie) na walipoelezwa wakawa kama kwamba wamejiona ni wadogo wakasema: “tuko wapi sisi na Mtume? Amekwishasamehewa madhambi yaliyotangulia na yaliyochelewa. Na mmoja wao akasema: “ ama mimi nitasali sala za usiku milele. Mwengine akasema: “ mimi nitafunga na wala sitofuturu. Na wa mwisho akasema: “ama mimi  nitajiepusha na wanawake na sitaoa milele. Mtume (rehma na amani zimshukie) akawaendea akasema: “ni nyinyi muliosema hivi na hivi, ama mimi naapa kwa jina la Mwenyezi Mungu ninamuogopa Mweneyzi Mungu kuliko nyinyi nyote lakini ninafunga na kufuturu, ninasali na kulala na ninaoa wanawake, na mwenye kujiweka mbali na mwenendo wangu basi hayuko nami.” (Bukhari.)
  4. Kutoka kwa Abi hatim Almuzaniy amesema: amesema Mjumbe wa Mwenyezi Mungu (rehma na amani zimshukie): atakapokujieni Yule munayemridhia dini yake na tabia zake basi muozesheni, na musipofanya hivyo itakuwa ni fitina duniani na ufisadi. Wakasema: “ewe Mjumbe wa Mwenyezi Mungu na akiwa naye? “ akasema: “atakapokujieni Yule munayemridhia dini yake na tabia zake basi muozesheni, mara tatu. (Tirmidhi) na katika kitabu cha Bayhaqi (atakapokuja yule munayemridhia dini yake na tabia zake basi muozesheni, na musipofanya hivyo itakuwa ni fitina katika dunia na ufisadi mkubwa mno.)
  5. Kutoka kwa Umar (Mwenyezi Mungu amwie radhi) hakika Mtume (rehma na amani zimshukie juu yake) amesema: nyote ni wachungaji, na nyote mutaulizwa juu ya mulivyovichunga. Imamu ni mchungaji naye ataulizwa juu ya aliowachunga, mume ni mchungaji juu ya watu wake naye ataulizwa juu ya aliowachunga, mke ni mchungaji katika nyumba ya mumewe naye ataulizwa juu ya aliowachunga, mtumishi ni mchungaji juu ya mali ya bwana wake naye ataulizwa juu ya alichokichunga.” Mpokezi akasema nadhani alisema: “kijana ni mchungaji wa mali ya baba yake naye ataulizwa juu ya alichokichunga, nyote ni wachungaji na mutaulizwa juu ya mulichokichunga.” (Bukhari)
  6. Kutoka kwa Abdallah bin Amru bin Al`as (Radhi za mwenyezi Mungu ziwe juu yao) amesema: nimemsikia Mjumbe wa Mwenyezi Mungu akisema: “inatosha mtu kuwa na madhambi kwa kukizembea kile anachokilisha.”(Ahmad). Na katika mapokezi ya  Hakim (inatosha mtu kuwa na madhambi kwa kukizembea kile anachokilea.)

 Maudhui

Uisilamu umejali sana familia kwani ni nguzo ya kwanza ya kujenga,  jamii familia ikitengemea na jamii nayo hutengemea na ikiharibika na jamii pia huharibika. Kwa ajili hiyo uisilamu ukaweka shuruti na vipimo vitakavyosimamia jambo hili, kwa ajili ya kuwepo na utulivu na usalama kwa lengo la kuhifadhi watu na jamii nzima, kwani utulivu wa familia ni utulivu wa jamii.

