:

Gençlerin Hak ve Görevleri

Alemlerin Rabbi olan Allah’a hamdolsun; Kur’ân-ı Kerîm’de Allah Teâlâ şöyle buyurur:

إِنَّهُمْ فِتْيَةٌ آَمَنُوا بِرَبِّهِمْ وَزِدْنَاهُمْ هُدًى

 “Şüphesiz onlar, Rablerine inanmış gençlerdi”. Şehadet ederiz ki bir tek Allah’tan başka ilah yoktur, O’nun ortağı da yoktur. Yine şehadet ederiz ki Muhammed Allah’ın kulu ve elçisidir. Salât ve selam Peygamberimiz Muhammed üzerine, ailesi ve ashâb’ının üzerine olsun.

Gençlik aşaması, insanın hayatının en önemli aşamalarından biridir. Gençlik; fiziksel güç, olgunluk, canlılık, etkinlik, verimlilik, umut ve hayata açılma aşamasıdır. Şüphesiz gençler milletin temel direği, dinamiği, atan kalbi ve güçlü kollarıdır. Hiç kimse gençlerin vatanların ve milletlerin gelişmesindeki önemli rolünü inkâr edemez.

Kur’an-ı Kerim, gençlik aşamasını çocukluk ve yaşlılık olan iki zayıflık arasındaki bir kuvvet aşaması olarak ifade etti. Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Sizi güçsüz yaratan, sonra güçsüzlüğün ardından kuvvet veren ve sonra kuvvetin ardından güçsüzlük ve ihtiyarlık veren, Allah’tır. O, dilediğini yaratır. O, hakkıyla bilendir, üstün kudret sahibidir”. Bu nedenle peygamberlik gençlik çağında gelirdi.  Hz. Yusuf hakkında Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Olgunluk çağına erişince, ona hikmet ve ilim verdik. İşte biz, iyi davrananları böyle mükâfatlandırırız”. Hz. Musa hakkında Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Mûsâ, olgunluk çağına ulaşıp gelişimini tamamlayınca, biz ona ilim ve hikmet verdik. Biz, iyilik edenleri böyle mükâfatlandırırız”. İbn Abbas dedi ki: “Allah ancak peygamberleri genç olarak göndermiş, her bir âlime ilim ancak genç iken verilmiştir. İşte genç yaştayken putperestlere karşı çıkan Hz. İbrahim hakkında Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Bunları diline dolayan bir genç duyduk; kendisine İbrahim denilirmiş, dediler”. Kur’an-ı Kerim, Hz. Süleyman’ın gençlik aşamasındayken zekâsı ve uzak görüşlülüğünü işaret etti.  Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Biz hüküm vermeyi Süleyman’a kavratmıştık. Zaten her birine hükümranlık ve ilim vermiştik”. Hz. Musa’nın da gençliği, gücü ve eminliği sâlih adamın kızını şu ifadeyi söylemeye sevk etti: Allah Teâlâ şöyle buyurur “Kızlardan biri, “Babacığım, onu ücretle tut. Herhâlde ücretle tuttuklarının en hayırlısı, güçlü ve güvenilir olan bu adam olacaktır” dedi.” Allah Teâlâ Hz. Yahya’ya hitap ederek şöyle buyurur: “Ey Yahya, kitaba sımsıkı sarıl” dedik. Biz, ona daha çocuk iken hikmet verdik”.

Bu dönem insanın yaşamındaki önemi için, Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem, Yüce Allah’ın kıyamet gününde kula ömürle ilgili özel bir soru soracağını belirtti, ki insan kendi gençliğinden yararlanarak onu kendisine ve tüm insanlara faydalı işlerde kullanmaya gayret etsin. Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki: “Kıyamet günü şu dört hususun hesabı sorulmadan kul ayağını bile oynatamaz: Ömrünü nasıl geçirdiği, Gençliğini nerde harcadığı, malını nasıl kazandığı ve nerelere infak ettiği, öğrenmiş olduğu ilmi ile ne amel ettiği.”

İslam, gençlere büyük özen göstermiş ve onlara haklar ve görevler de vermiştir. Gençlerin haklarından eğitim, nasihat ve iyi hazırlıktır. Kur’an-i Kerim, Hz. Lokman’ın oğluna verdiği tavsiyeleri bize anlatmıştır. Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Hani Lokmân, oğluna öğüt vererek şöyle demişti: “Yavrum! Allah’a ortak koşma! Çünkü ortak koşmak elbette büyük bir zulümdür” ve diğer ayetlerde Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Yavrum! Şüphesiz yapılan iş bir hardal tanesi ağırlığında olsa ve bir kayanın içinde yahut göklerde ya da yerin içinde bile olsa, Allah onu çıkarır getirir. Çünkü Allah, en gizli şeyleri bilendir, (her şeyden) hakkıyla haberdar olandır. Yavrum! Namazı dosdoğru kıl. İyiliği emret. Kötülükten alıkoy. Başına gelen musibetlere karşı sabırlı ol. Çünkü bunlar kesin olarak emredilmiş işlerdendir. Küçümseyerek surat asıp insanlardan yüz çevirme ve yeryüzünde böbürlenerek yürüme! Çünkü Allah, hiçbir kibirleneni, övüngeni sevmez. Yürüyüşünde tabiî ol. Sesini alçalt. Çünkü seslerin en çirkini, şüphesiz eşeklerin sesidir!”.

 Hz. Peygamber Efendimizin gençlere verdiği tavsiyeler de aynıdır. Gençlerle çok ilgilenir ve kalplerinde dinin değerlerini sağlamlaştırırdı. Abdullah İbni Abbas radıyallahu anhümâ’dan nakledildiğine göre şöyle demiştir: Bir gün Hz. Peygamber’in terkisinde bulunuyordum. Bana: “Yavrucuğum, sana bazı kaideler öğreteyim” dedi ve şöyle buyurdu: “Allah’ın buyruklarını gözet ki, Allah da seni gözetip korusun. Allah’ın (rızâsını) her işte önde tut, Allah’ı önünde bulursun. Bir şey isteyeceksen Allah’tan iste. Yardım dileyeceksen, Allah’tan dile! Ve bil ki, bütün bir ümmet toplanıp sana fayda temin etmeye çalışsalar, ancak Allah’ın senin için takdir ettiği faydayı temin edebilirler. Yine eğer bütün ümmet, sana zarar vermeye kalksalar, ancak Allah’ın senin hakkında takdir ettiği zararı verebilirler. Çünkü artık kaderi yazan kalem yazmaz olmuş, yazıları değişmeyecek şekilde kesinleşmiştir”.

