:

Maana ya Shahada na daraja za Mashahidi

Sifa zote njema ni zake Mwenyezi Mungu Mtukufu Mola Mlezi wa viumbe vyote anaesema katika Kitabu chake Kitukufu:

{وَالشُّهَدَاءُ عِندَ رَبِّهِمْ لَهُمْ أَجْرُهُمْ وَنُورُهُمْ}.

na Mashahidi mbele ya Mola wao Mlezi. Wao watapata malipo yao na nuru yao.

Na ninashuhudia ya kwamba hakuna mungu mwingine yoyote anaestahiki kuabudiwa kwa haki isipokuwa Mwenyezi Mungu Mtukufu yeye pekee asiye na mshirika wake, na ninashuhudia ya kwamba Bwana Wetu na Mtume Wetu Muhammed ni Mja na Mjumbe wake. Ewe Mwenyezi Mungu Mtukufu tunakuomba umswalie umrehemu na umbariki yeye na Jamaa zake na Maswahaba wake wote na kila atakayewafuata kwa wema mpaka Siku ya Malipo.

Na baada ya Utangulizi huu:

Hakika Mwenyezi Mungu Mtukufu ana waja aliyowachagua na kuwatengea Shahada, ambapo anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَاءَ}

ili Mwenyezi Mungu awapambanue walio amini na awateuwe miongoni mwenu mashahidi.

Na kutokana na utukufu wa jina la Shahada, basi maana zake zimekuwa nyingi, wao ni Mashahidi; kwa sababu Mwenyezi Mungu Mtukufu na Malaika wake A.S, wamewashuhudia wao kwa Pepo, na kwamba wao wako hai kwa Mola wao wanaendelea kuruzukiwa na wanashuhudia yale aliyowaandalia Mwenyezi Mungu Mtukufu katika neema, na ni wenye kuushuhudia ukweli wa ahadi ya Mwenyezi Mungu Mtukufu kwao, na maana nyingine nzuri za Shahidi na Kufa Shahidi ambazo zinaliongezea Utukufu na cheo, zinabainisha nafasi ya Mashahidi kwa Mola wao Mlezi. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

 }وَالَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَلَنْ يُضِلَّ أَعْمَالَهُمْ  * سَيَهْدِيهِمْ وَيُصْلِحُ بَالَهُمْ * وَيُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ عَرَّفَهَا لَهُمْ{ .

Na walio uliwa katika njia ya Mwenyezi Mungu hatazipoteza a’mali zao. Atawaongoza na awatengezee hali yao Na atawaingiza katika Pepo aliyo wajulisha.

Na hakuna jambo linalomfanya mwanadamu awe na matarajio zaidi ya rehma za Mwenyezi Mungu Mtukufu kuliko Mtu kuitoa roho yake kwa ajili ya Nchi yake ambayo aliitetea na akafa kwa ajili hiyo. Atapata malipo ya juu ya Mashahidi nayo ni biashara isiyoharibika, ambapo anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{إِنَّ اللهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الجَنَّةَ}

Hakika Mwenyezi Mungu amenunua kwa Waumini nafsi zao na mali zao kwa kuwa wao watapata Pepo.

Kwa hiyo nafasi ya Ushahidi ni katika nafasi za juu zaidi kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu.

Na kufa Shahidi katika njia ya Mwenyezi Mungu Mtukufu kuna madaraja yake; na daraja la juu zaidi ni: Kufa Shahidi katika njia ya Mwenyezi Mungu Mtukufu katika kupambana na Adui; kwa ajili ya ulinzi wa Nchi na kwa kutafuta fadhila zake Mwenyezi Mungu Mtukufu. Anasema Mtume Wetu S.A.W: Hakuna kilichobora zaidi kuliko matone mawili na athari mbili;  tone la machozi kwa ajili ya kumwogopa Mwenyezi Mungu Mtukufu na tone la damu inayomwagwa katika njia ya Mwenyezi Mungu Mtukufu. Na athari mbili; ni athari katika njia ya Mwenyezi Mungu Mtukufu na athari katika faradhi Miongoni mwa faradhi za Mwenyezi Mungu Mtukufu.

 Kuna aina za Shahada ambazo hazikadiriwi kwa thamani yake ilivyo juu; na miongoni mwake ni: Kila aliyekufa shahidi katika Ulinzi wa Nchi yake au chochote katika mali za Nchi hiyo, au kwa sababu ya kazi yake ya kuiinua nchi tu yake; kama vile: askari polisi ambaye analinda misikiti na anawalinda watalii wanaokuja kuitembelea Nchi yake na yule anayeyalinda mabaki ya kale na kuyahifadhi yasiharibiwe, na akafa Shahidi kwa sababu nia yake safi katika kazi yake na kupupia kwake katika kutekeleza kazi zake kwa ufanisi zaidi na kila mwenye kufanya kama wafanyavyo hao basi atakuwa katika njia ya Mwenyezi Mungu Mtukufu, kama vile mfanyakazi wa serikalini ambaye Shime yake kubwa ni kuzilinda mali za umma, na akafanya akiwa katika Kazi hiyo.

 Vilevile Mtu atakayefariki dunia kwa sababu ya kujilinda yeye mwenyewe au kumlinda mtu mwingine, au kwa kuilinda heshima yake au ya mtu mwingine, au kwa kuilinda mali yake au mali ya Mtu mwingine basi huyu atakuwa amekufa Shahidi. Anasema Mtume S.A.W: Mtu yoyote atakayeuawa kwa sababu ya kuilinda mali yake basi ni Shahidi, na atakayeuawa kwa ajili ya kulinda damu yake basi atakuwa Shahidi, na atakayeuawa kwa ajili ya Dini yake basi mtu huyo ni shahidi, na atakayeuawa kwa ajili ya Watu wake basi huyo ni Shahidi. Kwa hiyo Watu wote hawa wanalinda Nchi yao na Mali zake, na wanazilinda mali zao, Nafsi zao, Heshima zao ambazo Uislamu umeharamisha kushambuliwa, na ukaamrisha kulindwa na kuhifadhiwa. Anasema Mtume S.A.W: Kila mwislamu kwa mwislamu menzake ni Haramu: Damu yake, Mali yake, na heshima yake.

Kwani Shahada ni Tuzo ya Mwenyezi Mungu Mtukufu kwa Viumbe walio bora zaidi baada ya Mitume na Manabii, kwani wao wako katika daraja bora zaidi Siku ya Malipo. Na miongoni mwa Matunda ya Shahada: ni kwamba Mashahidi hawahisi Mauti na Ukali wake. Anasema Mtume Wetu S.A.W: Shahidi hahisi chochote wakati wa kufa kwake isipokuwa ni kama anavyohisi mtu aliyefinywa. Na Mashahidi wao husalimika na adhabu ya kaburini na fitina yake. Kuna Mtu mmoja alimwambia Mtume S.A.W: Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu Mtukufu, ikoje hali ya Waumini wanofitinishwa makaburini mwao isipokuwa Shahidi? Akasema Mtume S.A.W: umeremetaji wa mapanga unamtosha kichwani mwake. Na wala matendo yao mema hayakatiki milele: Anasema Mtume Wetu S.A.W: Kila maiti hupigwa mihuri katika matendo yake isipokuwa yule aliyefia vitani katika njia ya Mwenyezi Mungu Mtukufu, hakika yeye matendo yake mema yanaendelea kukuzwa mpaka siku ya Kiama, na ataepushwa na fitna ya Kaburini na Watu hawa wana Malipo makubwa mno na watapewa kila wakitakacho kutoka kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu Mwingi wa kutoa. Kwa hiyo Shahidi Husamehewa pale pale mwanzo wa tone la damu yake linapomwagika na huoneshwa Makao yake ya Peponi, na huepushwa na adhabu ya Kaburini na huwekwa mbali na Mafadhaiko Mkubwa.

  Vilevile Shahidi hufufuliwa siku ya Kiama akiwa ni mwenye kuheshimika akitoa harufu ya miski mwilini mwake. Anasema Mtume S.A.W: Ninaapa kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu ambaye nafsi yako iko mikononi mwake hajeruhiwi Mtu yoyote miongoni mwenu katika njia ya Mwenyezi Mungu Mtukufu – na Mwenyezi Mungu Mtukufu anamjua aliyejeruhiwa vitani katika njia ya Mwenyezi Mungu Mtukufu – isipokuwa Mtu huyu huja Siku ya Kiama na rangi yake ikiwa ni rangi ya Damu na harufu ya Miski.