***********************

Uisilamu umefuatilia uhumimu wa familia hata kabla ya makutano (ndoa) katika wa wanajamii kwa kutaka kuwepo upendo, huruma na ushirikiano na kupunguza kila kinachopelekea uharibifu wa jengo hilo. Na ukawataka wafuasi wake kutengeneza familia kwa njia zinazokubalika zenye kuhifadhi utu na heshima ya mwanadamu yenye kwenda sambamba na maumbile yake na njia hiyo ni ya kuozana ambayo ni mojawapo ya mwenendo wa Mwenyezi Mungu kwa  viumbe vyake vyote. {na kila kitu tumekiumba viwiliviwili ili mupate kukumbuka} (Adhariyat. 49). Na anasema pia {utukufu ni wake aliyeumba kike na kiume katika vile viotavyo katika ardhi na katika nafsi zenu na katika vile musivyovijua} Yaasin. 36). Ndoa ni mwenendo wa kimaumbile. Na mwenyezi Mungu akaifanya kuwa ni mojawapo ya ishara za utukufu wake na nguvu zake na miujiza yake mikubwa yenye kushangaza, akasema { Na katika Ishara zake ni kuwa amekuumbieni wake zenu kutokana na nafsi zenu ili mpate utulivu kwao.Naye amejaalia mapenzi na huruma baina yenu. Hakika katika haya bila ya shaka zipo Ishara kwa watu wanaofikiri.}(Ruum. 21).

Na kama uisilamu ulivyopendekezesha kutengeneza familia na utulivu wake kuwa ni kuijenga ardhi na kuleta masilahi kwa jamii na ujenzi wa taifa na kuwa ni njia ya kufikia katika lengo lililokusudiwa: nalo ni kueneza heshima na utu na kuilinda jamii kutokana na aina zote za uchafu na maovu, na kuunganisha familia kwa njia ya kuozana, pamoja na hekima nyengine na malengo yaliyo mazuri. Mwenyezi Mungu anasema { Na waozeni wajane miongoni mwenu na wema katika watumwa wenu na wajakazi wenu. Wakiwa mafakiri, Mwenyezi Mungu atawatajirisha kwa fadhila yake. Na Mwenyezi Mungu ni Mwenye wasaa Mwenye kujua. 33. Na wajizuilie na machafu wale wasio pata chakuolea, mpaka Mwenyezi Mungu awatajirishe kwa fadhila yake. Na wanao taka kuandikiwa uhuru katika wale ambao mikono yenu ya kulia imewamiliki, basi waandikieni kama mkiona wema kwao. Na wapeni katika mali ya Mwenyezi Mungu aliyo kupeni. Wala msiwashurutishe vijakazi vyenu kufanya zina kwa ajili ya kutafuta pato la maisha ya dunia, ilhali wao wanataka kujihishimu.Na atakaye walazimisha basi Mwenyezi Mungu baada ya kulazimishwa kwao huko, atawasamehe, kwani Mwenyezi Mungu ni Mwenye kusamehe, Mwenye  kurehemu.} (Anuur 32.33). bali pia Mtume (rehma na amani zimshukie) amewahimiza vijana wafikie lengo la kuona kwa kuweka wazi manufaa yake na faida zake akasema: ““ enyi vijana mwenye kuweza miongoni mwenu kuoa basi na aowe, kwani hivyo ni kuinamisha macho na kuhifadhi tupi. Na asiyeweza basi afunge kwani hiyo ni kinga.” (Bukhari na Muslim).

Kinyume na hivyo, uisilamu umekataza mambo yenye kupingana na uimarishaji wa ulimwengu, mfano kukaa bila ya kuoa na kujiweka mbali na wanawake (kukataa kuoa), mtme (rehma na amani zimshukie) amekataza kukaa bila ya kuoa, Saad bin abi Waqas (radhi za Mwenyezi Mungu zimshukie) amesema, hali ya mtume (rehma na amani zimshukie) kumjibu Othman bin Mad ghun kuhusu kuacha kuoa, na lau kama angeruhusiwa basi nasisi tungelihusika pia.” (Muslim). Na kutoka kwa Anas (radhi za Mwenyezi Mungu zimshukie) amesema wageni watatu walikuja katika nyumba za wake wa Mtume (rehma na amani zimshukie) kuja kuuliza kuhusu ibada ya Mtume (rehma na amani zimshukie) na walipoelezwa wakawa kama kwamba wamejiona ni wadogo wakasema: “tuko wapi sisi na Mtume? Amekwishasamehewa madhambi yaliyotangulia na yaliyochelewa. Na mmoja wao akasema: “ ama mimi nitasali sala za usiku milele. Mwengine akasema: “ mimi nitafunga na wala sitofuturu. Na wa mwisho akasema: “ama mimi  nitajiepusha na wanawake na sitooa milele. Mtume (rehma na amani zimshukie) akawaendea akasema: “Ni nyinyi muliosema hivi na hivi, ama mimi naapa kwa jina la Mwenyezi Mungu ninamuogopa Mweneyzi Mungu kuliko nyinyi nyote lakini ninafunga na kufuturu, ninasali na kulala na ninaoa wanawake, na mwenye kujiweka mbali na mwenendo wangu basi hayuko nami.” (Bukhari.)