İyi bir öğretim ve dikkatli eğitimden sonra, gençlerin her biri bilgi, yetenek ve yetkinliğine göre liderlik ve sorumlulukta iş alma hakkı vardır. Bu konuda Hz. Peygamber bizim için en iyi örnektir. Halbuki, gençlerin çeşitli takatlerini kullanır ve yaşam ile mücadele etmeleri için fırsat verirdi. Peygamber Efendimiz, İslam’a davetin başlangıcında, daha yirmi yaşındaki genç olan Erkam Bin Ebi’l-Erkam’a İslam davetini emanet etti, onun evi Hz. Peygamber ve Ashâb-ı kirâm için güvenli bir yerdi. Yine de Peygamber Efendimiz bir yere göndermek üzere bir ordu hazırladı, o sırada henüz on sekiz yaşında olan Üsâme bin Zeyd’i de bu orduya kumandan tayin etti.

Hz. Ömer b. Hattab, onun meclislerine büyüklerin yanına da gençleri çağırır, tüm meselelerde onlara danışır ve şöyle derdi: “Hiçbiriniz küçük yaşından dolayı görüşünü söylemekten çekinmemeli, zira ilim yaşa göre değil, ancak Allah istediği kuluna verir”. Bu yüzden onun meclisinde, Abdullah b. Abbas başta olmak üzere gençler bulunurdu. Hz. Ömer de Abdullah b. Abbas hakkında “Sorumlu bir dili ve hikmetli bir kalbi var” derdi.

Bu durum sadece genç erkeklerle de sınırlı kalmadı, genç kadınların İslam medeniyeti yapımında unutulmaz rolleri vardı. İşte Esma bintü Ebi Bekir’in hicret yolculuğunda Peygambere ve babası Ebu Bekir’e yiyecek ve içecek sağlayarak hicrette büyük rolü vardı. Hatta genç kadınlar en zor zamanlarda önemli roller yapmışlar. Savaş meydanlarında yaralı savaşçılara su verir ve yaralarını sararlardı. Bu bağlamda Enes radıyallahu anh şöyle demiştir: “Uhud savaşında, Ebû Bekr’in kızı Âişe ile Ümmü Suleym’i şöyle gördüm: Onlar sırtlarında su kırbalarını taşıyorlar, sonra bunu yaralıların ağızlarına boşaltıyorlar, sonra tekrar çabucak dönüyorlar, kırbaları dolduruyorlar, sonra yine acele gelip kırbaları yaralı askerlerin ağızları içine boşaltıyorlardı”

Bu sözlerden sonra kendim ve sizin için Yüce Allah’tan bağışlanma dilerim.

* * *

Alemlerin Rabbi olan Allah’a hamdolsun. İnsanların Efendisi son Peygamber Hz. Muhammed’e, ehli ve ashabının hepsine salât ve selam olsun.

Kıymetli Müslüman kardeşlerim!

Gençlerin görevleri de çoktur, bunlardan ilki: kendilerini bilim ve kültürle tahkim etmeleri gerekir. Bilim her an geliştiği için gençlerimizin de bu gelişmelere ayak uydurmaları ve işgücü piyasasının gerekliliklerini ve ülkenin ihtiyaçlarını göz önünde bulundurmaları gerekir. Gençlerin güçlüklerle yüzleşmek için gerekli eğitim programları ve kurslarını alıp gerekli tecrübeleri kazanarak yeterli olmaları gerekir. Yüce Allah, Hz. Peygamberin bu dünyada ilimden başka bir şeyin fazlasını istemesini emretmemiştir. Allah Teâlâ Hz. Peygamberine hitap ederek şöyle buyurur: “De ki, Ey Rabbim ilmimi artır”.

İkincisi: deneyimlerden faydalanmak ve kibirden sakınmaya çalışmaktır. Muhakkak ki gençler, kendilerinden daha eski nesillerin bilgelik ve deneyimlerinden faydalanmalılar, çünkü ardışık nesiller arasındaki ilişki dışlama ya da çatışma ilişkisi değil, tamamlayıcılık ve karşılıklı tavsiye ilişkisidir. Bu yüzden gençlerimiz yıkıp inşa etmeyen gururdan dikkat etmeliler. Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Yeryüzünde böbürlenerek dolaşma. Çünkü sen ne yeri yarabilir ne de dağlarla ululuk yarışına girebilirsin”. Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki: “Helâk ediciler üçtür: İtaat olunan cimrilik, peşinden gidilen hevâ ve kişinin kendisini beğenmesidir”.

Üçüncüsü: dine ve vatana hizmet etmek için niyet etmektir. İnsan çalışmalarındaki samimiyetine göre ecir alır. Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki: “Ameller ancak niyetlere göredir. Herkese niyet ettiği şey vardır…

Dördüncüsü: Daha fazlasını yaparak yolun uzun olup emanetin de ağır olduğunu fark etmekle fırsatı yakalamak gerekir. Çünkü biz çok hızlı hareket eden bir toplumda yaşıyoruz ve bu toplum içinde sadece kendilerine verilen görevleri yerine getiren ve işlerinde çalışkan ve özverili insanlar için yer vardır. Amaçlarımızı gerçekleştirmek ve kendimiz ve vatanımıza istediğimiz mevkie ulaşmak için kendi işimizde elimizden gelenin en iyisini yapmalıyız.

    Beşincisi: eğitim verip imkân sağlayan ana vatanın hakkını vermektir. Vatanın kendi topraklarında yaşayan, nimetlerinde büyüyen çocukları üzerinde bir hakkı vardır. Bu vatana hizmet etmek ve toprağını savunmak için azığımız azim ve kararlılık, silahımız da bilgi ve yaratıcılık olsun ve sloganımız ise aidiyet ve gayret olsun.

Ey Allah’ım, bizim gençlerimize bereket ver, onları tüm kötülüklerden koru, yeryüzünü imar etmeleri için onlara yardım et! Ülkemize ve dünyaya faydalı işler yapmak için onlara yol göster! Mısır’ımızı ve tüm ve âlem-i İslâm’ı sen koru!

Dualarımızın sonu da «El-hamdülillahi Rabbi’l-âlemin»dir.

* * *

Ümmetin Alimleri ile Fitne Alimleri Arasında

Alemlerin Rabbi olan Allah’a hamdolsun; Kur’ân-ı Kerîm’de Allah Teâlâ şöyle buyurur:

قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُولُو الْأَلْبَابِ

 “De ki: “Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?” Ancak akıl sahipleri öğüt alır”. Şehadet ederiz ki bir tek Allah’tan başka ilah yoktur, O’nun ortağı da yoktur. Yine şehadet ederiz ki Muhammed Allah’ın kulu ve elçisidir. Salât ve selam Peygamberimiz Muhammed üzerine, ailesi ve ashâb’ının üzerine olsun.

İslam’ın ilme verdiği önem ve teşvik, Kur’ân-ı Kerîm’in ilk indirilen ayetlerinde görülmektedir. Yüce Allah şöyle buyurur: “Yaratan Rabbinin ismi ile oku! O, insanı bir kan pıhtısından yarattı. Oku! Rabbin en büyük kerem sahibidir. O, kalem ile (yazmayı) öğretendir. İnsana bilmedikleri şeyleri öğretti”. Vahiy yoluyla ilk nazil olan ayet; ilmin ilk kapısı olan okuma emrinden ibarettir. Ardından bilgiyi kaydetme ve aktarma vesilesi olan kaleme işaret edilir.  Bu ayetler, tüm insanların ilim faziletine, onu istemeye ve ona teşvik etmeye dikkatlerini çekmektedir. Bu ayetler şunu gösteriyor: İslam ilim ve marifet dinidir ve İslam milleti de bilim ve uygarlık yapma ümmetidir.

