:

Kisa cha masanamu na ubomoaji wa ustaarabu

Mokhtar-300x198

Kwa kuanzia, hakuna muisilamu duniani mwenye kuabudu sanamu. Au hata kuamini jambo hilo pia hata kulingani kuabudiwa au kufikiria tu jambo hilo, si muisilamu tu mwenye kuamini hivi lakini pia hata wale wa dini zilizoteremshwa. Na iwapo uisilamu umekataza kutengeneza masanamu mwanzoni mwa uisilamu basi hili lilikuwa kwa sababu mbili; Ya kwanza. Watu walikuwa bado ni wapya katika uisilamu na walikuwa wameacha kuabudu masanamu kwa muda mchache (tangu kuingia kwao katika uisilamu) kwa kudhania kuwa yanawaweka karibu na Mwenyezi Mungu mtukufu. Kama iliyoeleza kurani tukufu kwa ndimi zao pale Mwenyezi Mungu aliposema { Sisi hatuwaabudu ila wapate kutujongeza tu kumkaribia Mwenyezi Mungu }. Sababu ya pili:Iwapo masanamu haya hutengenezwa kwa ajili ya kuabudiwa au kutengenezwa kwake ni kwa ajili ya kumfananisha na Mwenyezi Mungu. Na kati ya yenye kuthibitisha hayo na kuwa tukiachilia mbali kuondosha masanamu yaliyokuwa yakiabudiwa ndani ya Alkaaba kwa ajili ya kuisafisha haikuthibiti kuwa kuna sahaba yeyote aliyevunja sanamu au athari yoyote ile ya sanamu katika nchi yoyote katika zile walizozifungua. Hii ni kwa kuwa walifahamu malengo ya makusudio ya uisilamu ufahamu ulio sawa na wala hawakusita kusimamia ufasiri wa aya kijuujuu. Lakini waliangalia kwa undani zaidi juu ya makusudio na malengo kwa dalili ya kuwa walijua madhumini ya aya, hata sayidna umar (Mwenyezi Mungu amwie radhi) pale alipozuia fungu la sadaka kwa wale wanaozoweshwa nyoyo zao 2 katika uisilamu pamoja na kuwa imethibiti ndani ya kurani, Mwenyezi Mungu aliposema { Wa kupewa sadaka ni mafakiri, na masikini, na wanao zitumikia, na wa kutiwa nguvu nyoyo zao, na katika kukomboa watumwa, na wenye madeni, na katika njia ya Mwenyezi Mungu,) na alipoulizwa Umar( Mwenyezi Mungu amwie radhi) iweje unasimamisha fungu ambalo Mtume (rehma na amani zimshukie juu yake) alikuwa akilitoa? Akasema: “ tulikuwa tukiwapa na uisilamu ni dhaifu na kwa lengo la kuwazowesha lakini sasa Mwenyezi Mungu Mtukufu ameupa nguvu uisilamu kwa fadhila zake kwa ajili hili fungu hili halina kazi tena. Na zaidi ya haya, alizuia kutimizwa hukumu ya wizi katika mwaka wa njaa pale alipomwandkia mmoja wa wafanya kazi wake, utafanya nini akikujia mwizi (mtu kaiba)? Akasema: nitamkata mkono wake.” Akasema: “ mimi akinijia mwenye njaa basi nitaukata mkono wako. Isipokuwa umma wetu wa kiisilamu umefikwa na mitihani mikubwa akili za watu wake zikasimama wakaanza kuhalalisha na kuharamisha bila ya elimu, ufahamu na wala kujua, wakajidhatiti kwa nafsi zao na za wanafunzi na wafuasi wao kwa yale wasiyo kuwa na elimu nayo kwa kutoa fatwa, wakapotea na kupoteza wengine, pia kufungua mlango mpana wa kuwapa mwanya watawala na mabeberu kufuta athari za ustaarabu wetu sawa ustaarabu wa kiarabu, kiisilamu, kikiristu, kifirauni, kiashuri, kibabeli, kiyunani, kirumi na ustaarabu mwengine. Hii ni kwa kufuta utajo wa waarabu na pia ustaarabu wake na ustaarabu wa kiisilamu na pia wa kikiristu. Kwa kuwa wao ni wajinga wa tabia na 3 wasio na dini na wala maadili. Kwao wao ni kufikia malengo yao pasi na kutizama sababu na hata kama kuangamiza wanadamu na majengo na kila kikavu na kibichi pia hata kubomoa ustaarabu wa kibinaadamu. Mbaya zaidi ni kuwa haya yanatendeka kwa jina la dini na baadhi ya watu huidhania dini vibaya na kuona ni ya kiadui kumbe dini ipo mbali sana na mambo haya. Na hata kama watajidanganya wenyewe na kuwahadaa wahanga wao (wafuasi wao) katika vijana wenye kujiunga nao kwamba wao wapo sawa. Hao ni kama wale aliosema Mwenyezi Mungu Mtukufu, {na kundi jengine limethibitikiwa na upotofu. Kwa hakika hao waliwafanya mashet’ani kuwa ndio marafiki walinzi badala ya Mwenyezi Mungu, na wanadhani kuwa wao wameongoka} na anasema {Sema: Je, tukutajieni wenye khasara mno katika vitendo vyao? 104. Ni wale ambao juhudi yao katika maisha ya dunia imepotea bure, nao wanadhani kwamba wanafanya kazi nzuri} {. Na katika watu yupo yule ambaye maneno yake kwa maisha ya kidunia hukufurahisha; naye humshuhudisha Mwenyezi Mungu kwa yaliyomo moyoni mwake, na hali yeye ndiye mkubwa wa ukhasimu. 205. Na anapo tawala hufanya juhudi katika nchi kwa kufisidi humo na kuteketeza mimea na viumbe. Na Mwenyezi Mungu hapendi ufisadi.} Na kiongozi mkuu wa Al Azhar Profesa Ahmad Al-Twayib amesisitiza kama alivyosisitiza waziri wa wakfu na Dar Al-Iftaa ya Misri, kuwa haifai kuharibu alama hizi za ustaarabu kwa namna yoyote ile sawa iwe kwa kuzivunja, kuziharibu 4 mkuziuza, kuziiba au kuzibomoa na kuziharibu ni sawa na kuharibu ustaarabu wa mwanadamu. Na katika jambo lenye kuhitaji mazingatio na lenye kuleta hisia na mshangao na kuleta masuala mengi ni msimamo wa nchi za magharibi na mashirika ya kimataifa juu ya kimya chao kikubwa juu ya makosa haya ambayo lau kama yangelitokea sehemu yoyote hapa ulimwenguni ukiachilia mbali eneo la mashariki ya kati (ukanda wa kiarabu) basi ulimwengu wote ungelijua. Basi hii ndio tabia ya maadui zetu ambao wanatushajiisha katika vita visivyo vya sheria, na lenye kuuma zaidi ni zile Fatwa ambazo hutilia mkazo matendo ya aina hii, hivyo basi tunahakikisha na kuthibitisha tena na tena kuwa kuna haja kubwa ya kuweka sheria ambazo zitazingatia utoaji wa Fatwa kwa kutolewa na wale tu wenye ujuzi nazo na si wengine.