Ninaisema kauli yangu hii na ninamwomba Mwenyezi Mungu Mtukufu anisamehe mimi na akusameheni nyinyi.

* * *

Sifa zote njema ni zake Mwenyezi Mungu Mtukufu Mola Mlezi wa viumbe vyote na rehma na amani zimfikie Mtume wa mwisho katika Mitume na Manabii wa Mwenyezi Mungu Mtukufu; Bwana Wetu Muhammad na Jamaa zake na Maswahaba wake wote na watakaowafuata.

Ndugu zangu Waislamu:

Hakika Mashahidi wema wataendelea kudumu katika kumbukumbu za umma; kama ruwaza ya kujitolea, ushupavu pamoja na utukufu na nguvu. Na Mwenyezi Mungu Mtukufu ametaka kuwapa Maisha ya Kweli ya Milele yasiyo na kifani, ambapo anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ*فَرِحِينَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَيَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ * يَسْتَبْشِرُونَ بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَفَضْلٍ وَأَنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُؤْمِنِينَ}

Wala kabisa usiwadhanie walio uliwa katika Njia ya Mwenyezi Mungu kuwa ni maiti. Bali hao ni wahai, wanaruzukiwa kwa Mola wao Mlezi. Wanafurahia aliyo wapa Mwenyezi Mungu kwa fadhila yake, na wanawashangilia wale ambao bado hawajajiunga nao, walio nyuma yao, ya kwamba haitakuwa khofu juu yao wala hawatahuzunika. Wanashangilia neema na fadhila za Mwenyezi Mungu, na ya kwamba Mwenyezi Mungu hapotezi ujira wa Waumini.

Na anasema Mtume Wetu S.A.W: Roho zao ziko katika midomo ya ndege wa kijana walio ndani ya Pepo, wana viota vyao vilivyotundikwa katika Arshi ya Mwenyezi Mungu Mtukufu, ndege hao wanaenda popote watakapo ndani ya Pepo kisha wanarejea katika viota vyao, na Mola wao anawaangalia kisha anasema: Je kuna kitu chochote mnachokitamani? Watasema: Tutamani kitu gani sisi Wakati twaenda popote tutakapo ndani ya Pepo? Atawauliza hivyo hivyo mara tatu, na wanapoona hawataachwa bila ya kuulizwa, watasema: Ewe Mola Wetu Mlezi tunataka uturejeshee roho zetu katika miili yetu ili tuuawe tena katika njia yako. Na anapoona kuwa wao hawana haja yoyote basi huachwa.

Ni kwamba atakayemwomba Mwenyezi Mungu Mtukufu kuwa Shahidi kwa Ukweli na nia safi basi Mwenyezi Mungu Mtukufu atamfikisha katika daraja hilo. Na anasema Mtume wetu S.A.W: Mtu yoyote atakayemwomba Mwenyezi Mungu Mtukufu Shahada kwa ukweli na Usafi wa nia basi Mwenyezi Mungu Mtukufu atamfikisha katika daraja hilo la Mashahidi, hata kama Mtu huyu atafia kitandani.

Kwa hiyo mtu yeyote atakaye kuwa na shauku kubwa ya kuilinda Dini na Nchi yake pamoja na kulinda Mali za umma na akafia katika njia ya Mwenyezi Mungu Mtukufu basi yeye ni Shahidi.

Kongole nyingi kwa wale aliyowachagua Mwenyezi Mungu Mtukufu kwa ajili ya kuwa Mashahidi. Na amewakirimu kwa kuwa karibu na Manabii, Wasema kweli na Wema, na akawaneemesha kwa ukaribu huu, ambapo anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا} .

Na wenye kumt’ii Mwenyezi Mungu na Mtume, hao wa pamoja na wale alio waneemesha Mwenyezi Mungu miongoni mwa Manabii, na Masiddiqi, na Mashahidi, na Watu wema. Na uzuri ulioje kuwa pamoja na watu hao!

Ewe Mola Wetu Mlezi tunakuomba uwarehemu Mashahidi Wetu, na Uilinde Nchi yetu na Nchi zote za Duniani. Amin.

Maadili ya Kibinadamu katika Suratil Hujuraat

Sifa zote njema ni zake Mwenyezi Mungu Mtukufu Mola Mlezi wa viumbe vyote anaesema katika Kitabu chake Kitukufu:

{قُلْ إِنَّنِي هَدَانِي رَبِّي إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ دِينًا قِيَمًا مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ}

Sema: Kwa hakika mimi Mola wangu Mlezi ameniongoa kwenye Njia Iliyo Nyooka, Dini iliyo sawa kabisa, ambayo ndiyo mila ya Ibrahim aliye kuwa mwongofu, wala hakuwa miongoni mwa washirikina.

Na ninashuhudia ya kwamba hakuna mungu mwingine yoyote anaestahiki kuabudiwa kwa haki isipokuwa Mwenyezi Mungu Mtukufu, yeye pekee asiye na mshirika wake, na ninashuhudia ya kwamba Bwana Wetu na Mtume Wetu Muhammad ni Mja na Mjumbe wake, anayesema: Hakika yangu mimi nimetumwa kwa ajili ya kuja kuyakamilisha Maadili Mema ya Tabia. Ewe Mwenyezi Mungu Mtukufu, tunakuomba umswalie umrehemu na umbariki yeye na Jamaa zake na Maswahaba wake wote na kila atakayewafuata mpaka siku ya Malipo.

Na baada ya Utangulizi huu:

Qurani tukufu imejaa aya nyingi mno ambazo ni Msingi wa Tabia njema na Maadili ya hali ya juu, bali kuna sura kamili imekuja kama taasisi kwa ajili ya Jamii iliyopevuka, kama vile Suratul Hujuraat ambayo imeweka mkusanyiko wa misingi imara ya Maadili na Tabia njema, miongoni mwa Misingi hiyo: Kubainisha na na Kuthibitisha mambo yote kikamilifu, na hasa iwapo kuna kuna jambo linalohusiana na mambo ya Watu. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ جَاءَكُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصِيبُوا قَوْمًا بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَى مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِينَ}

Enyi mlio amini! Akikujieni mpotovu na khabari yoyote, ichunguzeni, msije mkawasibu watu kwa kuto jua, na mkawa tena wenye kujuta kwa mliyo yatenda.

Kwa hivyo, Uislamu unakijenga kila kitu kwa msingi wa kuwa na yakini nacho. Tumwangalie Mtume Wetu Suleiman A.S, alipoijiwa na Hudhud kwa habari inayowahusu Watu wanaoabudu Jua kinyume na Mwenyezi Mungu Mtukufu, na akaielezea kuwa ni habari ya yakini, Nabii Suleiman hakuyachukua maneno ya Hudhud kama yalivyo, bali aliyahakikisha Kwanza kama ni ya kweli na yakadhihirika kuwa ni ya kweli kama inavyosikulia Qurani tukufu, katika Kauli yake Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{قَالَ سَنَنْظُرُ أَصَدَقْتَ أَمْ كُنْتَ مِنَ الكَاذِبِينَ}

Akasema (Sulaiman): Tutatazama umesema kweli au wewe ni miongoni mwa waongo.

Mtume S.A.W, anasema: Inamtosha mtu kupata madhambi kwa kuhadithia kila anachokisikia.

Imamu Nawawiy Mola amrehemu, anasema: Hakika mtu kwa kawaida huwa anasikia maneno ya kweli na ya uongo, na iwapo atahadithia kila anachokisikia atakuwa amesema uongo kwa kutoa habari za mambo ambayo hayajatokea. Mtu mmoja alipoingia kwa Bwana Wetu Omar bin Abdul Aziiz R.A, na akamzungumzia mtu kuhusu kitu fulani, Omar akamwambia: ukitaka tutaliangalia Jambo lako kwa kina; na ukiwa muongo basi wewe utakuwa ni miongoni mwa Watu wa Aya hii:

{إِنْ جَاءَكُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا}

Enyi mlio amini! Akikujieni mpotovu na khabari yoyote, ichunguzeni…

Na ukiwa mkweli basi utakuwa miongoni mwa Watu waliomo katika Aya hii ifuatayo:

{هَمَّازٍ مَشَّاءٍ بِنَمِيمٍ}

Mtapitapi, apitaye akifitini.