Kur’an-ı Kerim’de bir sûreye “Kalem” adı verilmiştir. Bu sûre Allah Teâlâ’nın “Nûn; kalem ve onunla yazılanlara and olsun” buyurmasıyla başlamıştır. Bu da bilimin malzeme ve araçlarının önemine bir kanıttır. Yüce Allah’ın, peygamberin bu dünyada ilimden başka bir şeyin fazlasını istemesini emretmemesi de ilim için şeref olarak yeter.  Allah Teâlâ şöyle buyurur: “De ki: ‘Rabbim! ilmimi artır’”. Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “İlim tahsil etmek için yolculuğa çıkan kimse, evine dönünceye kadar Allah yolundadır”. Başka bir hadiste Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kim ilim tahsil etmek için bir yola girerse, Allah o kişiye cennetin yolunu kolaylaştırır”. Bu yüzden ilim, devletlerin inşası için gerekli dayanaklardan biridir. İlimle ümmetler gelişir ve ilimle de insanın değeri yükselir ve saygı kazanır.

Kur’an-ı Kerim; farklı alanlarda ilim ve alimlerin değerini yükseltmiştir.  Faydalı ilim; insanların din işlerine ya da dünya işlerine fayda sağlayan bütün bilimleri içerir. Bu hususta Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Size, “Kalkın”, denildiği zaman da kalkın ki, Allah içinizden inananların ve kendilerine ilim verilenlerin derecelerini yükseltsin. Allah, yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır”. Ayrıca alimlerin Allah’tan korktuklarına şahitlik eden Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Kulları içinden ancak âlimler, Allah’tan korkar. Doğrusu Allah güçlüdür, bağışlayandır”. Yine de başka bir ayette Allah Teâlâ; alimlerin kendi zatine şahitlik etme şerefine nail olduklarını bildirip onların yüksek makamını göstererek şöyle buyurur: “Allah, melekler ve ilim sahipleri, ondan başka ilâh olmadığına adaletle şâhitlik ettiler. O’ndan başka ilâh yoktur. O, mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir”.

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem, ilim sahiplerinin; insanları yönlendirme, onlara doğru yol gösterme, ıslah ve inşa etme hususlarında peygamberlerin mirasçıları olduklarını bildirmiştir. Hadis-i şerifte Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki “Âlimin âbide karşı üstünlüğü, ayın diğer yıldızlara olan üstünlüğü gibidir. Şüphesiz ki âlimler, peygamberlerin vârisleridir. Peygamberler altın ve gümüşü miras bırakmazlar; sadece ilmi miras bırakırlar. O mirası alan kimse, bol nasip ve kısmet almış olur”.

Hiç şüphe yok ki, Allah’ın onurlandırdığı ve Peygamber efendimizin övdüğü ilim sahipleri; ümmetin ilim, davet ve izah emanetlerini taşıyan dürüst alimleridir. Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Benden bir hadis işitip onu işittiği şekilde insanlara ulaştıran (anlatan) kulun Allah yüzünü ak etsin”. Evet ümmetin dürüst alimleri, Yüce Allah’ın kendilerini seçtiği görevin doğasını bilirler. Bu görev, ilimle veya dinle elde edilecek bir görev değildir ki alimlerin yerine getirmekte oldukları mesaj daha ulvidir. Cenab- Hak, Kur’an-ı Kerim’de Hz. Muhammed efendimizin dilinden ifade ederek şöyle buyurur: “De ki: ‘Ben sizden bir ücret istersem, o sizin olsun; benim ecrim Allah’a aittir. O her şeye şahittir” ve başka bir ayette şöyle buyurur: “De ki: Buna karşılık, sizden, Rabbine doğru bir yol tutmayı dileyen kimseler (olmanız) dışında herhangi bir ücret istemiyorum”. Yine de Allah Teâlâ, Hz. Nûh, Hz. Hûd, Hz. Sâlih, Hz. Lût ve Hz. Şu’ayb dillerinden ifade ederek şöyle buyurur: “‘Ey halkım, buna karşılık sizden herhangi bir ücret istemiyorum. Ücretim ancak âlemlerin Rabbinden gelir”. İşte peygamberlerin, insanları Allah’a davet etmelerinde aynı ifade kullanmaları; amacın ve yöntemin birliğini ve Allah’a ihlas ettiklerini gösterir.

Ümmetin gerçek alimleri, zamanlarını ve çabalarını sarf edip din ve vatan hizmetine bilgilerini sunanlardır. Onlar, insanlara ortalık, itidal, hoşgörü ve merhamet yolunu göstermişler. Böylece onların çağrıları, insanî değerleri yükselten, insanın saygınlığını koruyan, tüm insanlarla barış ve huzur içinde yaşayan, inşa edip yıkmayan, imar edip tahrip etmeyen faydalı nesiller yetiştirmiştir. İşte ölümden sonra sahibine yararlı olan ilim budur. Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “İnsan ölünce, üç ameli dışında bütün amellerinin sevabı kesilir: Sadaka-i câriye, kendisinden istifade edilen ilim ve arkasından dua eden hayırlı evlât.” Peygamber efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem, yarar sağlamayan, inşa etmeyen, ahlak ve davranışları düzeltmeyen ilimden Allah’a sığınırdı. Rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Allah’tan yararlı ilim dileyiniz ve yarar sağlamayan ilim’den Allah’a sığınınız.” Peygamber efendimiz şöyle de dua ederdi: “Allah’ım! Faydasız ilimden, ürpermeyen gönülden, doyma bilmeyen nefisten ve kabul olunmayan duadan sana sığınırım”.

Bu sözlerden sonra kendim ve sizin için Yüce Allah’tan bağışlanma dilerim.

* * *

Alemlerin Rabbi olan Allah’a hamdolsun. İnsanların Efendisi son Peygamber Hz. Muhammed’e, ehli ve ashabının hepsine salât ve selam olsun.

Kıymetli Müslüman kardeşlerim!

Ümmetin dürüst alimleri; her zaman ortalık bayrağını taşıyan ve Allah’ın dinini aşırıcıların tahrifinden ve cahillerin tevilinden savunan, hidayet, doğruluk ve ortalık sahipleridir.

Fitne alimleri ise Allah dinini amaçlarına ulaşmak için bir vesile olarak kullanan kötü niyetli insanlardır. Bunlar Allah’ın dinine karşı cüret ederek zarar verip yaramayan, ayırıp birleştirmeyen ve yıkıp inşa etmeyen fetvaları başlatmışlar. İslam dinimiz tekfire yol açan bu tür fetvalardan uyardı. Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Hangi kişi, Müslüman kardeşi için ‘Ey kafir’ derse, şayet dediği gibi ise, bu sözü ikisinden birine döner. Dediği gibi değilse, kendi üzerine döner”.