Amana ya neno na majukumu yake
1 Rajab 1437H. sawa na Aprili 2016 A.D

awkaf-

Kwanza: vipengele:

  1. Nafasi ya neno katika uisilamu.
  2. Kuhifadhi ulimi ni katika dalili za kuwa na imani.
  3. Amana ya neno na majukumu yake ni jambo la lazima kisheria na kimaadili.
  4. Hatari ya neno na athari zake kwa mtu na kwa jamii.

Pili:Dalili

Ndani ya Kurani Tukufu

  1. Mwenyezi Mungu Mtukufu anasema : { Enyi mlio amini! Mcheni Mwenyezi Mungu na semeni maneno ya sawasawa 71. Apate kukutengenezeeni vitendo vyenu na akusameheni madhambi yenu. Na anaye mt’ii MwenyeziMungu na Mtume wake, bila ya shaka amefanikiwa mafanikio makubwa.} (Al ahzab. 70-71)
  2. Mwenyezi Mungu Mtukufu anasema : {.. na semeni na watu kwa wema, } (Albaqara. 83)
  3. Mwenyezi Mungu Mtukufu anasema : { Waambie waja wangu waseme maneno mazuri, maana Shet’ani huchochea ugomvi baina yao. Hakika Shet’an ini adui aliye dhaahiri kwa mwanaadamu } (Israa. 53)
  4. Mwenyezi Mungu Mtukufu anasema : { Mema na maovu hayalingani. Pinga uovu kwa liliojema zaidi. Hapo yule ambaye baina yako naye pana uadui atakuwa kama rafiki jamaa wa kukuonea uchungu.} (Fussilat. 34)
  5. Mwenyezi Mungu Mtukufu anasema : {Arrah’man, Mwingi wa Rehema 2. Amefundisha Qur’ani. 4. Akamfundisha kubaini. 3. Amemuumba mwanaadamu,} (Arahman.1-4)
  6. Mwenyezi Mungu Mtukufu anasema : {Hebu hukuona vipi Mwenyezi Mungu alivyo piga mfano wa neno zuri? Ni kama mti mzuri, mizizi yake ni imara,na matawi yake yako mbinguni. 25. Hutoa matunda yake kila wakati kwa idhini ya Mola wake Mlezi. Na Mwenyezi Mungu huwapigia watu mifano ili wapate kukumbuka. 26. Na mfano wa neno ovu ni kama mti muovu, uliong’olewa juu ya ardhi. Hauna imara.} (Ibrahim.24-26)
  1. Mwenyezi Mungu Mtukufu anasema : { Kauli njema na usamehevu ni bora kuliko sadaka inayo fuatiliwa na maudhi. Na Mwenyezi Mungu ndiye Mwenye kujitosha na Mpole } (Albaqara. 263)
  1. Mwenyezi Mungu Mtukufu anasema : { Wala msiseme uwongo, kwa kuropokwa na ndimi zenu:Hichi halali, na hichi haramu – mkimzulia uwongo Mwenyezi Mungu. Hakika wanao mzulia uwongo Mwenyezi Mungu hawatafanikiwa.} (Anahl.116)
  1. Mwenyezi Mungu Mtukufu anasema : {. Nendeni kwa Firauni. Hakika yeye amepindukia mipaka. 44. Mwambieni maneno laini, huenda akazingatia au akaogopa.} (Taha.43-44)