Na ukitaka tutakusamehe. Akasema yule mtu: Ninaomba msamaha Ewe Kiongozi wa Waumini, sitarejea tena kitendo hiki.

Kama kila mmoja wetu Atakuwa na pupa ya kutaka kuthibitisha jambo na kulijua undani wake kabla ya kuhukumu au kabla ya kusambaza kwa Watu kila kitu anachokipata, basi uvumi wa aina yoyote ungepoteza nguvu zake na athari yake, na wasambazaji wake wangezuilika kueneza kwa Watu. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَلَا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضًا أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحِيمٌ}

wala msisengenyane nyinyi kwa nyinyi. Je! Yupo katika nyinyi anaye penda kuila nyama ya nduguye aliye kufa? Mnalichukia hilo! Na mcheni Mwenyezi Mungu. Hakika Mwenyezi Mungu ni Mwenye kupokea toba, Mwenye kurehemu.

Na kutoka kwa Abu Huraira R.A, kwamba Mtume S.A.W, amesema: Je mnajua Kuteta ni nini? Wakasema: Mwenyezi Mungu Mtukufu na Mtume wake ndio wanajua zaidi. Akasema: Ni kumtaja ndugu yako kwa yale asiyoyapenda. Pakasemwa:  Je unaonaje kama niyasemayo ndugu yangu anayo? Akasema: ikiwa katika uyasemayo yamo yanayomuhusu utakuwa umemsengenye. Na kama hakuna utakuwa umemzushia uongo. Na mtu hauelekei usengenyaji isipokuwa kwa kujishughulisha na kasoro za Watu na kuziacha kasoro zake yeye mwenyewe. Anasema Mtume S.A.W: Mtu hukiona kasoro ndogo  katika jicho la Ndugu yake, na anasahau kasoro kubwa iliyo katika macho yake!

Bali hakika mtu anatakiwa awe tayari kuitetea heshima ya ndugu yake. Anasema Mtume S.A.W: Yoyote atakayeitetea heshima ya ndugu yake, basi Mwenyezi Mungu Mtukufu atauepusha uso wake na Moto Siku ya Kiama.

Na miongoni mwayo: ni kuepukana na kuvunjiana heshima. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَلا تَلْمِزُوا أَنفُسَكُمْ}

Wala msivunjiane hishima…

Kwa maana kwamba kila mmoja wenu asizitoe aibu za mwenzake, na huko kuaibishana kunaweza kukawa kwa Kauli au kwa Vitendo, na Qurani tukufu imekataza kuvunjiana heshima kwa aina zote mbili. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ}

Ole wake kila safihi, msengenyaji!

Na hao ni wale ambao wanawaaibisha Watu na kuwatia kasoro na wanawaita kwa sifa na majina mbalimbali wasiyoyaridhia. Na onyo hili ni kwa Watu wenyekuwavunjia heshima ndugu zao kwa kauli au kwa Vitendo, na ni kiasi cha Mwenyezi Mungu Mtukufu kuwateketeza vikali wale wote watakaofanya hivyo. Na kutoka kwa Abu Masuud R.A, amesema: tulipoamrishwa tutoe sadaka tulikuwa tunatoa kwa uzito, akaja Abu Aqiil akiwa na Nusu ya kibamba, na akaja Mtu mwingine na ujazo wa nafaka zaidi ya Abu Uqail, wanafiki wakasema: Hakika Mwenyezi Mungu Mtukufu ni tajiri asiyehitaji Sadaka hii, na huyo mwingine hakufanya hivyo isipokuwa kujionesha tu. Hapo ndipo ilipoteremshwa aya hizi:

{الَّذِينَ يَلْمِزُونَ المُطَّوِّعِينَ مِنَ المُؤْمِنِينَ فِي الصَّدَقَاتِ وَالَّذِينَ لاَ يَجِدُونَ إِلَّا جُهْدَهُمْ فَيَسْخَرُونَ مِنْهُمْ سَخِرَ اللَّهُ مِنْهُمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ}

Wale wanao wabeuwa Waumini wanao toa sadaka nyingi na wasio nacho cha kutoa ila kadri ya juhudi yao, basi huwakejeli. Mwenyezi Mungu atawakejeli wao! Nao watapata adhabu chungu!

Na miongoni mwayo ni: kutowadharau Watu na kuwatania: Muumini wa kweli hapaswi kuwatania Watu na kuwadharau. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا يَسْخَرْ قَوْمٌ مِّن قَوْمٍ عَسَى أَن يَكُونُوا خَيْرًا مِّنْهُمْ وَلَا نِسَاءٌ مِّن نِّسَاءٍ عَسَى أَن يَكُنَّ خَيْرًا}

Enyi mlio amini! Wanaume wasiwadharau wanaume wenzao, wala wanawake wasiwadharau wanawake wenzao. Huenda hao wakawa bora kuliko wao.

Didi yetu ya Uislamu imetukataza kila kitu kinachomuudhi mtu mwingine, kwani miongoni mwa sifa za mwislamu ni kutomuudhi mtu yoyote yule, na asifanye isiwafanyie Watu isipokuwa kheri tupu na manufaa kwa Watu hao.

Mtume S.A.W, alikuwa akizuia kila kitu kinachoweza kuziudhi hisia za mtu, iwe kitu hicho ni kauli au kitendo, au ishara. Mtume S.A.W, akawa anaingiza ndani ya mtu hisia zinazomuongezea mtu huyo hadhi yake na fadhila zake kwa Watu. Kutoka kwa Ummu Muda, amesema: Abdallah bin Masuud alitajwa kwa Ali R.A, na Ali R.A, akawa anazitaja fadhila zake kisha akasema: Kuna mara moja aliwahi kupanda juu ya mti akataka kuwachumia matunda wenzake, wenzake hao wakacheka sana kutokana na wembamba wa miguu yake, na Mtume Wetu S.A.W, akasema: Mnacheka nini? Miguu hiyo ni mizito zaidi katika mizani siku ya Kiama kuliko yoyote.

Ninaisema kauli yangu hii na ninamwomba Mwenyezi Mungu Mtukufu anisamehe mimi na akusameheni nyinyi.

  * * *

Sifa zote njema ni zake Mwenyezi Mungu Mtukufu Mola Mlezi wa viumbe vyote, na rehma na amani zimfikie Mtume wa mwisho; Bwana Wetu Muhammad, yeye na Jamaa zake na Maswahaba wake wote na wenye kuwafuata.

Ndugu zangu Waislamu:

Hakika Maadili yaliyo juu zaidi ni yale yaliyolinganiwa na katika Suratul Hujuraat, kwa ajili ya kuuinua juu Msingi wa Undugu na Kuwapatanisha watu. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ}

Hakika Waumini ni ndugu, basi patanisheni baina ya ndugu zenu, na mcheni Mwenyezi Mungu ili mrehemewe.

 

Kwa hiyo kuwapatanisha watu ni katika Maadili bora zaidi yaliyolinganiwa na Suratul Hujuraat na ambayo, Dini yetu ya Uislamu iliyo Tukufu ambayo inaweka misingi kutoka katika Suratul Hujuraat, kwa ajili ya Jamii ya kibinadamu yenye mshikamano na Usamehevu, na inafanya kazi ya kuweka msingi wa Maadili ya kuishi kwa pamoja katika mazingira ya kuongelea ni na ukaribiano, mbali na ugomvi. Na hii ni tiba ya kila aina ya magomvi na mivurugano.

Na katika Mazingira ya familia, Qurani tukufu inatulingania pale inapotokea migongano baina ya wanandoa, na wakashindwa kupata suluhisho, basi wanatakiwa kutuma mtu atakayeweza kuwasaidia miongoni mwa ndugu wa kila upande, ili kuwatafutia ufumbuzi wa Suala lao. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوا حَكَمًا مِنْ أَهْلِهِ وَحَكَمًا مِنْ أَهْلِهَا إِنْ يُرِيدَا إِصْلاحًا يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُمَا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا خَبِيرًا}

Na mkichelea kutakuwapo mfarakano baina ya mke na mume basi pelekeni muamuzi kutokana na jamaa za mume, na muamuzi kutokana na jamaa za mke. Wakitaka mapatano Mwenyezi Mungu atawawezesha. Hakika Mwenyezi Mungu ni Mjuzi Mwenye khabari.