Na ilivyokuwa  utulivu wa familia ni kitu kitakiwacho kisheria na hata kidunia basi usilamu ukaweka nguzo madhubuti na misingi imara ili ukoo na familia idumu kati ya wanandoa na upatikane utulivu unaotakiwa, na miongoni mwa misingi hiyo ni:-

  • Uchaguzi mwema kwa kila mwanandoa kwa mwengine, Mtume (rehma na amani zimshukie) aliusia wakati wa kuchagua mke kuwa uchaguzi uwe mwema kwani una masilahi na unahifadhi mali na heshima na ni starehe nzuri duniani. Kutoka kwa Abdalla bin Amruu (radhi za Mwenyezi Mungu ziwashukie) amesema: amesema Mjumbe wa Mwenyezi Mungu (rehma na amani zimshukie): “ dunia ni starehe na starehe iliyo bora zaidi ni mke mwema.” Na familia inapojengwa kwa uchaguzi uliobora basi ndipo utulivu, mapenzi ya kudumu, kuoneana huruma kunapatikana, na hapo tena ndoa inakuwa ni yenye Baraka na kuwa na athari.

Na katika uchaguzi hakuna budi iwe ni kwa misingi ya dini na tabia, imepokewa na Abi Hurayra (radhi za Mwenyezi Mungu zimshukie) Amesema Mjumbe wa Mwenyezi Mungu (rehma na amani zimshukie) : “mwanamke huolewa kwa mambo manne; kwa mali yake na nasaba (ukoo) yake na uzuri wake na dini yake, chagua aliye na dini ili ubarikiwe mikono yako.” (Bukhari). Na katika mapokezi ya Imam Ahmad kutoka kwa Abi Saad Alkhudriy (radhi za Mwenyezi Mungu zimshukie) amesema: amasema Mjumbe wa Mwenyezi Mungu (rehma na amani zimshukie) “mwanamke huolewa kwa moja ya mambo matatu; huolew mwanamke kwa mali zake, huolewa mwanamke kwa uzuri wake, na huolewa mwanamke kwa dini yake, chukua mwenye dini na tabia ubarikiwe mkono wako. (Ahmad)

Mke ana nafasi kubwa katika kulea familia, akiwa mwema basi nayo huwa njema na jamii itakuwa na utulivu na kama si mwema basi familia huporomoka.

Mshairi anasema:

Mama ni shule pindi ikiandaa * itaandaa watu weney asili njema.

Pia Mtume (rehma na amani zimshukie) ameusia wakati wa kuchagua mke kuwa uchaguzi uambatane na dini na tabia. Kutoka kwa Abi Hatim Almuzaniy (radhi za mwenyezi Mungu zimshukie) amesema Mjumbe wa Mwenyezi Mungu (rehma na amani zimshukie): atakapokujieni Yule munayemridhia dini yake na tabia zake basi muozesheni, na musipofanya hivyo itakuwa ni fitina duniani na ufisadi. Wakasema: “ewe Mjumbe wa Mwenyezi Mungu na akiwa naye“ akasema: “atakapokujieni Yule munayemridhia dini yake na tabia zake basi muozesheni, mara tatu. (Tirmidhi). Mtume akafanya kuwa dini na tabia kuwa ndivyo sifa muhimu za ndoa njema, kwa ajili hiyo, uchaguzi sahihi ni misingi ya dini ambayo utulivu wa familia utapatikana ambao utakuwa ni sababu ya kuendelea kwa jamii.