Dalili ndani ya hadithi

  1. Kutoka kwa Abi Hurayra (radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake) kutoka kwa Mtume (rehma na amani zimshukie) amesema: “hakika ya mja hunena neno la kumridhisha Mwenyezi Mungu Mtukufu na akawa hajalizingatia isipokuwa Mwenyezi Mungu Mtukufu humnaynyua kupitia neno hilo daraja. Na hakika ya mja hunena neno la kumkasirisha Mwenyezi Mungu Mtukufu na akawa hajalizingatia basi huingia kupitia neno hilo katika moto wa jahannamu.” (Bukhari na Muslim).
  2. kutoka kwa Abi Hurayra (radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake) amesema: amasema Mjumbe wa Mwenyezi Mungu Mtukufu (rehema na amani zimshukie) “ kila salamu ni sadaka, kila siku ichomezewayo jua akawa anafanya uadilifu kati ya watu wawili ni sadaka, na kumsaidia mtu katika kipando au kumsaidia kupandisha mzigo juu ya kipando ni sadaka. Neno zuri ni sadaka. Na hatua aipigayo kuelekea msikinitini ni sadaka. Na uchafu auondoshao njiani ni sadaka.” (Bukhari na Muslim)
  3. Kutoka kwa Abi Hurayra (radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake) hakika ya Mjumbe wa Mwenyezi Mungu Mtukufu (rehema na amani zimshukie) amesema: “ dalili za mtu mnafiki ni tatu, asemapo huongopo. Akiahidi hatimizi ahadi. Na akiaminiwa hufanya khiyana.”
  4. Kutoka kwa Abi Hurayra (radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake) amesema: amesema Mjumbe wa Mwenyezi Mungu Mtukufu (rehema na amani zimshukie ):“ anaeamini Mwenyezi Mungu Mtukufu na siku ya mwisho basi asimuudhi jirani yake. Na anaeamini Mwenyezi Mungu Mtukufu na siku ya mwisho basi amkirimu mgeni wake. anaeamini Mwenyezi Mungu Mtukufu na siku ya mwisho basi aseme neno zuri au anyamaze.” (Bukhari na Muslim)
  5. Kutoka kwa Ibn Abass ((radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yao) kuna mtu nguo (shuka) yake ilipeperushwa kwa upepo katika zama za Mtume (rehema na amani zimshukie ) akaulaani upepo. Mtume (rehema na amani zimshukie ) akamwambia: “ usiulaani kwani umetumwa, kwani yeyote mwenye kukilaani kitu pasi na haki basi laana ile humrudia mwenyewe.” (Abu Daudi)
  6. Kutoka kwa Muadh bin Jabal (radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake)  amesema: nilikuwa safarini na Mtume (rehema na amani zimshukie )nikawa karibu naye … kasha akasema: “je, nikueleze juu ya umiliki wa hayo yote? Akasema: “ nikasema:  “ndio ewe Mjumbe wa Mwenyezi Mungu Mtukufu: akaashiria katika ulimi wake na kusema: “jizuie na huu”. Nikasema: “ kwani sisi tunahesabiwa kwa  tukisemacho? Akasema: “ ewe Muadhi,mama yako akupotea hivyo unadhani watu wataingia motoni kwa sababu ya nyuso zao –au amesema- kwa pua zao – huoni kuwa wataingia motoni kwa sababu ya ndimi zao..” (Tirmidhiy)

Tatu: Maudhui

Mwenyezi Mungu Mtukufu amemneemesha mwanadamu kwa neema nyingi zisizohesabika akasema: { Na mkizihisabu neema za Mwenyezi Mungu, hamwezi kuzidhibiti. Hakika Mwenyezi Mungu ni Mwenye maghfira,Mwenye kurehemu.} (Anahl.18) Na miongoni mwa neema kubwa sana ni ulimi akasema {Kwani hatukumpa macho mawili? 9. Na ulimi, na midomo miwili?} (albalad.8-9) na kasha akaupa ulimi neema nyengine nayo ni kuweza kutamka ambayo humtenganisha mwanadamu na viumbe wengine, akasema Mwenyezi Mungu Mtukufu anasema : {Arrah’man, Mwingi wa Rehema 2. Amefundisha Qur’ani. 4. Akamfundisha kubaini. 3. Amemuumba mwanaadamu,} (Arahman.1-4).

Neno ni anuani ya ulimi na ni njia ya kuwasiliana na mwengine na kupitia maneno maisha huendelea, na hakuna sheria yoyote iliyojali neno kama sheria ya kiisilamu, imejali kwa hali zote sawa iwe kweli au matani. Kuna maneno hufutahisha watu na mengine hukasirisha, na kwa neno heshima na umwagaji wa damu huhifadhika.

Na kutokana na hatari ya neno Mwenyezi Mungu Mtukufu ameleta amri ya kutaka ulimi uhifadhiwe, na kuacha kutamka lenye kuondoa heshima za watu, na kuzungumzia yasiyohusu wala yasiyo na faida, akasema { Hatamki neno ila karibu yake yupo mwangalizi tayari } (Qaf.18).  viungo vyote vya mwanadamu vimeshikamana na ulimi, ulimi ukiwa mwema navyo huwa vilevile na ukiwa mbaya navyo huwa vibaya. Kutoka kwa Abi Said Alkhudriy (radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake) amesema: mwanadamu afikapo asubuhi viungo vyote husemeza ulimi na kuuambia: muogope Mwenyezi Mungu Mtukufu kwa ajili yetu kwani ukiwa sawa nasi tutakuwa sawa  na kama utapinda nasi tutapinda.” (Tirmidhi).