 

Na Moyo huu wa kusuluhisha unapanuka zaidi na kuelekea katika Jamii ili Jamii hiyo iwe ni yenye kusameheana. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{لاَ خَيْرَ فِي كَثِيرٍ مِنْ نَجْوَاهُمْ إِلَّا مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوْ مَعْرُوفٍ أَوْ إِصْلاَحٍ بَيْنَ النَّاسِ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ مَرْضَاةِ اللَّهِ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا}

Hakuna kheri katika mengi ya wanayo shauriana kwa siri, isipo kuwa kwa yule anaye amrisha kutoa sadaka, au kutenda mema, au kupatanisha baina ya watu. Na mwenye kufanya hayo kwa kutaka radhi ya Mwenyezi Mungu, basi tutakuja mpa ujira mkubwa.

 

Na Mtume S.A.W, amebainisha malipo ya kusuluhisha watu na Athari ya uharibifu, katika kauli yake: Je nikuambieni daraja bora kuliko sala na Sadaka? Wakasema: Ndio Ewe Mtume Wa Mwenyezi Mungu Mtukufu. Akasema: Ni kuwasuluhisha waliogombana. Na ubaya wa ndugu waliogombana hunyoa. Sisemi kwamba hunyoa nywele bali huinyoa Dini yenyewe.

 

 

Kwa hiyo, Muumini wa kweli hukuweka kusuluhisha kama mfumo wa maisha yake. Hapo tunakuta kuna kheri nyingi. Anasema Mtume Wetu S.A.W: Hakika wapo miongoni mwa Watu wana funguo za kheri na kufuli za Sharo, na miongoni mwa Watu wapo wenye funguo za shari na kufuli za kheri. Uzuri ulioje kwa wale wenye funguo za kheri mikononi mwao, na ole wake yule ambaye Mwenyezi Mungu Mtukufu amemjaalia awe na funguo za shari mikononi mwake.

 

Ewe Mola Wetu tunakuomba utuongoze tuzifikie Tabia zilizo njema zaidi, kwani hakika mambo yalivyo hakuna wa kutuongoza kuelekea katika tabia njema zaidi isipokuwa wewe, na tunakuomba utuepushie Tabia mbaya, kwani hakika hakuna wa kutuondoshea Tabia mbaya isipokuwa wewe. Na tunakuomba utuilinde Nchi yetu na Nchi zote Ulimwenguni.

Maana ya Matendo Mema na Matendo Maovu

Sifa zote njema ni zake Mwenyezi Mungu Mtukufu Mola Mlezi wa viumbe vyote, anaesema katika Qurani tukufu:

{مَّنْ عَمِلَ صَالِحًا فَلِنَفْسِهِ وَمَنْ أَسَاءَ فَعَلَيْهَا وَمَا رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِيدِ}
Anaye tenda mema basi anajitendea mwenyewe nafsi yake, na mwenye kutenda uovu basi ni juu ya nafsi yake vile vile; wala Mola wako Mlezi si mwenye kuwadhulumu waja.
Na ninashuhudia ya kwamba hakuna mungu mwingine yoyote anaestahiki kuabudiwa kwa haki isipokuwa Mwenyezi Mungu Mtukufu yeye pekee asiye na mshirika wake, na ninashuhudia ya kwamba Bwana Wetu na Mtume wetu Muhammad Ni Mja na Mjumbe wake, anaesema katika Hadithi aliyoipokea kutoka kwa Mola Wake Mtukufu: …enyi Waja wangu, hakika ni matendo yenu ninayoyahesabia kwa ajili yenu kisha nitakulipeni kutokana na matendo hayo, na atakayeikuta heri basi amhimidi Mwenyezi Mungu Mtukufu, na atakayekuta kinyume na hivyo basi asimlaumu yoyote isipokuwa nafsi yake mwenyewe.
Ewe Mola weyu Mlezi tunakuomba umswalie umrehemu na umbariki yeye na Jamaa zake na Maswahaba wake wote na kila mwenye kuwafuata kwa wema mpaka Siku ya Malipo.

Na baada ya Utangulizi huu:
Mwenyezi Mungu Mtukufu amemtukuza mwanadamu, na akamuumba kwa mikono yake na akamuumba kwa uzuri wa maumbile akiwa amenyooka, kisha akampulizia roho yake, na akamtofautisha kwa kumpa akili, na akawasujudisha Malaika kwake, kisha akakudhalilishieni vilivyomo ndani ya Ulimwengu huu, na akakufanyenyi muwe bora zaidi kuliko viumbe vyake vingi, ambapo anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي ءَادَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ في الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُمْ مِّنَ الطَّيِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَى كَثِيرٍ مِّمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلاً}
Na hakika tumewatukuza wanaadamu, na tumewapa vya kupanda nchi kavu na baharini, na tumewaruzuku vitu vizuri vizuri, na tumewafadhilisha kwa fadhila kubwa kuliko wengi miongoni mwa tulio waumba.

Hayo ni kwa kuwa Mwanadamu ameibeba Amana nzito iliyotangazwa kwa Mbingu, Ardhi na Majabali na vyote vikakataa kuibeba na Mwenyezi Mungu Mtukufu akavionea huruma; hii ni amana ya kubeba majukumu ambayo yanapelekea Kuhangaika na Kufanya kazi kwa bidii, na kuijenga Ardhi pamoja na kutekeleza Ibada za Faradhi. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{فَإِذَا قُضِيَتِ الصَّلَاةُ فَانتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ وَابْتَغُوا مِن فَضْلِ اللَّهِ وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيرًا لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}.
Na itakapo kwisha Sala, tawanyikeni katika nchi mtafute fadhila za Mwenyezi Mungu, na mkumbukeni Mwenyezi Mungu kwa wingi ili mpate kufanikiwa.

Kwa hiyo, mwislamu anatakiwa ajue Kuwa kila anachokifanya katika maisha yake katika matendo basi kitakuwa katika mizani ya Mema yake au mabaya yake. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَه * وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَه}
Basi anaye tenda chembe ya wema, atauona! Na anaye tenda chembe ya uovu atauona!

Na anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُّحْضَرًا وَمَا عَمِلَتْ مِن سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ أَمَدًا بَعِيدًا وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ}
Siku ambayo kila nafsi itakuta mema iliyo yafanya yamehudhurishwa, na pia ubaya ilio ufanya. Itapenda nafsi lau kungekuwako masafa marefu baina ya ubaya huo na yeye. Na Mwenyezi Mungu anakuhadharisheni naye. Na Mwenyezi Mungu ni Mpole kwa waja wake.

Na maana ya kazi inajumuisha: Kila kitu anachokifanya Mwanadamu, kiwe ni kauli au kitendo. Na Kitendo chochote chema sharti lake kiwe ni kwa ajili ya Mwenyezi Mungu Mtukufu, na mtendaji atende kikamilifu. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ وَذَلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ}
Nao hawakuamrishwa kitu ila wamuabudu Mwenyezi Mungu kwa kumtakasia Dini, wawe waongofu, na washike Sala, na watoe Zaka. Na hiyo ndiyo Dini madhubuti.

Na anasema Mtume wetu S.A.W: Hakika Mwenyezi Mungu Mtukufu anapenda pindi mmoja wenu anapofanya kazi basi aitekeleze ipasavyo.
Hakuna Shaka yoyote kwamba maana ya tendo jema katika Uislamu ni pana mno, na inakusanya yale aliyoyafaradhisha Mwenyezi Mungu Mtukufu katika Ibada kama vile; Sala, Kufunga, Zaka, Hija na nyingine nyingi mfano wa hizo, nazo ni katika misingi, Ibada ambazo mwislamu lazima azitekeleze. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ارْكَعُوا وَاسْجُدُوا وَاعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَافْعَلُوا الْخَيْرَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}
Enyi mlio amini! Rukuuni na msujudu, na muabuduni Mola wenu Mlezi, na tendeni mema, ili mfanikiwe.

Na anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ}
Na shikeni Sala, na toeni Zaka, na mt’iini Mtume, ili mpate kurehemewa.