  • Na miongoni mwa utulivu ni; kila mmoja katika wanafamilia achunge wajibu na haki. Kwani Uisilamu umetoa haki na wajibu ulio sawa kwa wanandoa wote, Mwenyezi Mungu akasema { Nao wanawake wanayo haki kwa Sharia kama ile haki iliyo juu yao.}(Al baqara 128). Mwanafamilia hatotakiwa kutekeleza haki ya mwengine kabla ya kutekeleza haki aliyonayo yeye kwanza ili upendo na utulivu upatikane vitu ambavyo vinaituliza familia.

Uisilamu ukaweka wazi wajibu na haki hizi, na ukazigawa kwa wanandoa na kutaka kila mmoja kujilazimisha na kuzihifadhi, kwani kuna haki za kimali na za kiroho na kimalezi, pia kuna haki za kushirikiana katika ujenzi wa kutekeleza majukumu. Na umuhimu wa kusaidiana kati ya wanafamilia kutokana na mahitajio ya maisha. imepokewa katika hadithi ya Abdallah bin Amru (radhi za Mwenyezi Mungu zimshukie) kwamba yeye amemsikia Mjumbe wa Mweneyzi Mungu akisema nyote ni wachungaji, na nyote mutaulizwa juu ya mulivyovichunga. Imamu ni mchungaji naye ataulizwa juu ya aliowachunga, mume ni mchungaji juu ya watu wake naye ataulizwa juu ya aliowachunga, mke ni mchungaji katika nyumba ya mumewe naye ataulizwa juu ya aliowachunga, mtumishi ni mchungaji juu ya mali ya bwana wake naye ataulizwa juu ya alichokichunga.” Mpokezi akasema nadhani alisema: “kijana ni mchungaji wa mali ya baba yake naye ataulizwa juu ya alichokichunga, nyote ni wachungaji na mutaulizwa juu ya mulichokichunga.” (Bukhari). Na kutoka kwa Abdallah bin Amru bin Al`as  (Radhi za mwenyezi Mungu ziwe juu yao) amesema: nimemsikia Mjumbe wa Mwenyezi Mungu akisema: “inatosha mtu kuwa na madhambi kwa kukizembea kile anachokilisha.”(Ahmad).

Mmoja wa masahaba alimuuliza Mtume (rehma na amani zimshukie) akasema: “ewe Mjumbe wa Mwenyezi Mungu, ni ipi haki ya mke wa mmoja wetu kwake?” akasema: “kumlisha unapokula, kumvisha unapovaa au unapopata, usimpige usoni, wala usimnange (usimwambie kama ni mbaya) na wala usimkimbie isipokuwa ndani ya nyumba.” (Abi Daudi).

Mfano huu wa Asmaa bint Yazid Al ansareyyah anamuuliza Mtume (rehma na amani zimshukie) anasema: “ Kwa hakika sisi wanawake kuna wengi  wetu wamefungwa na kuwekwa ndani katika misingi ya nyumba zenu na kumaliza matamanio yenu na kubeba mimba za watoto wenu. Nyinyi wanaume mumefadhilishwa sana kuliko sisi kwa kusali sala ya Ijumaa na sala za pamoja, kuwatembelea magonjwa, kushindikiza jeneza, kuhiji tena na tena, na bora kuliko yote ni kuwa munapigana jihadi katika njia ya Mwenyezi Mungu, na mtu yeyote miongoni mwenu akitoka na kwenda kuhiji au kufanya umra tunakuhifadhieni mali zenu na kukutengeeni nguo na kuwalea watoto wenu, hivyo ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu hatushirikiani nanyi katika malipo? Akasema: “Mtume  (rehma na amani zimshukie) akawageukia sawa sawa (kwa uso wake) masahaba zake kisha akasema: “ mmesikia masuala ya mwanamke hakuna mazuri kama hayo katika masuala ya dini yaliyoulizwa, ni nani muulizaji?wakasema: “ewe Mjumbe wa Mwenyezi Mungu hatukuwa tukidhani kwamba mwanamke angeweza kuuliza kama hivi. Mtume (rehma na amani zimshukie) akamgeukia mwanamke na kisha akasema: “ ondoka ewe mwanamke, na waeleze wanawake walio nyuma yako kuwa, mwanamke akiwa mwema kwa mumewe na kutaka radhi zake na kumtii basi hupata malipo sana na hayo yote.” Akasema: “mwnamke akaondoka hapo hali ya kusema  “Lailahailla llah na Allahu Akbar, hali ya kujibashiria mema. (Mlango wa sehemu ya imani).