Fitne alimleri, kendileri için insanlara aşırılık ve darlık göstermekten yöntem almışlar. Bu yöntem, İslam’ın hoşgörülüğü ve ortalığından çok uzak bir yöntemdir. Zira İslam, insanlardan tüm güçlük ve zorlukları ortadan kaldırdı. Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Dinde sizin için bir zorluk kılmamıştır”. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Müjdeleyiniz, ürkütmeyiniz ve kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız.” İşte fetvalarda aşırılık ve zorluk çıkarmak, hoşgörülü İslam ortalığına aykırıdır. Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Böylece sizi insanlara şahid ve örnek olmanız için tam ortada bulunan bir ümmet kıldık”. Ortalık: adalet, itidal ve ümmetlerin helak sebebi olan aşırılıktan uzak durmak demektir. Bu bağlamda Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki: “Ey insanlar! Dinde aşırılıktan sakının. Çünkü sizden öncekiler dinde aşırılığa kaçtıkları için helâk oldular”. Süfyân es-Sevrî (Allah rahmet eylesin) bu konuda şunu söyler: “İlim, güvenilir bir âlimden işitilen ruhsata tabi olmayı gerektirir. Aşırılık ise herkesin iyi bildiği şeydir”.

Bilgisizce konuşan ve ümmetin sebeplere sarılmasının gerekliliğini anlamayan ve dünyanın imar edilmesinin dinlerin en önemli amaçlarından biri olduğunu bilmeyenler de fitne alimlerine bağlıdırlar. Muhakkak ki biz dünyamızın işlerinde başarılı olmadıkça insanlar dinimize saygı göstermeyecekler. Biz dünyamızın işlerinde başarılı olunca insanlar hem dinimize hem de dünyamıza da saygı gösterecekler. Bunu anlamayanlar, birçok insanın dünyanın dine olan ilişkisini ve sebeplere sarılmanın gerekliliğini yanlış anlamasına yol açan vaazlarında hep dünyadan uyarırlardı. Bunların yüzünden, zahitlik tüm dünyadan kesilmek ve insanlardan uzak durmak diye yanlış anlaşılmıştır. Bunlar Yüce Allah’ın şu sözünü ihmal etmişler: “‘Rabbimiz! Bize dünyada iyiyi, ahirette de iyiyi ver, bizi ateşin azabından koru’ diyenler vardır”.

Bununla birlikte, bilimsel olarak yeterli olmayanların fetva vermeye cüret etmelerinin hem sapma hem de saptırma olduğunu vurguluyoruz. Bilindiği gibi, bilmeden insanların hayatlarına zarar veren ne kadar çok fetva vardı. Câbir b. Abdullah’tan (radıyallahu anh), şöyle demiştir: Bir sefere çıkmıştık, bizden bir adama taş değdi ve başını yardı. Bu adam ihtilâm olmuş ve yol arkadaşlarına, “Benim teyemmüm yapmam konusunda ruhsat olduğunu düşünüyor musunuz?” diye sormuş, onlar da su varken teyemmüm edemeyeceğini, dolayısıyla onun için bir ruhsat bulunmadığını söylemişlerdi. Bunun üzerine adam gusletmiş, ancak yarası su alıp, azdığından dolayı ölmüştü. Peygamberin huzuruna geldiğimizde bu hâdise (kendisine) haber verildi. Bunun üzerine Efen­dimiz: “Onu öldürdüler, Allah da onların canlarını alsın! Bilmiyorlarsa sorsalar ya! Muhakkak ki cehaletin (hastalığının) ilacı sormaktır. Gerçekten ona, sadece teyemmüm etmesi, yarasının üzerine bir bez bağlayıp sonra üzerine meshetmesi ve vücudunun geri kalan kısmını da yıkaması yeterliydi.” buyurdu.

Bunlardan hareketle, her birimiz sadece kendi uzmanlık alanıyla ilgilenip herkes çok iyi bildiği işleri yapmalıdır. Allah’tan korkmamız, ilme saygı duymamız ve sözün tehlikesini değerlendirmemiz gerekiyor. Bilelim ki bilgisizce söylenen bir söz yıkım ve bozgunluğa neden olur. Dolayısıyla susmak zarar veren söz söylemekten daha hayırlıdır. Eğer ki her bilmeyen kişi sussaydı hiç anlaşmazlık olmazdı. Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem “Allah’a ve âhiret gününe iman eden kimse ya faydalı söz söylesin veya sussun!”

Ey Allah’ım bize hakkı, hak olarak göster; ona uymayı nasip et. Bâtılı, bâtıl olarak göster; ondan kaçınmayı nasip et! Bize yarayacak şeyleri öğret ve bize öğrettiğin şeylerin faydasını göster!  Mısır’ımızı ve tüm âlem-i İslâm’ı sen koru!

Dualarımızın sonu da «El-hamdülillahi Rabbi’l-âlemin»dir.

* * *

Sebeplere Sarılmak, Allah’ın Tabiat Kanunlarındandır

Alemlerin Rabbi olan Allah’a hamdolsun; Yüce Allah, Kur’ân-ı Kerîm’de:

وَقُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ وَسَتُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ

 “De ki: ‘İstediğinizi işleyin; Allah, Peygamberi ve müminler işlediklerinizi görecektir. Hepiniz, görülmeyeni ve görüleni bilen Allah’a döndürüleceksiniz. O size, işlediklerinizi bildirecektir.’buyurmuştur. Şehadet ederiz ki bir tek Allah’tan başka ilah yoktur, O’nun ortağı da yoktur. Yine şehadet ederiz ki Muhammed Allah’ın kulu ve elçisidir. Salât ve selam Peygamberimiz Muhammed üzerine, ailesi ve ashâb’ının üzerine olsun.

Allah Teâlâ; tabiatı yönetecek kanunlar ve onun hareketini ayarlayacak kurallar koymuştur. Bu kanuna göre her şey o kadar düzen içindedir ki bir şey diğerini geçmez ve onun yerini asla almaz. Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Ne güneş aya yetişebilir ne de gece gündüzü geçebilir. Her biri bir yörüngede yüzerler”. Başka bir ayette Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Allah’ın kanununda asla bir değişme bulamazsın, Allah’ın kanununda kesinlikle bir sapma da bulamazsın”. Allah Teâlâ; bu tabiat kanununu, yaşam kurallarını kontrol eden ve dünyayı yeniden inşa edip koruyan bir tartı olarak yaptı. Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Sizi yeryüzünde yaratıp orayı imar etmenizi dileyen O’dur”. Yine de Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Düzeltilmişken, yeryüzünde bozgunculuk yapmayın”. Hiç şüphe yok ki, bu ilahî kanunun gerçeğini idrak eden ve ona sarılan ümmet; Müslüman olmasa ve hatta hiçbir dinde olmasa bile gelişir. Çünkü bu kanun kimseyi taraf tutmayıp bir yaratığa iltifat etmez.