Na Mtume (rehema na amani zimshukie ) ameweka wazi kwa kumwambia Muadh kuwa ulimi ni sababu ya kumfanya mtu aingie peponi au motoni. Akasema : nilikuwa safarini na Mtume (rehema na amani zimshukie )nikawa karibu naye … kasha akasema: “je, nikueleze juu ya umiliki wa hayo yote? Akasema: “ nikasema:  “Ndio ewe Mjumbe wa Mwenyezi Mungu Mtukufu: akaashiria katika ulimi wake na kusema: “jizuie na huu”. Nikasema: “ kwani sisi tunahesabiwa kwa  tukisemacho? Akasema: “ Mama yako  akupotea ewe Muadhi,  hivyo unadhani watu wataingia motoni kwa sababu ya nyuso zao –au amesema- kwa pua zao – huoni kuwa wataingia motoni kwa sababu ya ndimi zao..” (Tirmidhiy)

Neno ni amana na inabidi kwa atamkaye amuogope Mwenyezi Mungu Mtukufu kwalo, kwani lina madhara na hatari kubwa pia lina faida na mafanikio mengi. Imepokewa kutoka kwa  Abi Hurayra (radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake) kutoka kwa Mtume (rehma na amani zimshukie) amesema: “ hakika ya mja hunena neno la kumridhisha Mwenyezi Mungu Mtukufu na akawa hajalizingatia isipokuwa Mwenyezi Mungu Mtukufu humnaynyua kupitia neno hilo daraja. Na hakika ya mja hunena neno la kumkasirisha Mwenyezi Mungu Mtukufu na akawa hajalizingatia basi huingia kupitia neno hilo katika moto wa jahannamu.” (Bukhari na Muslim).

Na ilivyokuwa neno zuri ni dalili ya imani ya mtamkaji kama alivyotueleza Mtume (rehema na amani zimshukie) pale aliposema: “anaeamini Mwenyezi Mungu Mtukufu na siku ya mwisho basi aseme neno zuri au anyamaze.” Na Mwenyezi Mungu Mtukufu ametuamrisha kusema neno la kweli kwa yeyote bila ya kutafautisha na wala tusitamke isipokuwa tamshi jema ambalo hujenga na wala halibomoi, huimarisha na si kuporomosha, akasema (na semeni na watu kwa wema, } (Albaqara. 83). Pia akasema {Waambie waja wangu waseme maneno mazuri, maana Shet’ani huchochea ugomvi baina yao. Hakika Shet’ani ni adui aliye dhaahiri kwa mwanaadamu } (Israa. 53)na akasema pia {Enyi mlio amini! Mcheni Mwenyezi Mungu na semeni maneno ya sawasawa 71. Apate kukutengenezeeni vitendo vyenu na akusameheni madhambi yenu. Na anaye mt’ii Mwenyezi Mungu na Mtume wake, bila ya shaka amefanikiwa mafanikio makubwa.} (Al ahzab. 70-71). Kutengemea kwa matendo na kupata msamaha wa madhambi upo kupitia matamshi mema na kwa maneno mazuri. Kwa ajili hiyo maelekezo ya uisilamu ni kuchunguza na kuwa na uhakika wa ukisemacho, Mwenyezi Mungu Mtukufu anasema {. Enyi mlio amini! Akikujieni mpotovu na khabari yoyote, ichunguzeni, msije mkawasibu watu kwa kutojua, na mkawa tena wenye kujuta kwa mliyo yatenda.}(Alhujuraat.6).

Kwa ajili hiyo itafahamika kuwa kuhifadhi ilimi ni dalili ya imani, na ni katika uisilamu mzuri na ni njia ya kufikia pepo ya Firdausi ya juu, Mwenyezi Mungu Mtukufu anasmea  { Na ambao hujiepusha na mambo ya upuuzi,} Almuuminuun.3) mpaka aliposema {Hao ndio warithi,11. Ambao watairithi Pepo ya Firdausi, wadumu humo.} (Almuuminuun10.11). na kutoka kwa Saad bin Muadh (radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake) kutoka kwa Mtume (rehema na amani zimshukie) amesema: “yeyote atakayenipa dhamana ya kuhifadhi kilichopo kati ya ulimi wake na kilichopo kati ya miguu yake miwili basi nami ninampa dhamana ya kuingia peponi.” (Bukhari).

Na amana ya neno na majukumu yake ni jambo la lazima kwa upande wa sheria na kimaadili, kwani huufanya umma uwe pamoja na kuwa na nguvu na kuweza kumbadilisha adui kuwa rafiki na chuki kuifanya kuwa ni upendo na kuondoa matendo na vitimbi vya shetani, Mwenyezi Mungu Mtukufu anasema {34 Mema na maovu hayalingani. Pinga uovu kwa liliojema zaidi. Hapo yule ambaye baina yako naye pana uadui atakuwa kama rafiki jamaa wa kukuonea uchungu.} (fussilat.34). na kama ilivyokuwa neno zuri hukutanisha nyoyo na kurekebisha nafsi na kuondosha huzuni na hasira na kufanya kuhisi kuridhia na furaha hasa hasa linapoambatanishwa na tabasamu. Imepokewa kutoka kwa  Abi Dhari (radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake)amesema:  amesema Mjumbe wa Mwenyezi Mungu Mtukufu (rehma na amani zimshukie) “kutabasamu katika uso wa ndugu yako ni sadaka.” (Bukhari).

Na kama ilivyokuwa amana ya neno linahitaji kwa msemaji kuwa asiseme isipokuwa kwa kheri na ukweli, asiseme uongo wala kwa hadaa au kwa kutoa ushahidi wa uongo na kugeuza ukweli na wala asizungumze bila ya kujua. Mwenyezi Mungu Mtukufu anasema Wala msiseme uwongo, kwa kuropokwa na ndimi zenu: Hichi halali, na hichi haramu – mkimzulia uwongo Mwenyezi Mungu. Hakika wanao mzulia uwongo Mwenyezi Mungu hawatafanikiwa.} (Anahl.116).