Na anasema Mtume wetu S.A.W: Usafi ni sehemu ya Imani, na kusema Alhamdu lillah hujaza mizani, na kusema: Subhaanallah walhamdu lillaahi hujaza eneo la baina ya mbingu na ardhi, na Sala ni Nuru, na Sadaka ni alama ya Wema, na Subira ni mwangaza, na Qurani ni hoja yako au dhidi yako, Watu wote wataondoka kwa hivyo basi kuna anayeuza nafsi yake na kisha akaikomboa na kuipa uhuru, au akaiangamiza.
(الطُّهُورُ شَطْرُ الإِيمَانِ ، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ تَمْلأُ الْمِيزَانَ ، وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ تَمْلآنِ – أَوْ تَمْلأُ – مَا بَيْنَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ ، وَالصَّلاَةُ نُورٌ ، وَالصَّدَقَةُ بُرْهَانٌ ، وَالصَّبْرُ ضِيَاءٌ ، وَالْقُرْآنُ حُجَّةٌ لَكَ أَوْ عَلَيْكَ ، كُلُّ النَّاسِ يَغْدُو ، فَبَائِعٌ نَفْسَهُ ، فَمُعْتِقُهَا ، أَوْ مُوبِقُهَا).

Na katika matendo Mema ambayo mwislamu anapaswa ajipambe nayo, ni: Ukweli, kauli nzuri, kusalimia Watu, na mengine mengi yanayomfanya mwanadamu awe anajongeleka na anawajongelea wenzake. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{وَقُلْ لِعِبَادِي يَقُولُوا الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ}

Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{لَا خَيْرَ فِي كَثِيرٍ مِنْ نَجْوَاهُمْ إِلَّا مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوْ مَعْرُوفٍ أَوْ إِصْلَاحٍ بَيْنَ النَّاسِ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا}
Hakuna kheri katika mengi ya wanayo shauriana kwa siri, isipo kuwa kwa yule anaye amrisha kutoa sadaka, au kutenda mema, au kupatanisha baina ya watu. Na mwenye kufanya hayo kwa kutaka radhi ya Mwenyezi Mungu, basi tutakuja mpa ujira mkubwa.

Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{هُوَ أَنشَأَكُم مِّنَ الْأَرْضِ وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيهَا}
Yeye ndiye aliye kuumbeni katika ardhi, na akakuwekeni humo.

Na hii inathibitisha kwamba wanaojishughulisha na kilimo, viwanda na biashara wana malipo makubwa zaidi kwa Kiwango cha juhudi wanazozitumia katika kazi zao pamoja na viwanda ambavyo ndio msingi wa maisha kama vile viwanda vya chuma cha pua. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{وَأَنْزَلْنَا الْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌ شَدِيدٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ}
Na tumeteremsha chuma chenye nguvu nyingi na manufaa kwa watu.

Na anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{فَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِ أَنِ اصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنَا وَوَحْيِنَا}
Tukampa wahyi: Unda jahazi mbele ya macho yetu na uwongozi wetu!

Na anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu katika utengenezaji wa mavazi:
{وَمِنْ أَصْوَافِهَا وَأَوْبَارِهَا وَأَشْعَارِهَا أَثَاثًا وَمَتَاعًا إِلَى حِينٍ}
Na kutokana na sufi zao na manyoya yao na nywele zao mnafanya matandiko na mapambo ya kutumia kwa muda.

Na anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{وَجَعَلَ لَكُمْ سَرَابِيلَ تَقِيكُمُ الْحَرَّ وَسَرَابِيلَ تَقِيكُمْ بَأْسَكُمْ }
na amekufanyieni maskani milimani, na amekufanyieni nguo za kukingeni na joto lenu.

Na anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu katika utengenezaji wa ngozi:
{وَجَعَلَ لَكُمْ مِنْ جُلُودِ الأَنْعَامِ بُيُوتًا تَسْتَخِفُّونَهَا يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَيَوْمَ إِقَامَتِكُمْ}
…na amekujaalieni kutokana na ngozi za wanyama nyumba mnazo ziona nyepesi wakati wa safari zenu na wakati wa kutua kwenu.

Matendo mema hayaishii katika kuwanufaisha Watu tu bali yanakusanywa pia manufaa kwa wanyama na vitu vingine vyote. Mtume S.A.W, alipo pita mbele ya ngamia anaeteseka na akasema: Mcheni Mwenyezi Mungu Mtukufu katika Wanyama hawa wafugwao, basi wapandeni kwa Wema na muwaachie kwa Wema.
Na anasema Mtume Wetu S.A.W: Mtu mmoja alipokuwa akitembea njiani alikuta tawi moja lenye miba likiwa njiani akaliondosha na kisha akamshukuru Mwenyezi Mungu Mtukufu, na Mwenyezi Mungu Mtukufu akamsamehe madhambi yake.
Na Mtume Wetu S.A.W, anasema: nimemuona Mtu akigeuka geuka peponi kwa sababu ya mti alioukata akiwa njiani, mti huo ulikuwa unawaudhi Watu.
Na upande wa matendo mabaya, ni yale yote yanayomuudhi Mwenyezi Mungu Mtukufu, na yanamtoa mtu katika wigo wa kuwa utengenezaji kuelekea katika uharibifu, na akawa mtu huyo anaanza kujiweka mbali na Utiifu wa faradhi na kufanya yanayo katazwa na machafu kama vile kuwatendea ubaya wazazi wawili na kuzishambulia mali na heshima za Watu, na katika hayo: Mtu anajitoa katika majukumu yake kwa familia yake, na kuzembea katika kuwatunza watoto wake na kutowapa malezi bora. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا}
Enyi mlio amini! Jilindeni nafsi zenu na ahali zenu na Moto…

Na anasema Mtume Wetu S.A.W: Inamtosha mtu kupata madhambi kwa kuwatelekeza wale anaowalea na kuwalisha.

Na miongoni mwa matendo maovu ni: Ufisadi ardhini, na kueneza fikra angamizi na vumi za uongo, na kuwatishia usalama Watu walio na amani. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{وَلاَ تُفْسِدُوا فِي الأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاحِهَا}
Wala msifanye uharibifu katika nchi baada ya kuwa imekwisha tengenezwa.

Na anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَسْعَوْنَ فِي الأَرْضِ فَسَادًا أَنْ يُقَتَّلُوا أَوْ يُصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ مِنْ خِلافٍ أَوْ يُنفَوْا مِنَ الأَرْضِ ذَلِكَ لَهُمْ خِزْيٌ فِي الدُّنيَا وَلَهُمْ فِي الآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ}
Basi malipo ya wale wanao mpiga vita Mwenyezi Mungu na Mtume wake na wakawania kufanya uchafuzi katika nchi, ni kuuwawa, au kusalibiwa, au kukatwa mikono yao na miguu yao kwa mabadilisho, au kutolewa nchi. Hii ndiyo hizaya yao katika dunia; na katika Akhera watapata adhabu kubwa.

Na anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{وَلا تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ}
Na wala usitafute kufanya ufisadi katika ardhi. Hakika Mwenyezi Mungu hawapendi mafisadi.

Na anasema Mtume Wetu S.A.W: Mbora wenu ni yule ambaye Kheri yake inatarajiwa, na Shari yake inazuilika, na Mshari wenu ni yule ambaye Kheri yake haitarajiwi na watu hawasalimiki na Shari yake.
Na katika hilo katika hilo: Kuleta madhara barabarani. Kufanya hivyo ni Madhambi makubwa mno, ambapo anasema Mtume S.A.W: Hakuna kujidhuru au kuwadhuru watu wengine. Na anasema Mtume S.A.W: Mtu yoyote atakaye waudhi waislamu njiani basi laana yao itamwajibikia.
Na kuna mambo yansyopandikiza chuki baina ya Watu na kuwasababishia maudhi katika hali na mali zao, kama vile: Kuteta, kusengenya, Umbea na Utani uliopindukia, Kuitana majina mabaya, Kutukana na kutoa maneno machafu, na mengine mengi yaliyokatazwa na Uislamu na yanakinzana na Tabia za Kiislamu na Maumbile yaliyosalimika na mienendo yenye hadhi na ya kistaarabu. Anasema Mtume wetu S.A.W: Hakika Mtu ninayemchukia sana miongoni mwenu ni wale wenye kutembea na kusambaza maneno kwa Watu, wanaowatenganisha ndugu walio pamoja na wanaopendana
المُلْتَمِسُونَ لِلْبُرّاءِ العَنَتَ) .
Ninaisema kauli yangu hii na ninamwomba Mwenyezi Mungu Mtukufu anisamehe mimi na akusameheni Nyinyi.
* * *
Sifa zote njema ni zake Mwenyezi Mungu Mtukufu Mola Mlezi wa viumbe vyote, na ninashuhudia ya kwamba hakuna mungu mwingine yoyote anaestahiki kuabudiwa kwa haki isipokuwa Mwenyezi Mungu Mtukufu yeye pekee asiye na mshirika wake na ninashuhudia ya kwamba Bwana Wetu na Mtume wetu ni Mja na Mjumbe wake. Ewe Mola Mlezi tunakuomba umswalie umrehemu na umbariki yeye na Jamaa zake na Maswahaba wake wote na kila atakayewafuata mpaka siku ya Kiama.