Allah’ın kainattaki kanunlarından; sebeplere sarılmaktır. Allah Teâlâ sebepleri ve sebepleyicilerini de yaratıp bizim bu sebeplere sarılmamızı emretti. Sebepler bulunduğunda sonuçlar da bulunur.  Bu; her zaman ve yerde tüm evrende hüküm süren genel bir kanundur. Bilindiği gibi her şeyin sebebi vardır. Mesela ateş yanma sebebi, öldürmek de ölüm sebebi, toprak sürmek ve tohum atmak da bitki sebebi, yemek tokluk sebebi, gayret ve çalışkanlık başarının sebebi, tembellik ve ihmal da başarısızlığın sebebidir. Vs…

Yeryüzünde yürüyüp çalışmak dinî ve milli bir görevdir. Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Yeryüzünü size boyun eğdiren O’dur. Şu hâlde yerin omuzlarında (üzerinde) dolaşın ve Allah’ın rızkından yiyin. Dönüş ancak O’nadır”. Başka bir ayette de Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Namaz kılınınca artık yeryüzüne dağılın ve Allah’ın lütfundan isteyin. Allah’ı çok zikredin; umulur ki kurtuluşa erersiniz”. Bu, İslam dinindeki gayret, çalışma ve yeryüzünün yeniden inşası kavramıdır. Dolayısıyla dinle hiçbir ilgisi olmayan herhangi bir çağrıya inanmamızın neticesinde gerilememizin nedeni bellidir. Bu çağrılar durgunluk, tembellik ve geri kalmışlıktan ibarettir.

Peygamberlerin ve Sâlihlerin hayatlarını inceleyen kişi, onların tüm hayat işlerinde sebeplere sarıldıklarını ve çok çabaladıklarını öğrenir. İşte kavmini Allah’ın ibadetine uzun müddet çağıran Hz. Nuh (aleyhisselam) bir marangoz idi. Yüce Allah ona gemi yapma emrini vererek şöyle buyurur: “Gözetimimiz altında ve vahyimize göre gemiyi yap. Zulmedenler hakkında bana bir şey söyleme. Çünkü onlar suda boğulacaklardır”. Aslında Allah Teâlâ kendi kudretiyle sebepsiz veya eylemsiz olarak onu kurtarabilirdi, ama Allah bize sebeplere sarılmanın gerektiğini öğretmek istedi. Hz. Nuh Yüce Rabbinin emrini yerine getirerek gemiyi imal etmeye başladı. Kavmi ona alay ederlerdi ama buna rağmen pes etmeyip işine devam etti. Bunun için Allah Teâlâ ona ve kavminden iman edenlere mükafat verdi. Allah Teâlâ şöyle buyurur: “(Nûh) gemiyi yapıyordu. Kavminden ileri gelenler her ne zaman yanına uğrasalar, onunla alay ediyorlardı. Dedi ki: “Bizimle alay ediyorsanız, sizin bizimle alay ettiğiniz gibi biz de sizinle alay edeceğiz”.

Hz. Davut (aleyhisselam) bir demirciydi, ona ve insanlara fayda sağlayan bu mesleği Allah Teâlâ öğretti. Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Andolsun, Davud’a tarafımızdan bir üstünlük verdik. «Ey dağlar ve kuşlar! Onunla beraber tesbih edin» dedik. Ona demiri yumuşattık. Geniş zırhlar imal et, dokumasını ölçülü yap. (Ey Davud hanedanı!) İyi işler yapın. Kuşkusuz ben, yaptıklarınızı görmekteyim, diye (vahyettik).” Bu bağlamda Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki: “Hiçbir kimse, asla kendi kazancından daha hayırlı bir rızık yememiştir. Allah’ın Peygamberi Dâvûd aleyhisselâm da kendi elinin emeğini yerdi” buyurdu. Diğer bir hadiste “kendi elinin emeğini yiyip geceleyen kimse günahları affedilir”.

Allah’ın peygamberi Hz. Yusuf aleyhisselâm hikâyesinde sebeplere sarılma ve sıkı planlamanın ülkenin ölümcül kıtlıktan ve büyük bir tehlikeden kurtulmasına bir neden idi. Hz. Yusuf ülkeyi büyük kıtlıktan korumak için özenle hesaplanmış bir plan hazırladı. Ardından da refah, bolluk, koruma ve ekonomik güç gerçekleşti. İnsanlar, Mısır’ın hayırlarından faydalanmak için her yerden geliyordu. Kur’an-ı Kerim’de Hz. Yusuf’un dilinden şöyle ifade edilir: “Yusuf dedi ki: Yedi sene âdetiniz üzere ekin ekersiniz. Sonra da yiyeceklerinizden az bir miktar hariç, biçtiklerinizi başağında (stok edip) bırakınız. Sonra bunun ardından, saklayacaklarınızdan az bir miktar (tohumluk) hariç, o yıllar için biriktirdiklerinizi yiyip bitirecek yedi kıtlık yılı gelecektir. Sonra bunun ardından da bir yıl gelecek ki, o yılda insanlara (Allah tarafından) yardım olunacak ve o yılda (meyvesuyu ve yağ) sıkacaklar.”

Allah tarafından rızık verilen Hz. Meryem’in durumundan dehşette kalan Hz. Zekeriya hakkında Kur’an-i Kerim’de şöyle buyurulur: “Zekeriyya’yı da onun bakımı ile görevlendirdi. Zekeriyya, onun yanına, mâbede her girişinde orada bir rızık bulur ve «Ey Meryem, bu sana nereden geliyor?» der; o da: Bu, Allah tarafındandır. Allah, dilediğine sayısız rızık verir, derdi.” Başka bir durumda, Hz. Meryem’in güçsüzlüğüne rağmen, Allah onun kendi üzerine taze, olgun hurma dökülsün diye hurma dalını kendine doğru silkelemeyi emretti. Aslında Allah dileseydi ağaç sallanmadan da hurma düşerdi. Fakat Yüce Allah gayret göstermeyi ve sebeplere sarılmayı öğretir. Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Hurma dalını kendine doğru silkele ki, üzerine taze, olgun hurma dökülsün”. Bu konuda şair şöyle demiştir:

Ey insanoğlu! her konuda Rahman’a dayan! istemek için bir gün aciz olma!

Allah Meryem’e “Hurma dalını kendine doğru silkele ki, üzerine taze, olgun hurma dökülsün” dediğini görmedin mi?

Allah dileseydi ağaç sallanmadan da hurma düşerdi. Ama her şeyin sebebi vardır.

Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem mübarek hicretin yolculuk olayında sebeplere sarılmak konusunda bize örnek verdi. Hz. Peygamber ümmetine, dikkatli bir şekilde planlamanın başarmak ve krizlerin üstesinden gelmek için gerekli olduğunu öğretti. Halbuki iki deve hazırlayıp yol arkadaşı olarak “Sıddık” Ebu Bekr’i seçtikten sonra, harekete geçmek için uygun zaman ve mekân belirledi. Geceleyin Ebu Bekr’in evinden yolculuğa çıktı. Ne kadar farklı fikirler ve görüşler olursa olsun, yeterliliği tercih etmeye ve yetenekleri kullanmaya inanan Hz. Peygamber Efendimiz çok maharetli ve yetenekli bir rehber seçti. Hicretin planına göre ve sebeplere sarılmak babından da onların izlerini imha etme görevini Amir b. Fuheyre’ye verdi. Resûlullah Allah’ın kendini ve yol arkadaşını da koruyacağını iyi bilirdi. Ama Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem Allah’ın kâinattaki kanunlarının sebeplere sarılmayı ve işi Allah’a havale etmeyi gerektirdiğini bize öğretmek istedi.

Bu sözlerden sonra kendim ve sizin için Yüce Allah’tan bağışlanma dilerim.

* * *

Alemlerin Rabbi olan Allah’a hamdolsun. İnsanların Efendisi son Peygamber Hz. Muhammed’e, ehli ve ashabının hepsine salât ve selam olsun.

Kıymetli Müslüman kardeşlerim!

Sebeplere sarılmak, Allah’a olan tevekküle aykırı değildir. Tevekkülün gerçeğini bilen sebeplere sarılmak için gayret eder. Yani gerçekten Allah’a dayanıp tevekkül eden hem sebeplere sarılır hem de çaba ve gayret gösterir. Allah Teâlâ şöyle buyurur: “(Rabbimiz!) Ancak sana kulluk ederiz ve yalnız senden medet umarız.” Allah’a tevekkül etme konusunda Peygamber buyurdu ki: “Eğer siz Allah’a gereği gibi güvenseydiniz, (Allah), kuşları doyurduğu gibi sizi de rızıklandırırdı. Kuşlar sabahları kursakları boş olarak çıktıkları halde akşam dolu kursaklarla dönerler”. Bilindiği gibi kuşlar hiçbir yiyecek veya içecek biriktirmez ama yine hiçbir zaman tembel olmaz, her zaman rızkını bulmak için gayret eder.  Rızkını aramak için sabahları çıkar ve Allah’ın lütfundan yetecek kadar rızık alır döner. İşte bu kuşlar ömür boyunca yetecek yemeğini temin ederse bile onlardaki içgüdü yine çalışıp çabalamaya sevk edecektir. Kuşlar her sabah yine rızkını araştırmaya devam edecektir.

Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem sahabelerine tüm konularda sebeplere sarılmanın gerçek anlamını anlatırdı ve zarar verip yaramayan kayıtsızlığı yasaklardı. Şunu söylesek abartmıyoruz ki ilerleme ve gelişmenin sebeplerine sarılmadığımız zaman kendilerimize ve çocuklarımıza haksızlık ediyoruz. Bu bağlamda bir adam “Ey Resûlullah! Devemi bağlayıp da mı Allah’a tevekkül edeyim, yoksa bağlamadan mı tevekkül edeyim?” diye sordu. Resûlullah da “Önce onu bağla, sonra Allah’a tevekkül et!” buyurdu. Ayrıca şurası iyi bilinmelidir ki gerçek tevekkül, Allah Teâlâ’nın takdir ettiği sebepleri elde etmek için çalışmaya aykırı bir durum değildir. Bu, Allah’ın kâinattaki kanununun bir gereği ve dünyadaki hadiselerin oluşumunun temel esasıdır.

Ey Allah’ım, dinimize, halkımıza, ülkemize ve tüm alemlere fayda sağlayacak her şeyi yapmak için bize yardım et!

Dualarımızın sonu da «El-hamdülillahi Rabbi’l-âlemin»dir.

* * *

Ana-Baba ve Akraba Hakları

Alemlerin Rabbi olan Allah’a hamdolsun; Yüce Allah, Kur’ân-ı Kerîm’de:

وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِندَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُل لَّهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُل لَّهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا (23) وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُل رَّبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا

 “Rabbin, yalnız Kendisine tapmanızı ve ana babaya iyilik etmeyi buyurmuştur. Eğer ikisinden biri veya her ikisi, senin yanında iken ihtiyarlayacak olursa, onlara karşı “Öf” bile demeyesin, onları azarlamayasın. İkisine de hep tatlı söz söyleyesin. Onları esirgeyerek alçakgönüllülükle üzerlerine kanat ger ve: «Rabbim! Küçüklüğümde onlar beni nasıl yetiştirmişlerse, şimdi de sen onlara (öyle) rahmet et!» diyerek dua etbuyurmuştur. Şehadet ederiz ki bir tek Allah’tan başka ilah yoktur, O’nun ortağı da yoktur. Yine şehadet ederiz ki Muhammed Allah’ın kulu ve elçisidir. Salât ve selam Peygamberimiz Muhammed üzerine, ailesi ve ashâb’ının üzerine olsun.

İslam, tüm yüce ahlaklara ve doğru davranışlara çağıran ve her asil ilkeye dayanan bir hoşgörü mesajı ile geldi. Bu mesaj; insanlar arasında doğruluk, adalet, şefkat, sevgi ve insanlık ile dengeyi ayarlayan değerlere davet etti. Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Muhakkak ki Allah, adaleti, iyiliği, akrabaya yardım etmeyi emreder, çirkin işleri, fenalık ve azgınlığı da yasaklar. O, düşünüp tutasınız diye size öğüt veriyor”.

İslam şeriatının azametli tezahürlerinden biri, ana babalarla ve akrabalarla muamele etmek için kurallar, esaslar ve haklar ortaya koymasıdır. Ana-babalar; saygı gösterilmeye, takdir edilmeye ve ilgilenmeye en layık insanlardır. Yüce Allah Kur’an-i Kerim’de, O’na ibadet etme ve O’na hiçbir şeyi ortak koşmama emri sonrasından hemen ana babaya iyilik ve ihsan etmemizi emretti. Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Allah’a ibadet edin ve O’na hiçbir şeyi ortak koşmayın. Ana babaya iyi davranın”. Allah Teâlâ, nimetlerine şükretmeyi emrederken fazileti ve azameti için ana babaya da şükretmeyi de emretti. Abdullah b. Abbas dedi ki: üç ayet üç şeyle bağlı olarak indirildi. Bağlı olduğu şey de yapılmadan hiçbiri kabul edilmez. “Bana ve ana babana şükret diye tavsiyede bulunmuşuzdur” ayeti de onlardan biridir. İşte ana babasına şükretmeyen insanın Allah’a şükretmesi kabul olunmaz.

İslam dinimiz, ana babanın makamını yüceltip onlara iyilik ve ihsan etmeyi emretti. Abdullah b. Amr’ın naklettiğine göre, “Bir kimse Resûlullah’a gelerek cihâda çıkmak için izin istedi. Resûlullah ona: “Annen baban sağ mı?” diye sordu. O ‘Evet’ deyince; Efendimiz “Anne ve babaya hizmet ederek cihadını yap” buyurdu.