Pia katika amana za neno ni kutoa nasaha na ushauri mwema, kwani dini ni kushauriana kama alivyotueleza Mkweli Muaminifu (rehema na amani zimshukie) kutoka kwa Tamim Aldaramiy (radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake) kuwa Mutume wa Mwenyezi Mungu Mtukufu (rehema na amani zimshukie ) amesema: “ dini ni nasaha”. Tukasema: “ ni kwa nani.? Akasema: “ ni kwa (ajili) ya Mwenyezi Mungu Mtukufu na Mtume wake na kwa viongozi wa waumini na wengineo.” (Muslim). Na kutoka kwa Abi hurayra (radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake) amesema: amesema Mjumbe wa Mwenyezi Mungu Mtukufu (rehema na amani zimshukie ) “mweney kutaka ushauri basi amesalimika.” (Daudi).  Hivyo basi, nasaha na ushauri wa ukweli mambo mengi hutengemea ikiwemo amani na , upendo katika taifa.

Neno ni silaha ya hatari sana yenye pande mbili, linaweza kuwa ni sababu ya kuimarika kwa taifa pindi ni zuri na la ukweli na linaweza pia kuwa ni sababu ya kuporomoka, ufisadi na uharibifu pindi liwapo si la ukweli. neno si kitu kidogo lina umuhimu mkubwa sana katika maisha ya watu, na kwa yale wafanyiayo mfano wa kuuziana, ahadi na makubaliano na mifano mwngine yenye kuhitaji ukweli katika mazungumzo.

Haifichikani kuwa neno zuri lina athari nzuri kati ya watu, wema kwa jirani kupitia neno zuri huenda ikawa ndio sababu ya kuingia peponi, na ubaya wake kwao ikawa ndio sababu ya kuingia motoni. Imepokewa kutoka kwa Abi Hurayra amesema: Mjumbe wa Mwenyezi Mungu Mtukufu (rehema na amani zimshukie ) aliambiwa: “ ewe Mjumbe wa Mwenyezi Mungu Mtukufu kuna mwanamke Fulani anasali usiku na kufunga mchana, na hufanya (mema) na hutoa sadaka na huwakera majirani zake kwa ulimi. Mtume (rehema na amani zimshukie ) akasema: hana jema huyo yeye ni katika watu wa motoni.” Akaambiwa:“na kuna mwanamke fulani husali sala za lazima tu na hutoa sadak ، lakini hamkeri mtu. Mtume (rehema na amani zimshukie ) akasema yeye nikatika watu wa peponi.” (Bukhari).

Vilevile neno lina athari kubwa katika mahusiano kati ya muisilamu na asiyekuwa muisilamu, hata pamoja na maadui zetu Mwenyezi Mungu Mtukufu ametuamrisha tuseme nao kwa maneno mazuri, Mwenyezi Mungu Mtukufu anasema { Nendeni kwa Firauni. Hakika yeye amepindukia mipaka. 44. Mwambieni maneno laini, huenda akazingatia au akaogopa.} (Taha. 43-44)

 Na katika jambo la msingi kulitaja hapa ni kuwa neno lililoandikwa linaweza kuwa na maafa na madhara makubwa ya kuangamiza taifa na halina tafauti na neno litamkwalo, aina zote hizi ni amana, na ni wajibu wa kila ashikae kalamu aipe haki yake kama itakiwavyo na awe na pupa na kujiepusha na makosa kwani ni kalamu ndio itakayomuweka wazi juu ya misimamo yake na inahitajika aitumie kwa kunusuri haki na kuilingania pia.  Imam Jahidh anasema “kalamu ni ndimi mbili nayo ni yenye kubakisha athari.” Si hivyo tu bali ni upanga mkali sana na weney nguvu na unafika mbali kuliko hata upanga wenyewe.

Kwa ajili hiyo kila mwandishi amuogope Mwenyezi Mungu Mtukufu aache kueneza habari za uongo na kuupotosha ukweli pia kuzungumzia heshima za watu na kuacha kabisa kila lenye kuleta madhara kwa jamii kwani jambo hili huwa ni khiyana ya neno.

Mshairi anasema:

Mwandishi yeyote atatoweka * na alichokiabdika kitabakia

Basi mkono wako usiandike  kitu isipokuwa * siku ya kiama ukikiona utafurahi

Kila mtu aelewe jukumu la neno na kuwa atasimamishwa mbele ya Mwenyezi Mungu Mtukufu na mbele ya dhamira yake kwa kila alichokizungumza, ili isije ikawa ndio sababu  ya kutengana na kukimbiana kati ya wanajamii na mtu na mwengine na kutengana kati ya mwanfamilia na kuharibu mahusiano kati ya watu.

Tunahitajia sana maneno mazuri ya kweli kati ya watu na jamii ili kueneza mapenzi na ukaribu na kuondosha mtengamano na mfarakano. Neno zuri lina athari nzuri na yenye kuleta masilahi mazuri na pia huleta msamaha wa makosa. Mwenyezi Mungu Mtukufu anasema Enyi mlio amini! Mcheni Mwenyezi Mungu na semeni maneno ya sawa sawa 71. Apate kukutengenezeeni vitendo vyenu na akusameheni madhambi yenu. Na anaye mt’ii MwenyeziMungu na Mtume wake, bila ya shaka amefanikiwa mafanikio makubwa.} (Al ahzab. 70-71).