Kwa ajili hiyo kufanikiwa kwa familia ya kiisilamu ipo katika kuhifadhi haki na wajibu kati ya wanandoa na kujiepusha na uzembe na kukiuka mipaka.

  • Na miongoni mwa mambo yenye kusaidia kuleta utulivu ndani ya familia; ni kuenea kwa upendo kati ya wanafamilia, kwani upendo ni nguzo muhimu ndani ya nyumba na ni chanzo cha mafanikio yote ndani ya familia yenye njema. Nao ni muhimili mkubwa ambao unapaswa kwa kila mwanafamilia kuwa nao ili familia ineemeke kwa utulivu, upendo na msimamo, Mwenyezi Mungu anasema { Na katika Ishara zake ni kuwa amekuumbieni wake zenu kutokana na nafsi zenu ili mpate utulivu kwao.Naye amejaalia mapenzi na huruma baina yenu. Hakika katika haya bila ya shaka zipo Ishara kwa watu wanaofikiri} (Ruum.21). Upendo kwa wanajamii wote umewekewa rehani kwa kuwepo katika familia. Na tuna kigezo kizuri kwa Mtume (rehma na amani zimshukie) kwani alikuwa ni mfano wa upendo kwa watu wa familia yake wote bila kubaguwa, wake zake, watoto wake na hata wajukuu wake na mtumishi wake kwani yeye (rehma na amani zimshukie) alikuwa ni mbora kwa watu wake.

Na iwapo nyumba haina upendo basi maisha ya familia huwa ni mabaya na magumu, hivo, ni wajibu wa kila mwanafamilia awe makini katika kuhakikisha kuna upendo.

  • Na miongoni mwa utulivu wa familia: ni kuishi kwa wema, na hili nalo ametuamrisha Mola wetu na Mtume wetu nae ametuusia. Mwenyezi Mungu anasema Na kaeni nao kwa wema, na ikiwa mmewachukia, basi huenda mkakichukia kitu, na Mwenyezi Mungu ametia kheri nyingi ndani yake.}(Anisaa 19.) kila mwanandoa anahitajika kuwa na mawasiliano na mwengine ili upendo uenee na ushirikiano uzidi hapo ndipo lengo la ilaka-uhusiano- litapatikana. Mwenyezi Mungu anasema { Wao ni vazi kwenu, na nyinyi ni vazi kwao.}(Al baqara 187) na akasema pia { Na katika Ishara zake ni kuwa amekuumbieni wake zenu kutokana na nafsi zenu ili mpate utulivu kwao.Naye amejaalia mapenzi na huruma baina yenu. Hakika katika haya bila ya shaka zipo Ishara kwa watu wanaofikiri.}(Ruum. 21). Na akasema { na katika hiyo hiyo akamfanya mwenzi wake, ili akae naye kwa utulivu. } (al araaf. 189).

Na katika yaletayo uhusiano mwema ni pamoja na maneno mazuri vitendo vyema, kusameheana, kusaidiana, kuheshimiana, kushauriana, kulinda siri, kujiepusha na mzozo na matatizo na mambo mengineyo yaliyo mazuri.