Hz. Musa aleyhisselam‘ın hikâyesindeki sâlih adamın iki kızı; ana babaya iyilik etmenin en iyi örneğini verdi. Halbuki kızların babası çok yaşlıydı, çalışamıyordu. Bu yüzden yıkılmadan usanmadan onun yerine çalışırlardı. Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Medyen suyuna geldiğinde, davarlarını sulayan bir insan topluluğu buldu. Onlardan başka, hayvanlarını sudan alıkoyan iki kadın gördü. Onlara: “Derdiniz nedir?” dedi. “Çobanlar ayrılana kadar biz sulamayız. Babamız çok yaşlıdır, onun için bu işi biz yapıyoruz” dediler”.

Cabir’den rivayet edildiğine göre: Bir adam Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’e gelerek: Benim mal ve çocuğum var. Babam da malımı kökünden kurutmak, tüketmek ister” dedi. Bunun üzerine Resûlullah: «Sen de malın da babana aitsiniz» buyurdu.

Hz. Fatıma radıyallahu anha babasına olan sevgisinde, saygısında ve nezaketinde bizim için en iyi örnektir. Resûlullah onun yanına girdiği zaman, Hz. Fatıma ayağa kalkar, babasının elini tutar, onu öper ve kendi yerine oturturdu. Ona karşı nezaketle davranır ve onun gelişine sevinir ve yüce makamına saygı gösterirdi.

İslam, ana babaya saygı duymamızı ve onlara eziyet etmemizi emretti, Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Eğer ikisinden biri veya her ikisi, senin yanında iken ihtiyarlayacak olursa, onlara karşı “Öf” bile demeyesin, onları azarlamayasın. İkisine de hep tatlı söz söyleyesin”. Yüce Allah; öfkeyi gösteren en küçük kelime olan “Öf” bile demeyi yasakladı. Bu kelimeden daha küçük bir kelime olsaydı, Allah mutlaka onu yasaklardı. İnsanın ana babasına zarar vermesi veya herhangi bir şekilde kendilerine kötülük etmesi yasaktır. Ebu Hüreyre radıyallahu anh; bir adama -babasına iyilik etme konusunda- şöyle öğüt verdi; “Onun önünde yürüme! Ondan önce oturma! Onu ismi ile çağırma! Ona sövdürme!”. Yani: insan kendi yüzünden babasını hakarete maruz bırakmamalı ve Müslüman ana-babasına zarar verme sebebi olmamalıdır. Hz. Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem: “İnsanın kendi ana babasına lânet etmesi en büyük günahlardandır” buyurmuştu. Ashâb-ı kirâm: “Yâ Resûlallah! Bir kimse kendi ana babasına nasıl söver?” deyince: “Birinin babasına söver, o da onun babasına söver. Adamın anasına söver, o da onun anasına söver” buyurdu.

İslam, ana baba Müslüman olmasalar dahi kendilerine iyi davranmayı tavsiye etti. Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Eğer onlar seni, hakkında bilgin olmayan bir şeyi (körü körüne) bana ortak koşman için zorlarlarsa, onlara itaat etme! Onlarla dünyada iyi geçin!”. Hz. İbrahim babasına olan çağrısında iyi geçinirdi. Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Kitap’ta İbrahim’i an. Zira o, sıdkı bütün bir peygamberdi. Bir zaman o babasına dedi ki: Babacığım! Duymayan, görmeyen ve sana hiçbir fayda sağlamayan bir şeye niçin taparsın? Babacığım! Hakikaten sana gelmeyen bir ilim bana geldi. Öyle ise bana uy ki, seni düz yola çıkarayım. Babacığım! Şeytana kulluk etme! Çünkü şeytan, çok merhametli olan Allah’a âsi oldu. Babacığım! Allah tarafından sana azap dokunup da şeytanın yakını olmandan korkuyorum”.

İşte Esma bintu Ebî Bekr, müşrik olan annesi kendi yanına gelmişti. O da Resûlullah’tan bu meselede fetva istedi de: Annem bana sokulmak ve karşılık görmek istiyor. Anneme ilgi ve iltifat edebilir miyim? dedim. Resûlullah: “Evet, annene ilgi ve iltifat eyle!” buyurdu.

Ana babaya iyilik etmenin insanın dünyada ve ahirette göreceği büyük etki ve yararları vardır. İşte ana babaya iyilik ve riayet etmek, Allah’ın rızasını kazanma nedenidir.  Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki: “Allah’ın rızası ana babanın razı edilmesindedir. Allah’ın öfkesi de ana babanın öfkesindedir”.

Yine de ana babaya iyilik etmek, sıkıntıların giderilmesine bir nedendir. Abdullah b. Ömer’den, o da Resûlullah’tan sallallâhu aleyhi ve sellem naklen rivayet etti ki: «Bir zamanlar üç kişi yolda giderken kendilerini yağmur tutmuş ve dağda bir mağaraya sığınmışlar. Arkasından mağaranın ağzına dağdan bir kaya düşmüş ve onları kapamış. Bunun üzerine yolcular birbirlerine: “Bakın Allah için sâlih amel işlediyseniz, o ameller vasıtasıyla Allah’a dua edin. Ola ki, Allah bu kayayı sizden açar” demişler, içlerinden biri: Allah’ım!  Benim iki ihtiyar geçkin ana-babamla, bir karım ve kü­çük çocuklarım vardı. Onlara iyi bakardım. Hayvanlarımı yanlarına getirdiğim zaman süt sağardım, önce annemle babamdan başlayarak çocuklarımdan önce onlara içirirdim. Şu var ki: Bir gün ağaçlık beni uzaklara gö­türdü de akşamlayıncaya kadar gelemedim. Ve onları uyumuş buldum. He­men evvelce yaptığım gibi süt sağdım. Ve kabı getirerek başları ucuna di­kildim. Onları uykularından uyandırmaya kıyamıyordum; çocuklara da onlar­dan evvel süt vermekten çekiniyordum. Çocuklar ayaklarımın dibinde çağ­rışıyorlardı. Benim ve çocukların hâli bu minval üzere fecir doğuncaya ka­dar devam etti. Ey Rabbim! Eğer benim bunu senin rızanı dileyerek yaptığımı biliyor­san, bu kayadan bize bir miktarını arala da, ondan gökyüzünü görelim, demiş. Bunun üzerine Allah kayanın bir miktarını aralamış ve ondan gökyüzünü görmüşler). İşte bu adam ana babasına ettiği iyilik onun kurtulmasına bir neden oldu.

Ana babasına iyilik eden insan; kendi çocukları tarafından da iyilik ve ihsan görür.  Bilindiği gibi ceza, amel cinsindendir. Hz. İbrahim kendi babasına iyi davrandığı için Yüce Allah ona oğlu Hz. İsmail’in iyiliğini ve itaatkârlığını göstererek mükafat vermiştir. Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Babasıyla beraber yürüyüp gezecek çağa erişince: Yavrucuğum! Rüyada seni boğazladığımı görüyorum; bir düşün, ne dersin? dedi. O da cevaben: Babacığım! Emrolunduğun şeyi yap. İnşallah beni sabredenlerden bulursun, dedi”.