Ndugu zangu Waislamu:
Hakika kila amali anayoifanya mja humrejea yeye mwenyewe Duniani na Akhera. Na katika matunda ya amali njema ni: Maisha mazuri Duniani na Akhera, ambapo anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ}
Mwenye kutenda mema, mwanamume au mwanamke, naye akawa ni Muumini, tutamhuisha maisha mema; na tutawapa ujira wao kwa bora ya waliyo kuwa wakiyatenda.

Na miongoni mwake: Ni kuendelea na Malipo baada ya kufariki Dunia. Anasema Mtume wetu S.A.W: Mambo saba Malipo yake huendelea kwa mja akiwa kaburini mwake: Atakayeifundisha elimu, au akauchimbua mto, au akachimba kisima, au akapanda mtende, au akajenga msikiti, au akarithisha Msahafu, au akaacha mtoto atakayemwombea msamaha kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu baada ya kufa kwake.
Na kwa hayo mambo saba kuna kusamehewa madhambi ya mja na kuyageuza yakawa Mema yake. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَنُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَحْسَنَ الَّذِي كَانُوا يَعْمَلُونَ}
Na walio amini na wakatenda mema, kwa yakini tutawafutia makosa yao, na tutawalipa bora ya waliyo kuwa wakiyatenda.

Na miongoni mwake: Malipo Makubwa, na kuwa karibu na Manabii, Wasema kweli na Mashahidi, ambapo anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{ إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ كَانَتْ لَهُمْ جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلًا}
Hakika wale walio amini na wakatenda mema mashukio yao yatakuwa kwenye Pepo za Firdausi.

Na anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا}
Na wenye kumt’ii Mwenyezi Mungu na Mtume, hao wa pamoja na wale alio waneemesha Mwenyezi Mungu miongoni mwa Manabii, na Masiddiqi, na Mashahidi, na Watu wema. Na uzuri ulioje kuwa pamoja na watu hao!

Kwa kuwa matendo mema yana malipo yake, na matendo mabaya pia yana athari zake ambazo zinamwangukia muhusika wake Duniani na Akhera, na miongoni mwake ni: Upotofu na Mzubao na Kuchanganyikiwa. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{أَفَمَنْ زُيِّنَ لَهُ سُوءُ عَمَلِهِ فَرَآهُ حَسَنًا فَإِنَّ اللهَ يُضِلُّ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ}
Je! Yule aliye pambiwa a’mali zake mbaya na akaziona ni njema – basi hakika Mwenyezi Mungu humwacha akapotea amtakaye, na humwongoa amtakaye. Na miongoni mwake: Maisha yenye mgongano na yasioyotulizana, ambapo anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{وَمَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكًا}
Na atakaye jiepusha na mawaidha yangu, basi kwa yakini atapata maisha yenye dhiki…

Na miongoni mwake: Ni mwelekeo mbaya siku ya Kiama. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ نَارًا وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيرًا}
Hakika wanao kula mali ya mayatima kwa dhulma, hapana shaka yoyote wanakula matumboni mwao moto, na wataingia Motoni.

Na Mtume S.A.W, anasema: Mtu yoyote atakayechukua kitu chochote ardhini ambacho sio haki yake basi atadidimizwa nacho siku ya Kiama mpaka ardhi ya saba.
Basi ubora ulioje wa sisi kushikamana na kila jambo zuri lenye manufaa, na tujiepushe na kila jambo baya lenye madhara, na tukausiana na tukashirikiana katika Haki. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:
{وَالْعَصْرِ * إِنَّ الْإِنْسَانَ لَفِي خُسْرٍ * إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ}
Ninaapa kwa zama! Hakika binaadamu bila ya shaka yumo katika khasara, Ila wale walio amini, na wakatenda mema, na wakausiana kwa haki, na wakausiana kusubiri.

Ewe Mola Wetu tunakuomba utujaaliwe tuwe watenda mema, tuyaache mabaya, tuwapende masikini, na uturuzuku moyo mkunjufu wa Imani na Kukubaliwa Dua, na uilinde Nchi yetu na kila jambo baya, na uzilinde Nchi zote Duniani.

Sunna Tukufu ya Mtume S.A.W, na Nafasi yake katika Sheria

Sifa zote njema ni zake Mwenyezi Mungu Mtukufu Mola Mlezi wa viumbe vyote, anaesema katika Kitabu chake Kitukufu:

{وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ}

Na anacho kupeni Mtume chukueni, na anacho kukatazeni jiepusheni nacho. Na mcheni Mwenyezi Mungu. Hakika Mwenyezi Mungu ni Mkali wa kuadhibu.

Na ninashuhudia ya kwamba hakuna mungu mwingine yoyote anaestahiki kuabudiwa kwa haki isipokuwa Mwenyezi Mungu Mtukufu, yeye pekee asiye na mshirika wake. Na ninashuhudia ya kwamba Bwana Wetu na Mtume wetu Muhammad Ni Mja na Mjumbe wake. Ewe Mola Wetu Mlezi tunakuomba umswalie umrehemu na umbariki yeye na Jamaa zake na Maswahaba wake na kila mwenyekuwafuata, Mpaka Siku ya Malipo.

Na baada ya Utangulizi huu:

Mwenyezi Mungu Mtukufu ameituma Mitume yake na Manabii A.S, kwa lengo la kuwaongoza Watu, na kuwashika mikono yao ili wawatoe kwenye giza na kuwapeleka katika nuru, na kuwatoa katika njia ya kuangamia na kuwapeleka njia ya Wokovu na Kufuzu, ambapo anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}

Kwa hakika tuliwatuma Mitume wetu kwa dalili waziwazi, na tukateremsha Kitabu pamoja nao na Mizani, ili watu wasimamie uadilifu.

Kisha Mwenyezi Mungu Mtukufu akazikamilisha risala zote kupitia Mtume wetu Muhammad, S.A.W, akaja Mtume S.A.W, kama asemavyo Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا * وَدَاعِيًا إِلَى اللَّهِ بِإِذْنِهِ وَسِرَاجًا مُنِيرًا}

Ewe Nabii! Hakika Sisi tumekutuma uwe shahidi na mbashiri na mwonyaji, Na mwitaji kumwendea Mwenyezi Mungu kwa idhini yake, na taa yenye kutoa nuru.

Kwa Ujumbe wa mwisho unaokamilisha kila kitu, unaofaa zama zozote na sehemu yoyote. Na akamteremshia Qurani tukufu kitabu kilichoandaliwa vyema na muujiza. Hakufikiri na batili kwa upande wowote, kisha Mtume S.A.W, akateremshiwa Wahyi wa Sunna tukufu inayokitafsiri Kitabu cha Mwenyezi Mungu Mtukufu, na kukisherehesha ipasavyo, mbapo anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وما ينطِقُ عَنِ الهَوَى * إنْ هُوَ إلاّ وَحْيٌ يُوحَى}

Wala hatamki kwa matamanio. Hayakuwa haya ila ni ufunuo ulio funuliwa.

Na anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَأَنزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ}

Nasi tumekuteremshia wewe Ukumbusho ili uwabainishie watu yaliyo teremshwa kwao, wapate kufikiri.

Na anasema Mtume wetu S.A.W: Tambueni kwamba Mimi nimepewa Qurani na Mfano wake pamoja na hiyo Qurani.

Na mwenye kukizingatia kitabu cha Mwenyezi Mungu Mtukufu anakuta kwamba Mwenyezi Mungu Mtukufu amekusanya baina ya maamrisho yake na maamrisho ya Mtume wake S.A.W, katika zaidi ya sehemu moja: anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيكُمْ}

Enyi mlio amini! Muitikieni Mwenyezi Mungu na Mtume anapo kuitieni jambo la kukupeni uzima wa milele.