Na Mtume (rehma na amani zimshukie) pamoja na masahaba zake wametuwekea mifano mizuri kuhusu uhusiano wa kuishi na familia zao. Imepokewa kutoka kwa Aswad, amesema,: nimemuuliza Aisha (rehma na amani zimshukie) Mtume alikuwa akifanya nini nyumbani kwake? Akasema: “alikuwa akifanya kazi za watu wake- yaani alikuwa akiwasaidia wakeze – muda wa sala ukifika alikuwa akitoka na kwenda kusali. (Muslim). Na kutoka kwa ibn Abbas (radhi za Mwenyezi Mungu awawie radhi) amesema: Mimi ninapenda kujipamba kwa mwanamke (mke wangu) kama nipendavyo yeye ajipambe kwa ajili yangu, kwani Mwenyezi Mungu anasema { Nao wanawake wanayo haki kwa Sharia kama ile haki iliyo juu }(Al baqara 228). Na nipendalo ni usafi kwa haki zangu zote, kwani Mwenyezi Mungu anasema { Na wanaume wana daraja zaidi kuliko wao.} (Albaqara 228) (kitabu cha Ibn Abi Shayba).

Na miongoni mwa uhusiano mwema kati ya wanandoa; ni kumuachilia mmoja wapo matatizo yote ya ndani ya ndoa, uhusiano mwema unakusanya maana zote zinazoshikamana na uhai wa wanandoa. Hakina ya uisilamu unahimiza sana kuwepo kwa uhusiano wa mapenzi, kufahamiana na kuwa pamoja na hii ni hatua nzuri ya kujenga jamii.

Na miongoni mwa mambo ambayo yatasaidia kuendeleza familia: ni kushauriana kati ya wanandoa, kwani katika kushauriana kunaleta upendo kati yao. Hata katika mambo ambayo yataonekana kwa baadhi ya watu kuwa ni madogo mfano suala la kumnyonyesha mtoto miaka miwili, Mwenyezi Mungu anasema {Na kama wote wawili wakitaka kumwachisha ziwa kwa kuridhiana na kushauriana, basi si vibaya kwao.} (Al baqara. 233). Mashauriano kati ya wanandoa na hata wanafamilia hujenga muongozo wa maisha ya dini yetu tukufu ya kiisilamu. Na amri iliyokuja katika aya hii ni kwa ujumla aliposema { Na wanao mwitikia Mola wao Mlezi, na wakashika Sala, na mambo yao yakawa ni kwa kushauriana baina yao, na kutokana na tulicho waruzuku wakawa wanatoa }(Ashuraa.38).  na jambo hili ndilo alilolofanya Mtume (rehma na amani zimshukie) kimatendo. Na katika mienendo mengine ya kushauriana kwake na wakeze, mfano; kama ilivyotokea kati yake (rehma na amani zimshukie) na mkewe bibi Umu Salama (radhi za Mwenyezi Mungu zimshukie) siku ya Hudaibiya. Baada ya Mtume kumaliza kuweka ahadi za suluhu kati yake na watu wa Makka, akawaambia masahaba zake: “ simameni na chinjiyeni kisha nyoeni”. Mpokezi wa hadithi akasema: naapa kwa jina la Mwenyezi Mungu hajasimama mtu yeyote mpaka akarudia kusema tena hivyo mara tatu. Na ilivyokuwa hajasimama yeyote Mtume (rehma na amani zimshukie) akaingia hemani kwa Ummu salama akamueleza yaliyotokea kati yake na watu wake. Ummu salama akamwambia: “Ewe Mjumbe wa Mwenyezi Mungu unataka wakusikilize kuhusu hilo? Toka kisha usizungumze na yeyote mpaka utakapochinja mnyama wako na kumuita kinyozi wako na kukutaka nywele. Mtume akatoka na hakumsemesha yeyote mpaka akachinja mnyama akamwita kinyozi na kumnyoa, na watu walipomuona wakasimama na kunyoa na wengine wakanyoana mpaka wakakaribia kusongamana.) (Muslim) Hassan Basriy (radhi za Mwenyezi Mungu zimshukie) amesema; “ijapokuwa Mtume hakuwa na ulazima wa kufuata ushauri wa Ummu Salama isipokuwa amefanya hivyo ili watu wapate kumfuata na wala mwanamme asihisi kuwa kuna kasoro katika kufuata ushauri wa mwanamke.