Ana babaya iyilik etmenin dünyada semereleri olduğu gibi ahirette de Müslümanın cennete girip mutlu olmasının sebebidir. Bir adam Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem‘in yanına gele­rek cihâda çıkmak için müsaade istedi.   Resûlullah: «Annen hayatta mıdır?» buyurdu. Adam: Evet, dedi. Resûlullah: «Sen annenin ayağına sarıl. Çünkü cen­net oradadır» buyurdu. Başka bir hadiste Resûlullah buyurdu ki: “Anne ve baba, cennete en ortadaki kapıdan girmeye vesile olur. Artık sen o kapıyı ister bırak ister elinde tut”. İbn-i Ömer bir adama dedi ki: “Cehennemden korkar mısın ve Cennet’e girmek ister misin?” adam: “Evet, vallahi” dedi. İbn-i Ömer sordu ki: “Ana-baban hayatta mı?”, adam da “Yanımda yalnız annem var” dediğinde, İbn-i Ömer: “Allah’a yemin ederim ki, eğer annene yumuşak söz söylersen ve ona yemek yedirirsen, büyük günahlardan sakındıkça, muhakkak Cennet’e girersin,” dedi.

Şunu vurguluyoruz ki, insan ne kadar iyilik ve ihsan yapsa da ana babanın hakkını ödeyemez. Bu bağlamda Hz. Peygamberimiz buyurdu ki: “Çocuk, hiçbir iyilikle babanın hakkını ödeyemez; ancak onu kö­le olarak bulur da onu satın alarak hürriyetine kavuşturursa eder

Bu sözlerden sonra kendim ve sizin için Yüce Allah’tan bağışlanma dilerim.

* * *

Alemlerin Rabbi olan Allah’a hamdolsun. İnsanların Efendisi son Peygamber Hz. Muhammed’e, ehli ve ashabının hepsine salât ve selam olsun.

Kıymetli Müslüman kardeşlerim!

İslam, ana babaya iyilik etmeyi tavsiye ettiği gibi, akrabalara da iyilik etmeyi tavsiye etti. Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Aralarında akrabalık bağı olanlar, Allah’ın Kitab’ına göre, birbirleri için mü’minlerden ve muhacirlerden daha önceliklidirler”. Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Allah Teâlâ varlıkları yaratma işini tamamlayınca, akrabalık bağı ayağa kalkarak: Bu duruş, akrabalık bağını koparan kimseden sana sığınanın duruşudur, dedi. Allah Teâlâ: Pekâlâ, seni koruyup gözeteni gözetmeme, seninle ilgisini kesenden rahmetimi kesmeme râzı değil misin? diye sordu. Akrabalık bağı: Evet, râzıyım, dedi. Bunun üzerine Allah Teâlâ: Sana bu hak verilmiştir, buyurdu: Bunları anlattıktan sonra Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem: İsterseniz şu âyeti okuyunuz, buyurdu: “Ey münâfıklar! Siz iş başına geçecek olursanız, yeryüzünde fesat çıkarır, akrabalarla ilginizi kesersiniz, değil mi? İşte Allah’ın lânete uğrattığı, kulaklarını sağır, gözlerini kör ettiği kimseler bunlardır”. Başka bir hadiste Peygamber efendimiz bize anlattı ki: Cenâb-ı Hak şöyle buyurdu: “Ben Allah’ım, Ben Rahman’ım. Ana rahmini ben yarattım. Ona kendi (Rahman) adımdan verdim. Kim akrabalık bağlarını gözetirse ben de onu gözetirim. Kim de akraba ile bağını keserse bende onunla bağımı keserim”.

Akrabaları ziyaret etmek ve onlara yardım ve destek sağlamak gerekir. Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem buyurmuş ki: “Yoksula verilen sadaka bir sadaka, akrabaya verilen sadaka ise iki sadaka yerine geçer: Biri sadaka sevabı, öteki de akrabayı koruyup gözetme sevabıdır.” İşte akrabaların davetine icabet etmek, hastalarına ziyaret etmek ve cenazelerine katılmakla bu sevap gerçekleşir. Küçüklerine sevgi ve büyüklerine saygı ve onlar için dua etmek dinimizce ibadet sayılır.

Yakınlara sıla-i rahimde bulunmak, ömürde berekete ve rızıkta genişliğe vesile olur. Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem buyurmuş ki: “Kim rızkının bol olmasını ve ömrünün uzamasını severse, ana babasına iyilik etsin ve akrabalık bağlarını gözetsin”. Yine Peygamber Efendimiz akrabalık bağlarını gözetmenin günahların bağışlanmasına neden olduğunu bildirdi. Bir adam Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’e gelerek: “Ben büyük bir günah işledim, buna tövbe imkânım var mı?” dedi. Hz. Peygamber: “Annen var mı?” diye sordu. Adam: “Hayır yok” dedi. “Peki teyzen de mi yok?” dedi. Adam: “Hayır, var” deyince Resûlullah: “Öyle ise ona iyilik yap!” diye emretti.

İnsan; akrabalık bağlarını kesmekten ve kötülüğe kötülükle karşılık vermekten sakınmalıdır. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: Akrabasının yaptığı iyiliğe aynıyla karşılık veren, onları koruyup gözetmiş sayılmaz. Akrabayı koruyup gözeten adam, kendisiyle ilgiyi kestikleri zaman bile, onlara iyilik etmeye devam edendir”. Başka bir hadiste rivayet edildiğine göre bir adam: Yâ Resûlallah! Benim akrabam var. Ben kendilerini ziyaret ediyorum, onlar bana gelip gitmiyorlar. Ben onlara iyilik ediyorum, onlar bana kötülük ediyorlar. Ben onlara anlayışlı davranıyorum, onlarsa bana kaba davranıyorlar, dedi. Bunun üzerine Resûlallah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Eğer dediğin gibi isen, onlara sıcak kül yutturmuş oluyorsun. Sen böyle davrandıkça, Allah’ın yardımı seninledir”. 

İslam; akraba bağlarını koparmaktan ve dünyada ve ahirette ağır cezasından uyardı. Peygamberimiz sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: “Günahların cezâsı Allah tarafından âhirete ertelenmesine rağmen, yeryüzünde bozgunculuk çıkaran ve akrabalık bağını koparan kimselerin cezâsı dünyâda da verilmeye diğer günahlardan daha lâyıktır”. Yine bu hususta Peygamberimiz sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: “Akrabasıyla ilgisini kesen kimse cennete giremez”.

Bütün bunlardan hareketle, babalarımıza ve annelerimize iyilik ve ihsan edelim, akrabalık bağlarını gözetelim ve tüm insanlara iyi davranalım.

Ey Allah’ım! babalarımıza ve annelerimize iyilik etmek için bizi muvaffak eyle! Akrabaların bağlarını gözetleyenlerden kıl bizi! Ey Allah’ım Mısır’a ve tüm aleme huzur ve güven nimetini daim eyle!  Refah, bolluk ve bereket ver!

Dualarımızın sonu da «El-hamdülillahi Rabbi’l-âlemin»dir.

* * *