Uzuri, furaha na hisia njema

Mokhtar-300x198

Uisilamu ni dini ya ustaarabu na upendo, dini ya furaha na maelezo yake na njia zake zote zinathibitisha hili na hata kurani tukufu na hadithi za mtume (rehma na amani zimshukie juu yake) pia zinathibitisha hili. Mwenyezi Mungu anasema katika kurani { Na nyama hoa amekuumbieni. Katika hao mna vifaa vya kutia joto, na manufaa mengineyo, na baadhi yao mnawala. 6. Na wanakupeni furaha pale mnapo warudisha jioni na mnapo-   wapeleka malishoni asubuhi.}

 Na anasema pia { Ambaye amekufanyieni ardhi kuwa tandiko, na akakupitishieni humo njia, na akakuteremshieni kutoka mbinguni maji. Na kwa hayo tukatoa namna mbali mbali za mimema.} na kuendelea kusema { na tukaiotesha mimea mizuri ya kila namna.} {, na akakuteremshieni maji kutoka mbinguni, na kwa hayo tukaziotesha bustani zenye kupendeza? Nyinyi hamna uwezo wa kuiotesha miti yake. Je! Yupo mungu pamoja na Mwenyezi Mungu? Bali hao ni watu walio potoka.} na kusema pia {17. Je! Hawamtazami ngamia jinsi alivyo umbwa?18. Na mbingu jinsi ilivyo inuliwa?19. Na milima jinsi ilivyo thibitishwa?20. Na ardhi jinsi ilivyo tandazwa?} na anasema pia { Huoni tafauti yoyote katika uumbaji wa Mwingi wa Rehema.}ama kuhusu mbingu zilizo juu anasema { na tumezipamba kwa wenye kuangalia.} { Na kwa hakika tumeipamba mbingu ya karibu kwa mataa,}

Kurani tukufu imetuamrisha kujipamba kwa mapambo mazuri na tuchukue mapambo yetu kila tuendapo misikitini (tusalipo). Mwenyezi Mungu anasema { Enyi wanaadamu! Chukueni pambo lenu kwenye kila pahala wakati wa ibada, na kuleni, na kunyweni na wala msifanye ubadhirifu. Kwa hakika Yeye hapendi wanao fanya israfu 32. Sema: Ni nani aliye harimisha pambo la Mwenyezi Mungu alilo watolea waja wake, na vilivyo vizuri katika riziki. Sema hivyo ni kwa walio amini katika uhai wa duniani, na Siku ya Kiyama vitakuwa vyao wao tu. Namna hivi tunazieleza Ishara kwa watu wanao jua.} Na Mtume (rehma na amani zimshukie juu yake) aliposema: “ haingii peponi mtu mwenye chembe ndogo ya kiburi (dharau). Mtu mmoja akasema: “kuna mtu hupendelea nguo yake iwe nzuri na viatu vizuri.” Mtume akasema: “ Mwenyezi Mungu ni mzuri hupenda uzuri, kiburi ni kukana ukweli na kudharau watu.” (muslim). Na sayidna Mughira bin Shuuba (Mungu awie radhi) alipomueleza kuwa yeye amemchumbia mwanamke, mtume (rehma na amani zimshukie juu yake) akamwambia: “mwangalie kwani itapelekea kudumu kati yenu.” (Tirmidhiy).

Mtume (rehma na amani zimshukie alikuwa kipenda uzuri, na alilingania pia uso wa bashasha akasema: “jambo jema lolote usilidharau hata kama utakutana na mwenzio basi iwe kwa uso wa bashasha.” (Muslim). Na  kusema kuwa kuingiza furaha kwa watu ni kitu kimuwekacho mtu karibu na Mwenyezi Mungu akasema: “ mwenye kuingiza furaha katika nyoyo ya muisilamu basi ni haki ya Mwenyezi Mungu kumridhisha siku ya kiyama.” Na akasema “ amali zipendwazo sana na Mwenyezi Mungu ni furaha uiingizayo kwa muisilamu.” Na akawataka masahaba zake kuvaa nguo nzuri wakati wanapokutana na katika sherehe na minasaba

Pamoja na kuwa uzuri wa kweli haupo katika mandhari ya muonekano na uzuri wa vitu lakini unavuka mipaka zaidi nao ni uzuri tabia na mwuonekano. Mustafa Saadiq Rafii (Mungu amrehemu) anasema: “ mwanamke mbora ni yule mwenye sura nzuri kama tabia zake na akili yake ikawa uzuri wake wa tatu. Mwanamke huyu akiwa na mwanamke mwenye kuendana nae basi atamfurahisha na kumfurahisha na kumfurahisha. Mshairi anasema

Mtu iwapo hajalaumiwa kwa heshima yake

Basi nguo yoyote aivaayo huwa nzuri

Tunaelewa kuwa kidogo huwa ni kingi

Nikasema kuwa ukarimu huona kidogo

Sikudhurika kwa kidogo na jirani yetu

aliye mwema ni mwenye nguvu

na jirani mwenye wengi ni  dhalili

Inatulazimu sote kujipamba kwa tabia za kiisilamu katika muonekano wetu, mazingira yetu, mashule yetu, vhuo vyetu, bustanini mwetu, matembezini mwetu na katika sehemu zote. Na wala tusifanye yenye kuondosha  furaha na ucheshi.

Na katika alama kubwa sana za ucheshi na ziletazo furaha ni neno zuri lililo jema, sayidna Umar bin Khatab (Mungu amwie radhi) alipita kwa watu waliokuwa wakiota moto akachukia kuwasalimia kwa kusema “amani iwe juu yenu enyi watu wa motoni” isipokuwa akasema”  amani iwe kwenu enyi watu wa kivulini”. Na kama ulivyotulingania uisilamu kuwa tuchague majina yenye maana nzuri na kujiepusha na majina mabaya yasiyoendana na hisia za kiutu, kwani kurani imetuamrisha kufanya kila lililo zuri na jema na kusema kila lililo jema. Mwenyezi Mungu anasema { nasemeni na watu kwa wema,} Albaqara 83. Na akasema { Waambie waja wangu waseme maneno mazuri,} Israa 53. Basi kauli mbiu yetu ni “hisia njema na uzuri”. Hisia nzuri ni kigezo cha kujua uzuri na kuueneza kwa waliotuzunguka katika wanajamii.