  • Pia miongoni mwa misingi ya utulivu wa familia: ni kutoa mahitajio kwa wanafamilia wote, kwani ni haki ambayo sheria ya kiisilamu imewajibisha. Mwenyezi Mungu anasema { Wanaume ni wasimamizi wa wanawake, kwa kufadhiliwa na Mwenyezi Mungu baadhi yao juu ya baadhi, na kwa mali yao wanayo yatoa. }(Anisaa 34). Na kusema { Na juu ya baba yake chakula cha kina mama, na nguo zao kwa mujibu wa ada. Wala halazimishwi mtu ila kwa kadiri ya uwezo wake. Mama asitiwe taabuni kwa ajili ya mwanawe, wala baba kwa ajili ya mwanawe. Na juu ya mrithi mfano wa hivyo. }(Albaqara 233). Na akasema pia {7 Mwenye wasaa atoe kadiri ya wasaa wake, na mwenyedhiki atoe katika alicho mpa Mwenyezi Mungu. Mwenyezi Mungu hamkalifishi mtu ila kwa kadiri ya alicho mpa.} (Atalaq. 7).
  • Na miongoni mwa mambo yenye kusaidia kuwepo kwa utulivu ndani ya familia: kuwepo kwa uadilifu kwa wanafamilia, malezi mema ya kidini kwa watoto na kuwafundisha mambo ya dini. Uadilifu ni nguzo muhimu sana katika kuendelea kwa familia, Mtume (rehma na amani zimshukie) ametuhadharisha kuwatafautisha watoto katika kuwa nao kwa ajili ya kuhifadhi ushirikiano na kuwa pamoja kwa wnafamilia. Imepokewa na Nuuman bin Bashiir (radhi za Mwenyezi Mungu ziwashukie) amesema: baba yangu alinitolea sadaka kwa baadhi ya mali zake. Ummu Umra bint Rawaha akasema: “ sikubali mpaka tumuweka Mtume kuwa ni shahidi, baba yangu akaondoka mpaka kwa Mtume (rehma na amani zimshukie) ili awe ni shahidi wa sadaka yangu. Mtume (rehma na amani zimshukie) akamuuliza, je, umefanya hivyo kwa wototo wako wengine? Akasema: “hapana” akasema: “ Muogopeni  Mwenyezi Mungu na wafanyieni uadilifu watoto wenu.” Baba yangu akarudi na kuirudisha ile sadaka. (Muslim).

Uisilamu umeiangalia familia kwa mtazamo wa heshima na kuitukuza, kwani ni mfungamano uliosafi na ni malengo yaliyo matakatifu, na ukataka familia ibakie kuwa ni madhubuti yenye kushikamana. Ifikie malengo yake na isimame imara penye matatizo. Kwa ajili hii, uisilamu ukaiangalia kwa umakini zaidi na kuweka adabu ambazo zitakuwa ni msingi wa kujenga familia iliyoshikamana na yenye nguvu. Na yenye kuhifadhi utulivu wa jamii na kuweko mbali na aina zote za kiugaidi na utumiaji wa nguvu.

Jamii itakapokuwa na utulivu wa watu wote watahisi usalama katika nyanja zote, kinafsi, kimwili kijamii na kiuchumi, kitu ambacho kitaakisi jamii ya kiisilamu na uwepo wake wa amani na utulivu. Uisilamu umezingatia utulivu wa familia ni njia mojawapo ya kuhakikisha usalama wa kijamii kwa kuepukana na ufisadi na mizozo, mwanzo wa usalama wa jamii unatokana na familia, kisha shuleni na baadae katika jamii nzima.

Familia ni shule ya kwanza ambayo mtoto huelimishwa zuri na baya, kheri na shari, na kujifunza kutimiza majukumu na uhuru wa maoni. Familia ndio imjengayo mtoto na kujulikana nini akitakacho na iwapo atakuwa ni raia mwema ndani ya jamii yake.

Usalama hauletwi kwa nguvu, hutetwa na wanajamii weneywe, kupitia dhamiri zao na kwa nafasi kuu ya familia katika kutengeneza dhamiri na kuikuza katika nafasi za watu wake.