Na Mwenyezi Mungu Mtukufu ameambatanisha baina ya kumridhia yeye na kumridhia Mtume S.A.W, katika kauli yake yeye aliyetukuka:

{وَاللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَقُّ أَنْ يُرْضُوهُ إِنْ كَانُوا مُؤْمِنِينَ}.

hali ya kuwa wanao stahiki zaidi kuridhishwa ni Mwenyezi Mungu na Mtume wake, lau kama wao ni Waumini.

Vilevile Mwenyezi Mungu Mtukufu ameambatanisha kumtii yeye na kumtii Mtume wake S.A.W. anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ}

Mwenye kumtii Mtume basi ndio amemtii Mwenyezi Mungu.

Na Mwenyezi Mungu Mtukufu ameujaalia Utiifu ukawa ni sababu ya Rehma. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ}

Na mt’iini Mwenyezi Mungu na Mtume ili mpate kurehemewa.

Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ}

…na mtiini Mtume ili mpate kurehemewa.

Na utiifu huu unapatikana kwa kuifuata Sunna ya Mtume S.A.W. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ}.

Sema: Ikiwa nyinyi mnampenda Mwenyezi Mungu basi nifuateni mimi, Mwenyezi Mungu atakupendeni na atakufutieni madhambi yenu. Na Mwenyezi Mungu ni Mwenye kufuta madhambi na Mwenye kurehemu.

Wanachuoni wa Uma wamekubaliana Wote juu ya Hadithi tukufu za Mtume Wetu S.A.W, kuwa ni hoja. Na kwamba Hadithi ni chanzo kikuu cha pili cha Sheria baada ya Qurani tukufu. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَأَنزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا}

Na Mwenyezi Mungu amekuteremshia Kitabu na hikima na amekufundisha uliyo kuwa huyajui. Na fadhila za Mwenyezi Mungu zilizo juu yako ni kubwa. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَاذْكُرْنَ مَا يُتْلَى فِي بُيُوتِكُنَّ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ وَالْحِكْمَةِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ لَطِيفًا خَبِيرًا}

Na kumbukeni yasomwayo majumbani mwenu katika Aya za Mwenyezi Mungu na hekima. Kwa hakika Mwenyezi Mungu ni Mjuzi wa mambo ya siri, na Mwenye khabari.

Na Sunna tukufu inakusanya: Maneno yake Mtume S.A.W, Vitendo vyake, na kuyakubali kwake yanayofanyika mbele yake. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{لَّقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَن كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا}

Hakika nyinyi mnayo ruwaza njema kwa Mtume wa Mwenyezi Mungu kwa anaye mtaraji Mwenyezi Mungu na Siku ya Mwisho, na akamkumbuka Mwenyezi Mungu sana.

Na hii ni katika hali zake zote S.A.W. kutoka kwa Abdullahi bin Amri R.A, amesema: Mimi nilikuwa nikiandika kila kitu ninachokisikia kutoka kwa Mtume S.A.W, na kutaka Kukihifadhi kichwani, basi Makureshi wakanizuia nisifanye hivyo, na wakasema: unaandika kila kitu unachokisikia kutoka kwa Mtume S.A.W, na Mtume S.A.W, anazungumza akiwa katika hali ya kuridhika na katika hali ya ghadhabu? Nikajizuia kufanya hivyo. Kisha nikayasema Maneno haya kwa Mtume S.A.W, akaashiria kwa mkono wake kwenye mdomo Wake, na akasema: Andika, na ninaapa kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu ambaye nafsi yangu iko mikononi mwake hakitoki kwa kwake isipokuwa Ukweli.

Kwa hiyo Qurani tukufu Ndio Chimbuko kuu la kwanza la Sheria, na Sunna ya Mtume wetu S.A.W, iliyosalia ni Chimbuko kuu la pili la Sheria, ambapo Sunna inaisherehesha, inaofafanua na kutafsiri yaliyomo ndani ya Qurani tukufu, kwani Mtume S.A.W ndiye anayejua zaidi kilichokusudiwa na Mwenyezi Mungu Mtukufu katika Kitabu chake, na jinsi Mtume anavyopitisha hukumu, na hukumu zake kuhusu Maamuzi ya Mwenyezi Mungu Mtukufu na hekima zake. Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

يَتَكَلَّمُ فِي الرِّضَا وَالْغَضَبِ ؟

{وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْرًا أَن يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ}

Haiwi kwa Muumini mwanamume wala Muumini mwanamke kuwa na khiari katika jambo, Mwenyezi Mungu na Mtume wake wanapo kata shauri katika jambo lao.

Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنفُسِهِمْ حَرَجًا مِّمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}

La! Naapa kwa Mola wako Mlezi! Hawataamini mpaka wakufanye wewe ndiye muamuzi katika yale wanayo khitalifiana, kisha wasione uzito katika nyoyo zao juu ya hukumu utayo toa, na wanyenyekee kabisa.

Anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِّنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنبِطُونَهُ مِنْهُمْ}

Na linapo wafikia jambo lolote lilio khusu amani au la kitisho wao hulitangaza. Na lau kuwa wangeli lipeleka kwa Mtume na kwa wenye mamlaka kati yao, wale wanao chunguza wangeli lijua.

Na Mwenyezi Mungu Mtukufu ametutahadharisha kuhusu mwenye kwenda kinyume na Amri ya Mtume S.A.W. anasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{فَلْيَحْذَرِ الَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ أَن تُصِيبَهُمْ فِتْنَةٌ أَوْ يُصِيبَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ}.

Basi nawatahadhari wanao khalifu amri yake, usije ukawapata msiba au ikawapata adhabu chungu..

Na hakika Sunna ya Mtume wetu S.A.W, ameyafafanua mengi yaliyomo ndani ya Qurani kwa kufungika. Kwa mfano imekuja Amri ya Mwenyezi Mungu Mtukufu ikituamrisha tuswali na tutoe Zaka ikiwa imefungua, akasema Mwenyezi Mungu Mtukufu:

{وَأَقِيمُوا الصَّلاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ}

Na shikeni Sala, na toeni Zaka.

Kwa hiyo, tunawezaje kuzisimamisha Nguzo za Uislamu ambazo ni Sala, Zaka, na Hija, bila ya Sunna ya Mtume S.A.W, kuweka wazi? Ambapo Mtume S.A.W, ameyabainisha hayo, akasema: Salini kama mnavyoniona Mimi ninavyosali. Akaweka wazi jinsi ya kuisali Sala kwa Vitendo vyake yeye mwenyewe. Na anasema: Utakaposimama kwa ajili ya kusali basi useme Allahu Akbar, kisha utasoma kiasi kidogo cha Qurani tukufu ulichonacho, kisha utarukuu mpaka utulizane ukiwa umerukuu, kisha utasimama na kunyooka, Kisha utasujudu mpaka utulizane ukiwa umesujudu, kisha nyakuka mpaka utulizane ukiwa umeketi, na ufanye hivyo katika Sala yako yote. Na katika Zaka, Sunna ya Mtume S.A.W, imeyabainisha mengi kuhusu vitengo vyake na akafafanua viwango vyake, na vilevile Kuhusu Hija, anasema Mtume wetu S.A.W: Jifunzeni kutoka kwangu ibada zenu za Hija.

Na alipokuja Mtu mmoja kwa Imraani bin Huswaini R.A, na akamwambia: Hizi Hadithi mnazozihadithia na mkaiacha Qurani, ni Hadithi gani hizi?  Akamwambia: Unaonaje kama wewe na wenzako mngeileta Qurani tukufu mngelijuaje kuwa Sala ya Adhuhuri iko hivi na vile? Na Sala ya Alasiri iko hivi na vile, na wakati wake ni huu au ule? Na sala ya Magharibi iko hivi na vile? Na Kisimamo cha Arafa na kurusha vijiwe ni hivi na vile…?