Mfano mzuri wa kugawanya mali ya zaka

Hapana shaka kuwa iwapo zaka itagaiwa kama itakiwavyo kisheria basi itaziba pengo  kubwa la mahitajio ya mafakiri na wenye shida sana na masilahi ya taifa zima. Pindi nafsi za matajiri na  wenye uwezo wakifanya  ukarimu na kutenda wajibu wao wa kuwalisha wenye njaa, kuwavesha wasio na nguo, kuwatibu wagonjwa, kuwasaidia wenye kuhitaji na kutoa mchango wa kuboresha na kudumisha kwa  taifa basi ni lazima nchi ibadilike. Na hapatakuwa na raia ambaye atakuwa anahitajia na kuomba, imamu Ali (mwenyezi Mungu amwie radhi) anasema: “Hakika ya Mwenyezi Mungu Mtukufu amegawa chakula cha masikini katika mali za matajiri, na katu masikini hatokuwa na njaa isipokuwa tajiri atakuwa ameshiba, na akipatikana masikini mwenye njaa, tambua kuwa pana tajiri dhalimu na hakutoa haki ya Mwenyezi Mungu katika mali yake, na hakutekeleza wajibu wake kwa upande wa jamii yake.”

Na iwapo (tajiri) ataekeza vitega uchumi kwa njia sahihi kwa ajili ya masilahi ya taifa lake jambo hili litapelekea  kuinuka kwa taifa letu zuri kama itakiwavyo. Bali pia huenda manufaa yakaenea katika nchi nyengine nyingi za kimasikiniambazo nasi tunahitajika kuzisaidia kwa mfano wa nchi za mto wa Nile ambazo inatubidi kuwa na mawasiliano nazo na kusaidiana kielimu, kitamaduni, kimanufaa na kiutu kwa kiwango cha kiserikali na cha kiraia na kwa taasisi zake za kitaifa ambazo tunaweza kufanya vitega uchumi vikubwa na imara katika nchi hizi na nyenginezo katika nchi za Afrika zilizo na umasikini, kama ni mojawapo ya mbinu na himaya ya usalama wa raia wetu. Na kwa jambo hili kuna mifano mingi inyoshukuriwa kwa upande wa taasisi za kiraia.

Zaka ni haki ya lazima katika mali

Nasisitiza juu ya ukweli, na wa kwanza ni: hakika ya zaka ni hali ya lazima katika mali na ni nguzo kuu kati ya nguzo za kiisilamu mfano wa sala na funga bila ya kutafautiana, na Sayidna Abdallah Ibn Abbas (Mwenyezi Mungu awawie radhi) amesema: “Vitu vitatu ndani ya kurani tukufu vimeteremshwa kwa kuambatanishwa sambamba na vitu vitatu (vyengine) kimoja wapo hakikubaliwi bila ya chengine, navyo neno lake Mwenyezi Mungu “Mtiini Mwenyezi Mungu na Mtiini Mtume wake.” Na neno lake, “Na Simamisheni sala na toeni zaka” mwenye kuacha kutoa zaka pamoja na kuwa anajua kama ni lazima basis ala yake haitomnufaisha kitu mbele ya Mwenyezi Mungu. Na neno lake, “na unishukuru mimi na wazazi wako wawili na kwangu ni marejeo.” Asiyewashukuru wazazi wake wawili kwa wema wao na matendo mazuri yao basi pia hatomshukuru Mwenyezi Mungu. Mwenyezi Mungu anasema kuhusu wanaoweka hazina za mali na kujizuia na utoaji wa zaka {Na wanao kusanya dhahabu na fedha, wala hawazitumii katika Njia yaMwenyezi Mungu, wabashirie khabari ya adhabu iliyo chungu. 35. Siku zitapo tiwa moto katika Moto wa Jahannamu, nakwazo vikachomwa vipaji vya nyuso zao na mbavu zao namigongo yao, wakaambiwa: Haya ndiyo mlio jilimbikia nafsi zenu, basi onjeni mliyo kuwamkilimbika. }

Jambo la pili: hakika uisilamu umetoa wito wa kutoa sadaka kwa wingi, Mwenyezi Mungu Mtukufu anasema     { Mfano wa wanao tumia mali zao katika Njia yaMwenyezi Mungu ni kama mfano wa punje moja iliyochipuza mashuke saba. Katika kila shuke zimo punjemia. Na Mwenyezi Mungu humzidishia amtakaye, naMwenyezi Mungu ni Mwenye wasaa na Mwenye kujua.} ( Surat Albaqarah.Aya,261). Na Mtume (rehma na amani zimshukie juu yake anasema) “ mali haipungui kwa kutoa sadaka.” Na anasema: “sadaka bora ni ile uitaoyo hali ya kuwa ni mzima kabisa, unataraji utajiri na kuogopa umasikini, usiicheleweshe hadi pale roho inafikia kooni kasha ndio unasema, Fulani apewe hiki na Fulani hiki na ilikuwa kwa Fulani (hiki) na ilikuwa kwa Fulani (hiki).” Na pia anaendelea kusema: “hakuna siku isipokuwa malaika wawili huita na mmoja wao husema “ewe Mola mpe kila atoe (mpe) ziada, ewe Mola mpe kila ajizuiaye uharibifu.”  Na anasema  Mwenyezi Mungu Mtukufu:{  Angalieni! Nyinyi mnaitwa mtumie katika njia ya Mwenyezi Mungu, na wapo katika nyinyi wanao fanya ubakhili. Na anaye fanya ubakhili basi anajifanyia ubakhili mwenyewe. Na Mwenyezi Mungu si mhitaji, na nyinyi ndio wahitaji. Na mkigeuka atawaleta watu wengine badala yenu, nao hawatakuwa kama nyinyi}. ( Surat Mhammad,Aya 38)  .