Sunna ya Mtume S.A.W, pia imepambanua aya zinazohitaji ufafanuzi katika Qurani tukufu na pia Sunna inaweza kukiwekea mipaka maalumu kisichokuwa na mipaka, na kwa ajili hiyo, imefungamanisha Wasia na theluthi moja ya Mali, na Mrithi kutokuwa na Wasia.  Kutoka kwa Saad bin Waqaas R.A, amesema: Mtume S.A.W, alikuwa ananitembelea mimi nilipokuwa mgonjwa nilipokuwa Maka. Nikamwambia kwamba mimi nina Mali je ninaweza kuusia mali yangu yote? Akasema Mtume: Hapana. Nikasema: Nusu ya mali yangu je? Akasema Mtume: Hapana. Nikasema: Je theluthi moja? Akasema: Theluthi moja tu. Na theluthi moja ni nyingi, unapowaacha warithi wako wanajitosheleza ni bora zaidi kuliko kuwaacha wakiwa masikini wanawaomba omba Watu wengine…

Sunna imebainisha vilivyo ya kwamba Wasia hauwi kwa Warithi, ambapo Mtume S.A.W, anasema: Mrithi hana Wasia. Sunna imebainisha pia uharamu wa kuwakusanya kindoa mwanamke na shangazi yake au mwanamke na mama yake mdogo. Anasema Mtume wetu S.A.W: Mwanamke haolewi pamoja na Shangazi yake au Mama yake Mdogo.

Ninaisema kauli yangu hii na ninamwomba Mwenyezi Mungu Mtukufu msamaha kwa ajili yangu na yenu.

*     *      *

Sifa zote njema ni zake Mwenyezi Mungu Mtukufu Mola Mlezi wa viumbe vyote. Na ninashuhudia ya kwamba hakuna mungu mwingine yoyote anaestahiki kuabudiwa kwa haki isipokuwa Mwenyezi Mungu Mtukufu, yeye pekee asiye na mshirika wake. Na ninashuhudia ya kwamba Bwana Wetu na Mtume wetu Muhammad Ni Mja na Mjumbe wake. Ewe Mola Wetu Mlezi tunakuomba umswalie umrehemu na umbariki yeye na Jamaa zake na Maswahaba wake na kila mwenyekuwafuata, Mpaka Siku ya Malipo.

Ndugu zangu Waislamu:

Na sisi tukiwa tunaisisitizia nafasi muhimu ya Sunna na kuwa kwake Hoja na vilevile nafasi yake katika Sheria, hakika sisi – wakati huo huo – tunatofautisha kwa Uwazi baina ya zile Sunna za Ibada mbali mbali, na yaliyomo katika matendo ya mila na desturi ambazo hubadilika kwa kubadilika zama na sehemu, na mila na desturi za Watu ni kama zile zinazohusiana na mavazi, njia za usafiri na mengine mengi ambayo yanarejea katika mazoea ya Watu, kwa hivyo kila zama zina mila na desturi zake ambazo ni tofauti na zilizokuwa kabla yake. Na haiingii akilini kusema kwamba Watu walazimishwe mila na desturi fulani safarini au vazi fulani au chakula fulani kwa hoja ya kumfuata Mtume S.A.W. kwani marejeo ya mila na desturi ni katika vile walivyozoea Watu na ambavyo vinaendana na wakati pamoja na mazingira yao, na havikiuki yaliyo thabiti katika Sheria ya Uislamu.

Na Imamu Shafi alipohesabia kuwa kofia au kitambaa cha kufunika kichwa ni katika vitu vya lazima kwa mwenye Maadili Mema, hiyo ilitokana na kuchunga hali ya mazingira yake na zama zake, na leo hakuna utata katika hilo; kwani mila na desturi pamoja na mwonjo vyote havilipingi jambo hili.

Tunathibitisha ya kwamba maadui wakubwa zaidi wa Sunna ni wa aina mbili: aina ya kwanza: Ni wale wanaojitajirisha kupitia Dini na ambao wanaipotosha na wao hutumia sehemu za Maandiko zilizocheza kwa ajili ya malengo yao maalumu, wakamwaga damu na kubomoa kwa jina la Dini na wanajihesabia kwamba wao wanatengeneza vilivyo, ila ukweli ni kwamba Dini haina uhusiano wowote na Watu hawa, na hawa ndio wale aliotuonya Mtume S.A.W, katika kauli yake: Wameangamia wenye kujikweza katika Dini. Akakariri maneno haya mara tatu. Na kutoka kwa Omar bin Khatwaab, R.A, kwamba Mtume S.A.W, amesema: Hakika jambo la kutisha zaidi ninaloliogopa juu ya Uma Wangu ni kila Mnafiki mwenye ulimi wenye maneno mazuri na ya kuvutia.

Na aina ya pili: ni wale ambao hawajachukua wao wenyewe Nuru ya Elimu na nyenzo zake, na Mtume S.A.W, amebainisha hatari ya Watu hawa akasema: Hakika Mwenyezi Mungu Mtukufu haondoshi elimu kwa kuipokonya kwa Wanachuoni katika waja wake, lakini huiondosha elimu kwa kuwaondosha Wanachuoni, mpaka asibakishwe hata mwana huoni mmoja, na hapo ndipo Watu wanapowafanya wajinga kuwa viongozi wao, wakaulizwa maswali na wakafutu Masuala mbalimbali bila ya kuwa na elimu, wakapotoka na kupotosha.

Kwa hiyo, Sunna ya Mtume S.A.W, haina hatia yoyote ya misimamo mikali inayojiengua na Usamehevu wa Uislamu na Mfumo wake. Na misimamo mikali inakanushwa kikamilifu na Sheria ambapo Mtume S.A.W, anasema: Mtu aliyeketi katika kiti chake anakaribia kuzungumza kwa Hadithi yangu mimi, anasema: baina yangu mimi na nyinyi ni Kitabu cha Mwenyezi Mungu Mtukufu, tutakachokikuta ndani yake kilicho halali nasi tutakihalalisha, na kitakachokuwa ndani yake ni Haramu na Sisi tunakiharamisha. Hakika mambo yalivyo ni kwamba alichokiharamisha Mtume S.A.W, ni sawa na alichokiharamisha Mwenyezi Mungu Mtukufu.

Hakika kujikweza kidini na kupindukia ni Ukali ulio mbali na Usamehevu wa Uislamu na Mfumo wake, na ni kuidhulumu Sunna ya Mtume S.A.W kwa kiasi kikubwa mno, Sunna ambayo inapangika na kuratibika kwa kila mpangilio na uratibu na Makusudio Makuu ya Qurani tukufu, na kwa kuyaelewa Makusudio yake tutakuwa tumesimama katika Makusudio Makuu ya Dini yetu tukufu, na bila ya shaka huu ndio Uadilifu Kamili, Rehma Kamili, Usamehevu Kamili, Uwepesishaji Kamili, na Utu Kamili. Na Wanachuoni hapo zamani na hivi sasa, wanakubaliana kwamba kila kitakachoyafikia Malengo haya Makubwa ni katika Undani wa Uislamu, na mtu  hagongani nayo isipokuwa atakuwa  anagongana na Uislamu na Malengo na Makusudio yake.

Na hapo ndipo unapokuja mchango wa Wanachuoni wabobezi katika kunyoosha makosa ya Watu wa upotofu na ukengeukaji ambapo anasema Mtume wetu S.A.W: Elimu hii hubebwa na waadilifu wa kila wanaowafuatia wakawakanusha wapotovu wenye kudai Kuwa wana elimu, na kuwakanusha wajinga wenye kutafsiri watakavyo, na upotoshaji wa wenye misimamo mikali.

Hakika sisi tuna haja ya kuifahamu Sunna ya Mtume wetu S.A.W, kupitia Makusudio yake Makuu na Malengo yake, na tusiwe wang’ang’anizi tusiokubali kubadilika tukang’ang’ania uwazi wa Maandiko bila ya kufahamu kwa kina peo zake na Makusudio yake, na hili kinapatikana kwa kuyasoma Makusudio yake ya zama hizi ya Sunna ya Mtume S.A.W, inayoendana na uhalisia wa zama hizi na mapya yanayojitokeza na kuisogeza Sunna kwa Watu. Na huu ndio ubunifu unaolinganiwa na Sunna iliyo twaharika, ambapo anasema Mtume Wetu S.A.W: Hakika Mwenyezi Mungu Mtukufu anauletea Uma huu Katika kila miaka mia moja Mtu atakayeleta ubunifu wa Dini yao.

Ewe Mola Wetu Mlezi tunakuomba utuwafikishe tukijue kitabu chako Kitukufu na Sunna ya Mtume wako S.A.W, na tunakuomba utufundishe yanayotunufaisha, na utunufaishe kwa elimu uliyotufundisha, na Uzilinde Nchi zetu na Nchi zote Duniani.

Amin.