Huondosha na kutibu mwanya:

   Hapana shaka kuwa mwanya  utakuwa ima katika vyombo (taasisi)  vyenye kutoa zaka au vyenye kupokea zaka au vyombo vyenye kuunganisha na sawa iwe ni mtu, jumuiya au taasisi.

Mwanya unaopatikana kupitia vyombo vitoavyo zaka itakuwa ima kwa kutotoa hiyo zaka kabisa, au kwa kuipunja au itakuwa inatolewa lakini si kwa umakini kwa wahusika wake.

Hivyo basi, ni wajibu kuzingatia katika hutuba za dini juu ya ulazima wa kutoa zaka na umuhimu wake na madhambi makubwa ayapatayo mwenye kuzuia kutoa zaka mbele ya Mwenyezi Mungu, pamoja na kusisitiza ya kuwa tajiri hatoepukana na dhima yake kwa kuitoa mali yake kiholela. Na baadhi ya wasomi wa elimu ya sheria wameona ya kuwa iwapo tajiri amempa mali yake kwa anayedhania kuwa ni masikini kasha akaja kuelewa kuwa si masikini basi itamlazimu kutoa tena zaka. Ni wajibu wake ahakikishe kuwa anatoa kwa mujibu wa sheria na kwa amana na kwa uchunguzi na kwa vyombo vya kisheria ambavyo hupewa zaka ili dhima yake iondoke mbele ya Mwenyezi Mungu Mtukufu, na ili zaka yake ilete matunda mazuri ambayo yanapatikana kwa utoaji wa zaka.

Na mwanya upatikanao kwa upande wa mpokeaji, unakuja kutokana na udhaifu wa ugawaji kwa baadhi ya wenye nia mbaya za kutaka kujilimbikizia mali kwa njia yoyote hata kama ni kwa kulaghai. Ni wajibu wetu kuwakumbusha muongozo sahihi wa kiisilamu na utu wa kibinaadamu ambao unakataza kwa mwenye uwezo  kulaghaia na kujidhalilisha. Mtume (rehma na amani zimshukie juu yake) anasema “haifai kuomba isipokuwa kwa Yule mwenye ufakiri uliopindukia mipaka, au mwenye madeni makubwa, au mwenye damu ya maumivu ”.  Na anasema; “Mwombaji ni kama pambo ambalo mtu hujipambia usoni mwake, akitaka huliacha usoni mwake na akitaka huliondoa.” Na ima Ali (radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake) anasema;

Ni afadhali kubeba kima cha jabali * kuliko kufadhiliwa na watu

Watu hunambia kazi ni aibu * nami huwambia “aibu ni kuomba watu”

Na mtume wetu (rehma na amani zimshukie juu yake) anasema “ katika mambo ambayo watu waliyapata kutokokana na maneno ya utume ya mwanzoni ni kuwa, usipokuwa na haya basa fanya utakacho.”

Lazima tuhakikishe ya kuwa uisilamu umekataza kuomba pasi na sababu ya msingi, na mtu mwenye heshima hawezi kuishusha nafsi yake kwa kuomba, na mkono wa juu (utaoa) wa juu ni bora kuliko wa chini (usiotoa). Pamoja na kuhakikisha umuhimu wa kufanya kazi na thamani yake na msisitizo wa uisilamu juu ya kazi. Na kuweka wazi ya kuwa anayekwenda mbio kwa ajili ya wajane na masikini ni sawa na apiganiaye jihadi katika njia ya Mwenyezi Mungu, na mbora wa watu ni Yule alaye kwa mkono wake na si kwa kuomba kwa wengine.

Ama kwa upande wa mwanya wa tatu:  ni ukusanyaji na ugawaji, pamoja na imani yetu kwa baadhi ya taasisi za kijamii kuwa zinapunguza mzigo mkubwa kwa mafakiri na wasi na uwezo sawa kwa upande wa kuwapa mahitajio kwa kupitia vitega uchumi na hasa kwa upande wa matibabu, isipokuwa nionavyo kuwa taasisi hizi zinahitaji yafuatayo:-

  1. View chini ya uangalizi wa vyombo vya kiserikali, na vyombo hivi viwe vinafutilia na kuchunguza ipasavyo, na kuwe na uwazi wa kutangaza uwezo wake, mahitajio yake na mafao yake pamoja na kuwaongoza katika utendaji wa kiidara kadiri wawezavyo.
  2. Kuwe na ramani ya wazi juu ya taasisi hizi, na upeo wake wa kijiografia na  utendaji wake, ili ijulikane mipaka yake na kikomo chake na isije ikatokezea kupatikana uzembe kwa baadhi ya sehemu pengine zingelikuwa zinahitaji msada mkubwa zaidi.
  3. Kuwe na idara ambayo itashughulikia taasisi hizi kwa mfano Wizara ya Ushirikiano wa jamii. Kuwe na kiunganishi chenye kuwaunganisha watoaji na wapokeaji na taasisi za kijamii kwa mwelekeo wake wa kijiografia au mwelekeo wa kihuduma, ili pia wahusika wajulikane na iepukane kutowafikia walengwa halisi wanaohitajia zaka.
  4. Malengo na madhumuni yawe wazi yajulikane kwa wote, au kila chombo au jumuiya ijulikane ina dhumuni gani iwapo ni kuwalisha wasio na uwezo au kuwatibu wagonjwa, kulipia madeni ya watu, nahyo haya ni miongoni mwa malengo wanayoyaendea mbio Wizara ya Wakfu ya Misri.